Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Manier van selecteren in Maastricht werkt wèl”

Voorstel D66: weer loting in plaats van decentrale selectie

MAASTRICHT/NEDERLAND. Toch weer loten in plaats van selecteren om te bepalen wie een studie mag volgen met een beperkt aantal plaatsen. Dat stelde D66 maandag voor tijdens een debat over het hoger onderwijs in de Tweede Kamer. Onderwijsminister Van Engelshoven ziet wel iets in het plan. Decentrale selectie zou de kansen van studenten met een migratieachtergrond of uit een lager sociaaleconomisch milieu verminderen en bovendien niet per se de beste studenten eruit halen. Maar dat ligt toch echt anders, blijkt uit recent Maastrichts onderzoek.

Tot 2000 werd er bij studies met een numerus fixus uitsluitend geloot. Het was een gewogen loting: goede cijfers op je eindexamen verhoogden je kansen. Na een overgangsperiode waarin universiteiten zelf mochten kiezen of ze selecteerden of niet, werd loting in 2017 afgeschaft. De Universiteit Maastricht heeft drie numerus fixus bachelors: International Business, psychologie en geneeskunde.

D66 zegt nu dat selecteren schadelijk is voor de kansengelijkheid. “Welgestelde ouders sturen hun kinderen naar dure bureaus om te trainen voor de toelatingstest”, stelt Kamerlid Jan Paternotte in het voorstel. “Kinderen met ouders die dat niet kunnen of willen betalen, vallen daardoor buiten de boot. Dat is oneerlijk.” Paternotte betwijfelt ook of je bij 16- of 17-jarige scholieren de motivatie en geschiktheid voor een vak goed kunt meten.

Dat laatste ligt aan de manier van selecteren, zegt onderzoeker Sanne Schreurs, die op 20 maart haar proefschrift ‘Selectie voor geneeskunde’ verdedigt. Schreurs keek naar cohorten aan de Universiteit Maastricht uit de tijd dat loting en selectie naast elkaar bestonden. “Daardoor kon ik studenten die we zelf geselecteerd hadden vergelijken met studenten die waren afgewezen, maar via loting toch aan de studie konden beginnen.”

Uit haar onderzoek blijkt dat de Maastrichtse manier van selecteren wel degelijk een voorspellende waarde heeft. “Het verschil was het duidelijkste te zien bij toetsen waarbij de studenten vaardigheden zoals professioneel gedrag en samenwerking, moeten combineren met kennis.” Naar mate de opleiding vordert wordt het verschil groter. “Masterstudenten worden bij ons beoordeeld op zeven competenties, ze krijgen feedback van artsen, verpleegkundigen, patiënten. Vervolgens krijgen ze de uitslag ‘beneden verwachting’, ‘naar verwachting’ of ‘boven verwachting’. Geselecteerde studenten scoren in hun zesde jaar twee tot drie keer zo vaak een ‘boven verwachting’ dan ingelote studenten op vrijwel alle competenties.”

Eerder onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen toonde juist aan dat er géén verschil was tussen geselecteerde en ingelote studenten. “Universiteiten hanteren verschillende selectiemethoden”, verklaart Mirjam oude Egbrink, promotor van Schreurs en wetenschappelijk directeur van het onderwijsinstituut van FHML. “Wij beginnen bij het einde: wat moet een arts kunnen als hij of zij is afgestudeerd en hoe proberen wij hen dat aan te leren? Tijdens de selectie zoeken we naar studenten die aanleg hebben voor de juiste competenties en die geschikt zijn en bewust kiezen voor het probleemgestuurd onderwijs.” Schreurs: “Vaak ligt de focus zo erg op de methode dat de inhoud vergeten wordt: wat wil je precies weten?”

Ook bijzonder aan de Maastrichtse selectiemethode is dat scholieren zich er niet op voor kunnen bereiden. Dure trainingsbureaus inschakelen heeft dus geen zin. “Het eerste deel bestaat uit een portfolio”, zegt Schreurs. “Hierin staan de cijfers van 5 en 6 vwo en – nog belangrijker – wat ze ernaast hebben gedaan. Dat kan van alles zijn, ook je bijbaantje als vakkenvuller. Als je maar kunt vertellen wat je ervan hebt geleerd. Voor de tweede ronde komen ze naar Maastricht en maken een geschreven en een digitale toets. Daarin worden ze geconfronteerd met situaties waarop ze moeten reageren. Zo testen we de aanleg voor bepaalde competenties.” Een kennistest is er niet. “We hebben de cijfers van 5 en 6 vwo al, één toets gaat daar niets aan toevoegen.”

Voor zover de onderzoekers weten, hebben studenten uit armere gezinnen of met een migratieachtergrond net zoveel kans als iedereen om bij de Maastrichtse opleiding geneeskunde binnen te komen. “Er is een nationaal onderzoek naar dit onderwerp geweest”, zegt Oude Egbrink. “Het lijkt hier niet te spelen. Al blijven we vanwege onze locatie een opleiding met een minder diverse populatie.”

Een ander opvallend detail uit het onderzoek van Schreurs: selecteren is kosteneffectief. “Loten kost de universiteit in principe niets, het wordt landelijk gefinancierd, terwijl de decentrale selectie ons jaarlijks 139 duizend euro kost. Toch verdien je dat geld binnen twee jaar terug, omdat de geselecteerde studenten minder vaak stoppen met de studie in hun eerste jaar (2,5 procent tegenover 7 procent van de ingelote studenten) en minder vaak een blok opnieuw hoeven te doen.”

Redenen genoeg voor de Maastrichtse onderzoekers om niet terug te willen naar loting. “Dan lijkt het weer alsof je alleen hoge cijfers nodig hebt om een goede dokter te worden, dat is gewoon niet zo”, zegt Oude Egbrink. “Klachten in de gezondheidszorg gaan vrijwel nooit over gebrek aan kennis, maar over communicatie, samenwerking en professioneel gedrag. Het lost het probleem van die trainingbureautjes ook niet op, zeker niet bij een gewogen loting. Die gaan zich dan op eindexamenkandidaten richten.”

Loting als alternatief voor selectie – D66’er Paternotte suggereerde loting als “aanvullend instrument” – ziet Oude Egbrink niet zitten. “We gaan dan mogelijk terug naar de situatie van vroeger. Wij kregen toen veel studenten die niet Maastricht als eerste keus hadden en dus ook niet voor het probleemgestuurd onderwijs hadden gekozen. Dat merkte je echt in de onderwijsgroepen.” Ook FHML-decaan Albert Scherpbier zegt “tevreden” te zijn met de huidige manier van doen.

In de Tweede Kamer was ook niet iedereen enthousiast. We spannen het paard achter de wagen als studenten met hoge cijfers niet meer aan de opleiding van hun keuze kunnen beginnen en uitgeloot worden, waarschuwde VVD-kamerlid Dennis Wiersma. Ook de PVV had een voorbehoud: wordt het inderdaad een harde loting of wordt het systeem overgoten met “een sausje van gender en diversiteit”?

Cleo Freriks/HOP

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)