Wederzijds respect, integer en transparant, divers, inclusief, democratisch en duurzaam. De kernwaarden van de UM zoals opgenomen in het Strategisch Programma, liggen ten grondslag aan de nieuwe gedragscode voor medewerkers, een zevenpagina’s tellend document. Het doel van de code: bijdragen aan een “positieve werkomgeving”, het scheppen van een cultuur waarin mensen elkaar aanspreken, en “houvast” bieden aan medewerkers die te maken krijgen met ongewenst gedrag. Denk aan pesten, machtsmisbruik, discriminatie, agressie, seksueel grensoverschrijdend gedrag, belangenverstrengeling of roken op het universiteitsterrein. Ook is er een meldplicht voor medewerkers die een romantische relatie aangaan of bijvoorbeeld familie zijn. De meldplicht is preventief, staat in de code. Mocht in de toekomst een situatie de “professionele beoordelingsvorming” in de weg staan (denk aan afhankelijke relaties: student- docent, promovendus – promotor) dan kan de UM “adequaat” reageren. “Je hoeft het alleen maar te melden. De aard van de relatie hoef je niet te vertellen, je wilt niet dat mensen verplicht uit de kast moeten komen of hun geheime affaire moeten onthullen”, vertelt Margriet Schreuders, directeur Diversity, Equity & Inclusion+ en medeopsteller van de gedragscode.
Niet zonder slag of stoot
De gedragscode voor medewerkers (die voor studenten bestaat al) komt niet uit de lucht vallen, iedere instelling moet er volgens de cao een hebben. Bovendien komt er een wet aan waarin die ook vereist wordt. Het is een algemene code, een paraplu waaronder andere, al eerder vastgestelde regelingen zoals de huisregels, klachtenregeling ongewenst gedrag en wetenschappelijke integriteit, vallen.
Deze nieuwe kwam er niet zonder slag of stoot. Zo’n twee jaar geleden lag er al een document op tafel, maar dat kreeg de handen van het Lokaal Overleg (LO: overleg tussen werkgever en vakbonden) niet op elkaar. “Het was te zwart-wit”, licht Wilma Klinkhamer, lid namens de FNV-Overheid, toe. “Het was dusdanig geformuleerd dat iedereen aan te pakken was. Er stond bijvoorbeeld dat omstanders gestraft konden worden als ze zich niet lieten horen. Maar veel mensen, zeker in een afhankelijke situatie, durven dat vaak niet. Je mag niet verwachten dat zij aan de bel trekken. Wij zijn als LO niet tegen een gedragscode, maar we vinden het heel belangrijk dat we het voor iedereen goed doen. Dus niet alleen de klagers, maar ook de beklaagden. Het moet een fair systeem zijn.”
Risico op willekeur
Fair. En dus moet iedereen die zich niet aan de code houdt op eenzelfde manier behandeld worden, klonk het vorige week tijdens de jongste vergadering van het LO. Nu zijn de consequenties niet helder genoeg, betoogde Mark Govers, lid namens de vakbond AC/FBZ, en daardoor “is er risico op willekeur”. Dat de ene medewerker met bepaald gedrag wegkomt, terwijl de ander een waarschuwing, schorsing, overplaatsing of in het ergste geval ontslag krijgt opgelegd. De vicevoorzitter van het college van bestuur beloofde samen met Schreuders dat er een herformulering komt die aan het LO wordt voorgelegd. Dat zal nog voor de zomer gebeuren.