Niet seuren, foldoende scoren

Niet seuren, foldoende scoren

Je vraagt scholieren toch ook niet of ze de stelling van Pythagoras leuk vinden?

16-05-2023 · Column

Ik heb al vaker mijn zorg uitgesproken over het taalniveau van studenten. Ik bevind mij inmiddels in goed gezelschap. Inspecteur-Generaal bij de Onderwijsinspectie Alida Oppers is het onderhand ook te gortig. Zij stelt voor dat scholieren zonder een voldoende voor Nederlands het vwo-diploma op hun buik kunnen schrijven (oefenen ze toch nog wat schrijfvaardigheid). Uitstekend idee. Toegegeven, de wortel van het kwaad is het basisonderwijs. Een hersteloperatie op touw gezet op het vwo dan maar? Wishful thinking. Je kunt met het lullige aantal van acht boeken het eindexamen Nederlands ingaan. Om daar glansrijk te falen; één op de vier vwo-ers scoort een onvoldoende. Goh, hoe zou dat toch komen? Jaja, haast onderwijsland zich te zeggen, lezen moet vooral leuk blijven. Onzin. Je vraagt scholieren toch ook niet of ze de stelling van Pythagoras leuk vinden (hoogleraar Nederlandse letterkunde Jacqueline Bel in NRC 22/23 oktober 2022)? Staatssecretaris Uslu van Cultuur en Media grijpt dan ook naar het verkeerde wapen om ontlezing tegen te gaan waar zij stelt dat het erom gaat dat ‘je er plezier in hebt’.

Vergis je niet. Het eminente belang van een goede beheersing van de Nederlandse taal reikt ver. Heel ver. De chirurg die een operatie niet optimaal uitvoert omdat hij de meest recente vakliteratuur niet heeft begrepen, de advocate die een belangrijke zaak verliest omdat zij dat complexe arrest van gisteren niet wist te doorgronden. Dat soort ellende.

Het gaat nog verder. Krakkemikkige taalvaardigheid bedreigt onze democratie. Een gemankeerd vermogen om kritisch en analytisch te lezen, doet het brein verschralen. En hoe dan ironie en sarcasme te herkennen? Of holle retoriek en manipulatieve inzet van taal te ontmaskeren? Schrijver Özcan Akyol vroeg zich onlangs in een praatprogramma terecht af naar wat voor maatschappij we op weg zijn, met straks een generatie die daartoe niet in staat is. De kunst is om retoriek die onze democratische waarden aanvalt, door te prikken. Lukt dat grote delen van de bevolking niet meer, dan kunnen we onze borst natmaken. ‘Dat complotdenken groeit in een tijd van ontlezing is geen toeval’ (NRC 15 maart 2023).

Dus ja: laten we vooral hoge(re) eisen stellen aan het onderwijs, aan scholieren en aan studenten om het lees- en taalvaardigheidsniveau op te krikken. At the end of the day, staat niets minder dan de vitaliteit van de democratie op het spel.           

Sander Jansen, universitair hoofddocent aan de rechtenfaculteit

Auteur: Redactie

Foto: archief Sander Jansen

Tags: sanderjansen,taal,leesvaardigheid,lezen,ontlezing

Reacties

Marietje Kardaun

Inderdaad voortreffelijke column!

Amanda Kluveld

Prachtig.

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.