Een verraste blik vult het grote scherm op het podium van het Theater aan het Vrijthof. Rector Rianne Letschert heeft zojuist bekend gemaakt dat Vera Karagiannidou de UM Student Award 2021 in ontvangst mag nemen. Waar de meeste andere genomineerden in de zaal zitten, is de Griekse winnares via een live-verbinding bij de uitreiking aanwezig.
Ze zit namelijk net in een drukke verhuizing: nadat ze deze zomer haar bachelor Europees Recht aan de UM heeft afgerond, vertrekt ze nu noordwaarts voor een master Internationale Mensenrechtenwetgeving in Groningen.
Schrikken
De jaarlijkse prijs is bedoeld voor UM-studenten die “een buitengewone sociale of culturele bijdrage” hebben geleverd aan de samenleving. Van de zes nominaties dit jaar – van het maken van podcasts over de impact van de coronacrisis op migranten en vluchtelingen, tot het oprichten van een supermarkt met lokale, duurzame producten – bleek de jury het meest onder de indruk van Karagiannidou.
Middenin de coronacrisis zette zij de Legal Aid Clinic for Prisoners op, die nu ondersteund wordt door de afdeling Strafrecht en Criminologie van de rechtenfaculteit. Karagiannidou: “Toen ik mij verdiepte in het Nederlandse strafrechtelijk systeem, schrok ik ervan hoe moeilijk het hier voor gevangenen is om rechtsbijstand te krijgen. Dat was voor mij een aanleiding om de clinic op te zetten, geïnspireerd door een vergelijkbaar project in Utrecht.”
Het project bestaat uit een praktisch en een academisch deel. Dat laatste is in volle gang. Via online lezingen en cursussen worden de rechten van gevangenen uitgebreid onder de aandacht gebracht van studenten en academici. “Hierbij kijken we niet alleen naar rechten, maar ook naar andere vakgebieden als psychologie en neurowetenschappen. Daarnaast doen we onderzoek naar de rechten van specifieke groepen gevangenen, zoals vrouwen, ouderen en migranten.”
Destructief
Het andere doel van de Legal Aid Clinic is om Maastrichtse rechtenstudenten in contact te brengen met gedetineerden in onder meer Roermond en Sittard. Alleen: corona gooide roet in het eten, toegang tot gevangenissen was niet mogelijk. Karagiannidou hoopt dat de regels snel veranderen, zodat de studenten er echt mee aan de slag kunnen.
Daarbij zullen ze zich concentreren op de rechten van de veroordeelden rond hun terugkeer in de maatschappij. “Denk bijvoorbeeld aan rechtsbijstand bij vragen over wat er met iemands huis gebeurt tijdens de gevangenschap, of het vinden van een baan als ze eruit komen”, vertelt Karagiannidou.
Zo hoopt ze niet alleen dat de studenten meer praktijkervaring opdoen op dit gebied, maar ook dat gevangenen betrokken blijven bij de maatschappij. “Doordat de studenten altijd klaarstaan voor de veroordeelden, proberen we een vertrouwensband te creëren. Om hen te laten zien dat ze niet alleen staan in de samenleving, en dat we naar hun zorgen luisteren.”
“Persoonlijk vind ik het concept van gevangenschap sowieso heftig en destructief”, vervolgt de Griekse. “Ik ben ervan overtuigd dat dit niet de juiste manier is om misdaad tegen te gaan. De wortels van crimineel gedrag liggen vaak bij factoren als armoede, werk- of dakloosheid, racisme. Die haal je niet weg wanneer je iemand gevangenzet. Wanneer je iemand vervolgens ook nog buiten de maatschappij plaatst, helpt dat al helemaal niet. Ik zie deze prijs dan ook als een erkenning voor gevangenen die zich vervreemd voelen van de samenleving.”