Academische vrijheid op de tocht

22-03-2021

Vier jaar geleden vroegen de Tweede Kamerleden van de VVD, Karin Strauss en Pieter Duisenberg, om een onderzoek naar ‘zelfcensuur en beperking van diversiteit van perspectieven in de wetenschap’. De KNAW voerde dit onderzoek uit en kwam met de aanbeveling om de academische vrijheid beter te omschrijven in een gedragscode.

Met deze aanbeveling is niets gedaan.

Twee weken geleden publiceerden vier gerespecteerde wetenschappers een rapport waarin werd geconcludeerd dat de kosten van immigratie veel hoger zijn dan de baten ervan. Een van de auteurs van het rapport was mijn promotor.

De data voor het onderzoek waren betaald door het wetenschappelijk bureau van Forum voor Democratie. Het contract voor het gebruik van de data was getekend door de Universiteit van Amsterdam. Hoewel het onderzoek onder de vlag van de UvA werd uitgevoerd, eiste de UvA dat het UvA-logo van het rapport verwijderd moest worden. Het bestuur van de Amsterdamse universiteit dreigde ook de gastaanstelling van mijn promotor te beëindigen omdat volgens de UvA-bestuurders het onderzoek niet was gemeld. Gelukkig bleef het bij dreigementen want dit zou een ongekende aantasting van de academische vrijheid zijn geweest. De intimidatiepoging van het UvA-bestuur schrikt wel onderzoekers af om in de toekomst onderzoek te doen naar dergelijke controversiële onderwerpen.

Het optreden van het UvA-bestuur is koren op de molen van mensen die denken dat aan universiteiten een cancel culture bestaat waarbij mensen die een ‘onaanvaardbare’ mening hebben, mogen worden uitgesloten van het maatschappelijk debat. PvdA- en SP-Kamerleden kunnen jarenlang ongestoord hun politieke werk combineren met een baan aan de UvA, maar tegen onderzoekers waarvan het onderzoek deels door FvD wordt gefinancierd, wordt meteen met maatregelen gedreigd.

Het is hoog tijd voor een gedragscode voor universiteitsbestuurders om de academische vrijheid te waarborgen.

Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie en hoogleraar evidence based education.

Academische vrijheid op de tocht
Wim Groot, hoogleraar UM
Auteur: Redactie

archief WG

Tags: wim,wim groot

Reacties

Josse de Voogd

Er is inderdaad reden tot zorg.
In de media zien we daarbij wel vooral de relletjes, en dit verhaal zal vast ook wel meerdere kanten hebben.
Maar het is een topje van een ijsberg. De uitsluiting op universiteiten is vaak wat meer subtiel. En raakt ook mensen die helemaal niet uitgesproken rechts zijn maar die wel net even te kritisch zijn rondom bepaalde dogma's. Dus niet meteen ontslagen of logo's intrekken en dat soort fratsen, maar wel dat er een extra vergrootglas op je komt na je 'coming out' qua meningen en dat er pesterijen beginnen. Dat ze je onderzoek kritisch gaan bevragen (wat op zich prima is), maar altijd maar vanuit één hoek, de sociaal-wenselijke. Wat mede komt omdat de medewerkers vaak gewoon zo eenzijdig zijn qua politieke voorkeur en sociale afkomst. En zo blijven sociaal-onwenselijke thema's onderbelicht, en zo sluipen er fouten in onderzoeken en artikelen, omdat het ongewenst is die te benoemen.

Dat heb ik duidelijk gemerkt bij thema's als het vermeende gebrek aan etnische diversiteit in de studentenpopulaties en de vermeende onderadvisering naar migratieachtergrond. Van allebei blijkt eigenlijk helemaal geen sprake, maar het naar voren brengen daarvan wordt actief tegengewerkt door mensen op universiteiten, waardoor je er vroeg of laat maar de brui aangeeft. Achter de schermen krijg ik wel steun, met berichtjes 'ik zou je wel willen bijvallen, maar...'. Mensen zijn niet vrij om te spreken.

Ook krijg je veel gedoe over je heen als je kritisch bent op het diversiteitsbeleid. Zelf ben ik chronisch ziek (me/cvs waarvoor je geen uitkering krijgt) en heb een kind met een beperking en heb academische ambities. Diversiteitsbeleid zou dus ook over mijn situatie moeten gaan. Maar klasse en gezondheid wordt genegeerd. Slechts je huidskleur en geslacht lijken relevant. En zo krijg je dus dat mensen die het veel beter hebben zeer badinerend ('jij hebt privilege') gaan doen naar mensen die kampen met achterstanden, maar de pech hebben een achterstand te hebben die niet sexy wordt bevonden. De sfeer is goed aan het verzieken door deze nieuwe privilegeideologie. Het lijkt bedoeld om kansaremere groepen te helpen, maar leidt er nogal eens toe dat mensen tegen elkaar opgezet worden, soms zelfs juist kansrijk tegen kansarm. De juiste mening meer als statussymbool dan om iets op te lossen.

Nog in reactie op het artikel: er wordt genoemd dat een SP-Kamerlidmaatschap wel probleemloos te combineren is. Maar ook van hen hoor ik problemen. De SP wordt ook verdacht gemaakt. En zelf ben ik GroenLinks lid. Mensen over de volle breedte van het politieke spectrum hebben last van deze problemen van ideologische bias en eenzijdigheid aan universiteiten. Alleen vinden die het lastig om zich uit te spreken, omdat je heel snel in FvD hoek wordt gezet. Daarom ook mijn dubbele gevoel over deze 'relletjes', dat maakt het weer een FvD-thema. Maar veel meer mensen hebben er last van en het wordt tijd dat universiteiten, KNAW en anderen het serieus gaan nemen.

Cas Giepmans

Goed pleidooi en ook de reactie van Josse is een toevoeging. Ik zou willen zeggen dat ik zelf (nog) geen belemmeringen heb ondervonden op het gebied van academische vrijheid, gelukkig, maar wat mij wel zorgen baart is de toenemende mate waarin politiek zich mengt in de universiteitscultuur. Zoals Josse al aangeeft is het diversity and inclusivity standpunt van de universiteit (hoe goed of slecht het objectief gezien ook is) een eerste stap in het smoren van discours. Een institutie zoals een universiteit hoort onzijdig te blijven, of in ieder geval alle subgroepen van de gemeenschap gelijk te behandelen. Echter, als ik het UM Nieuws lees dan gaat het vaak genoeg over de D&I grants, progressieve sprekers met, vanuit een maatschappelijk standpunt, controversionele opvattingen, om maar even twee dingen te noemen. Het feit dat UM een internationale universiteit is zal wel meespelen.

Wat het door FvD gefinancierde onderzoek betreft, vind ik dat er heel slecht gehandeld is door het UvA-bestuur. Zo bang als ze zijn om zelf in het hoekje van nietszeggende termen als "racist" te worden geduwd, dreigen ze een volleerd academicus te ontheffen uit zijn functie en wat nog meer... Dat doet mij denken aan die bejaarde onderzoeker, Nobelprijswinnaar en alom gerespecteerde wetenschapper,
die van zijn titel en status werd beroofd na zijn uitspraken over de relatie tussen IQ en DNA (in welk veld hij een onbetwiste autoriteit is): https://www.rt.com/news/448732-james-watson-titles-revoked/ . In plaats van naar zijn argumenten te luisteren, bezorg je hem daarmee eerder een hartverzakking. Applaus.

We zullen nooit die utopische toekomst tegemoet gaan zolang mensen, rijk of arm, dik of dun, maar vooral zij die invloedrijke functies bekleden zoals politicus of directeur van een of ander instituut/multinational, zich afkeren voor wat ze niet willen/durven te horen en andere meningen onderdrukken. Als je nergens voor open staat dan leer je ook niets nieuws, dan zie je nooit waar je eigen fouten zitten en dan verraad je eigenlijk ook je eigen belangen en aanhangers door stug vast te houden aan wat je al weet en kent. Zo bereik je met een safe-space het tegenovergestelde van wat je zou willen bereiken: onafhankelijkheid, zelfrespect, de kracht om voor jezelf op te komen. Maar goed, ik dwaal af.

Als laatste: als je écht het beste voor hebt met bijvoorbeeld in jouw ogen benadeelde bevolkingsgroepen, dan is het in jouw beste belang om objectief te blijven, overal naar te luisteren en om vooral NIET in een bubbel te kruipen. Stel je maar eens voor dat je het fout hebt en wat jij denkt dat goed is juist helemaal niet goed is, dat het de situatie juist verslechterd zonder dat je dat doorhebt. In dat geval werk je jezelf tegen en benadeel je je belanghebbenden door niet te doen wat in hun beste belang is.

Eric van der Schilden

"een rapport waarin werd geconcludeerd dat de kosten van immigratie veel hoger zijn dan de baten ervan. Een van de auteurs van het rapport was mijn promotor. (...)
Hoewel het onderzoek onder de vlag van de UvA werd uitgevoerd, eiste de UvA dat het UvA-logo van het rapport verwijderd moest worden. "
"Een rapport"? Welk rapport?
"Een van de auteurs"? Welke auteurs?
Welke redenen heeft welk orgaan binnen de UVA gegeven 0m wat te doen?
In de wetenschap is het goed gebruik om gegevens verifieerbaar te presenteren, De lezer kan deze nu niet nagaan om zich zo een beeld van de zaak te vormen.

Een andere formulering van de bovenstaande passage kan zijn:
"Enkele auteurs hebben een kwalitatief ondermaats en tendencieus opinie-document als 'onderzoeksresultaat' gepubliceerd onder de vlag van UVA. Aangezien dit zogenaamde onderzoek geen geregistreerd deel uitmaakte van de portfolio van UVA activiteiten, heeft de UVA er op aangedrongen dat UVA-affiliatie uit de publicatie verwijderd werd."

Cas Giepmans

Beste Eric,

Het rapport, zodat je je een beeld van de zaak kunt vormen: https://www.renaissanceinstituut.nl/de_kosten_van_immigratie

Ik geloof dat een van de onderzoekers ook een tijdlijn van alle gebeurtenissen heeft geplaatst op een nieuwssite. Welke onderzoeker dat was en over welke site het gaat kan ik mij zo niet meer herinneren; dat zal je zelf even moeten opzoeken. Of de UvA nog een statement heeft gegeven naderhand is mij niet bekend.

Wat jouw formulering van die passage betreft, denk ik dat je een punt wilt maken. Op deze manier bagatelliseer je echter ofwel expres, ofwel onwetend, de onderzoekers en het rapport zelf. Een vlugge blik op enkele pagina's van het 200+ pagina's lange rapport zou het idee dat het een opinie-document zou zijn de wereld uit moeten helpen.

Voeg reactie toe

privacy link