“Het gevoel: ik word hier bemind om wie ik echt ben”

“Het gevoel: ik word hier bemind om wie ik echt ben”

Studium Generale-avond ‘Geleerde liefdeslessen’ met journalist Frénk van der Linden

14-02-2022

Wat zijn de criteria voor een goede liefdesrelatie? Vlak voor Valentijnsdag besprak Studium Generale het met journalist Frénk van der Linden. Van hem verscheen vorig jaar En altijd maar verlangen, een boek vol brieven aan zijn overleden ouders die elkaar na hun bittere scheiding veertig jaar niet spraken. Ook Van der Linden en zijn zus verbraken tien jaar lang het contact met hun moeder.

Van der Linden begint donderdagavond met een vraag aan de zaal: wat begrijpt u niet van uw partner? Het blijft even stil, de eerste koppels bij wie hij langsgaat moeten even nadenken. Dan zegt een vrouw: “Wat zijn verlangens zijn op het emotionele vlak.” Van der Linden haakt er meteen op in. “Dat hoor je vaker vrouwen zeggen: die emotionele bedrading bij die man, ik snap het niet. Het is anders bij mannen en vrouwen. Is dat erg? Het is wel een van de factoren van het almaar stijgende scheidingspercentage, dat geeft toch te denken.”

Zelf was hij ook lange tijd emotioneel naar binnen gekeerd, vertelt hij later. Pas nadat hij in 2009 de documentaire Verloren band maakt over zijn ouders – zij leven dan allebei nog, al heeft zijn moeder beginnende Alzheimer – komt hij los. “Daarvoor was ik nog helemaal niet toegekomen aan het verkennen en oplossen van die narigheid van vroeger. Na de verzoening tussen mijn ouders (niet op film, red.), smolt er iets in mij. Opeens wilde ik heel veel praten over mijn emotionele binnenwereld. Maar mijn vrouw Annette had geen film over de scheiding van haar ouders gemaakt en wilde bij de oude formule van een zekere afstand blijven. Toen werkte het niet meer.” Het kost hem uiteindelijk zijn tweede huwelijk.

Niet gezien worden

Wanneer Van der Linden gaat zitten om zelf geïnterviewd te worden door Barbara Strating, programmamaker bij Studium Generale, gaat het eerst over het boek – een onderzoek naar wat er gebeurd is in het huwelijk van zijn ouders. “Mijn moeder werd verliefd op een ander en ging uiteindelijk weg. Dat zorgde voor veel verdriet en pijn, ook bij haar, en de grootst mogelijke ellende. Tot politie over de vloer aan toe.”

Dit is de korte versie – daar ging natuurlijk iets aan vooraf, merkt Strating op. Van der Linden: “Mijn moeder was een soort van filmster, ze was echt een stuk. Mijn vader was apetrots op haar. Maar of hij van haar wezen hield, van wie ze was als persoon? Dat durf ik te betwijfelen. Dat gaf natuurlijk een gevoel van kilte in dat huwelijk. Ik heb mij als zoon nooit gezien gevoeld door mijn vader, hoewel ik zielsveel van hem hield. Zij moet dat nog veel meer gevoeld hebben.”

Ook omgekeerd lijkt er onbegrip te zijn geweest. In Verloren band zegt vader Jan: “Als zij maar had begrepen wie Jan van der Linden is.” Zij vindt dat hij getrouwd is met zijn DAF – Van der Linden senior was vrachtwagenchauffeur – hij ziet het vele werken als zorgen voor zijn gezin. Het brengt hun zoon op het eerste criterium: zie de ander zoals hij/zij is. “Het gevoel: ik word hier bemind om wie ik echt ben, met alles wat eraan vastzit. Veel mensen hebben de neiging om de buitenkant te omarmen of om iemands ziel te bezoedelen door te proberen diegene te veranderen. Een hogere kunst van beminnen is het andere van de ander liefhebben.” 

Twee dansen de tango

Van der Linden kreeg ontzettend veel reacties na het publiceren van zijn boek. “Van mensen die hun kinderen niet kunnen zien na een scheiding, maar ook van mensen die zeggen: ‘Ik ben jou’. Een brief blijft me het meeste bij. Een vrouw schreef: ‘Dankjewel voor dit verschrikkelijke boek.’ Na haar scheiding vermoordde haar man hun dochter en schoot daarna zichzelf dood. Door het lezen van het boek moest ze onder ogen zien dat zij er ook een rol in had gespeeld dat de situatie zo was geëscaleerd.” Om bij het format van de avond te blijven, vat hij het in een criterium: “Besef dat een relatie een tango is die je samen danst. De plek waar je eindigt op de dansvloer is altijd beider verantwoordelijkheid, ook als je niets doet, ook als je passief blijft.”

Loyaliteit als blinddoek

Tijdens de scheiding kiest Van der Linden een kant: die van zijn vader. Samen met zijn zus schrijft hij een brief aan de rechter. Ze willen dat hun vader de volledige voogdij krijgt. “Je bent als kind in totale paniek, voelt je wanhopig, vraagt je af of je ouders je nog zien. In die situatie heb je als kind de neiging om te kiezen, jammer genoeg. Later ben ik gaan inzien dat het begrijpelijk was dat mijn moeder het koud had bij mijn vader. Maar mijn moeder liet ons stiekem briefjes neerleggen onder een bankje in het park voor John (haar minnaar, red.) en stond tegen hem aan te vrijen in de keuken terwijl wij in de woonkamer tv keken.”

Vader krijgt inderdaad de voogdij en Van der Linden ziet zijn moeder tien jaar niet. “Dat had ze nooit van tevoren gedacht, ze dacht dat zij het als volwassenen netjes zouden regelen. Die brief was een enorme schok voor haar. Mijn vader was er dolblij mee. Terwijl het alles alleen maar erger heeft gemaakt. Je moet loyaliteit niet overdrijven. Het klinkt als iets positiefs, maar het kan betekenen dat je geblinddoekt door het leven gaat. Als het bondje te nauw wordt, krijg je geen zuurstof meer. De eik en de cipres groeien niet in elkaars schaduw. Geef elkaar de ruimte om licht te vangen.”

Goede keuze

Als de avond op zijn einde loopt, wil Van der Linden nog een criterium toevoegen. “De belangrijkste van allemaal. De kern van alle grote levensbeschouwingen is: behandel een ander zoals je zelf behandeld wilt worden. Als je niet gelijk denkt over een aantal essentiële dingen – bestaat God of niet? Stem je op Baudet of niet? Wat versta je onder rechtvaardigheid? – dan is er een risico dat je die wet niet kunt naleven. Dan ben je zo boos of verdrietig over het andere van die ander dat je daarop losgaat. Een belangrijke vraag is: kan ik die ander de ruimte gunnen die nodig is om die eigenheid te belijden? Kies iemand bij wie je dat kunt, kies iemand die je kunt behandelen zoals je zelf ook behandeld wilt worden.” 

Auteur: Cleo Freriks

Foto: Observant

Categoriëen: Mensen, Achtergrond
Tags: studium generale,valentijnsdag,liefde,vanderlinden

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.