UPDATE Tweetaligheid aan de UM: “Nederlands is moeilijk”

UPDATE Tweetaligheid aan de UM: “Nederlands is moeilijk”

U-raadscommissie niet enthousiast over taalbeleid

19-01-2022

MAASTRICHT. Officieel is de Universiteit Maastricht tweetalig en wordt van de staf verwacht dat men beide talen tot op zekere hoogte beheerst, Engels èn Nederlands. In 2018 werd dat beleid ingevoerd, maar in de praktijk is er niet veel van te merken. Nu maakt de invoering een doorstart, maar vooral de buitenlandse staf protesteert, zo bleek in een U-raadscommissie. “Nederlands is moeilijk”.

Hoe tweetalig is de UM nu eigenlijk? Rector en collegevoorzitter Rianne Letschert, vorige week tijdens de commissie strategie van de universiteitsraad: “Ik spreek 95 procent van mijn tijd Engels. We lijken meer een Engelstalige universiteit.” Eerder merkte een raadslid juist op dat er ambtelijke werkgroepen zijn die als voertaal Nederlands hebben. Zo sluit je een groot deel van de medewerkers uit, klonk het. Letschert: “Ik hoor precies het tegenovergestelde, dat bijna alle vergaderingen en werkgroepen in het Engels verlopen. We moeten erover nadenken: wat betekent het dat we tweetalig zijn?”

Nederlands én Engels

Het taalbeleid dat vorige week woensdag op de agenda stond, is niet nieuw. Het dateert al van 2018, past naadloos in het nieuwe strategisch plan en wordt nu verlengd tot 2024. Wie onderwijs geeft in het Engels moet die taal uitstekend beheersen. En dat is op dit moment ook het geval, zo blijkt uit diverse onderzoeken. In bijvoorbeeld de Keuzegids gooien Maastrichtse docenten qua beheersing van de Engelse taal hoge ogen. Ze zijn al jaren de besten van Nederland. Maar omdat ook het Nederlands nog steeds een officiële voertaal is aan de UM en “communicatie, consultatie en documentatie” daarom in het Engels òf Nederlands kan plaatsvinden, is het zaak dat iedere medewerker “noodzakelijke” (afhankelijk van de functie) kennis heeft van beide talen, aldus de nota. Niet alleen om goed te kunnen werken, maar ook om zich beter thuis te voelen in de UM-gemeenschap, stad en regio. Om diezelfde reden biedt de universiteit studenten bijvoorbeeld de kans om gratis basiscursussen Nederlands te volgen.

Tweede Kamer

De nadruk op tweetaligheid en het bevorderen van de Nederlandse taal is ook strategisch van belang nu er al jaren in de Tweede Kamer kritiek klinkt op de vergaande internationalisering en daarmee gepaard gaande verengelsing van het hoger onderwijs. De UM loopt daarbij met haar internationale signatuur extra in de kijker. Op dit moment ligt er een Wet Taal en Toegankelijkheid bij de Eerste Kamer; die moet de toegankelijkheid van het (hoger) onderwijs waarborgen en de instroom van buitenlandse studenten beheersen.

Drie jaar

Het nu weer geactualiseerde taalbeleid is vóór corona al ingevoerd bij de universiteitsbibliotheek, op de Berg (MUO) en bij de faculteit Arts & Social Sciences. De faculteiten Science and Engineering en rechten zijn er mee gestart en zullen net als de overige faculteiten en servicecentra gaan beoordelen of hun medewerkers voldoen aan de taaleisen. Zo niet, dan kan men op kosten van de eenheid aanvullende cursussen volgen. Blijkt na drie jaar dat de talenkennis toch onder de maat is, dan mag een docent alleen nog onderwijs geven in de taal die hij of zij wel goed beheerst. Ondersteunende staf die het vereiste taalniveau niet bereikt, krijgt een andere functie waar die kennis niet noodzakelijk is. Over een kleine vijf jaar, eind 2026, moet iedereen aan de eisen voldoen.

Werkdruk

Tijdens de commissievergadering van de U-raad klonken er verontruste geluiden van buitenlandse stafleden. Wat doet het met de toch al torenhoge werkdruk als iedereen Nederlands moet leren? Bovendien is Nederlands een moeilijke taal, die leer je niet zomaar, vulde een ander aan. Letschert wees erop dat alleen docenten die onderwijs geven in het Nederlands aan de hogere eisen (niveau native speaker) moeten voldoen. Voor de anderen ligt de lat een stuk lager.

Tijdens de vergadering in februari 2022 staat het taalbeleid op de agenda van de commissie strategie én de plenaire vergadering van de universiteitsraad.