Rokende vrouwen komen eerder in de overgang

Rokende vrouwen komen eerder in de overgang

Seminar over meeroken, vaders en de menopauze

28-09-2021 · Wetenschap

Stoppen met roken is voor vrouwen moeilijker dan voor mannen. Dat terwijl de gezondheid van vrouwen er meer onder lijdt. En als ze zelf niet roken, blijken ze vaak mee te roken.

Meer dan een derde van de mannen wereldwijd rookt, tegenover slechts 6 procent van de vrouwen. In vergelijking met andere Europese landen is het aantal vrouwelijke rokers in Nederland hoog: 18 procent, tegenover 23 procent bij mannen. De kloof tussen de seksen wordt kleiner, ook omdat vrouwen minder snel stoppen met roken.

Ze doen net zoveel stoppogingen als mannen, zegt de Leidse onderzoeker Hedwig Vos, een van de sprekers tijdens een online seminar over sekse, gender en roken, vorige week op touw gezet door het onderzoeksinstituut Caphri. “Toch ligt het slagingspercentage bij vrouwen 31 procent lager. Dat heeft vooral psychische oorzaken als stress, negatief zelfbeeld en stemmingsklachten.”

Ondertussen is de gezondheidsschade bij vrouwen ernstiger. Vos: “Bij hen is de kans op longkanker groter, ze blijken gevoeliger voor kankerverwekkende stoffen. Maar ook borstkanker komt vaker voor, evenals hart- en vaatziekten, osteoporose en onvruchtbaarheid.”

Overgang

Roken beïnvloedt ook de menopauze, vrouwen die roken komen gemiddeld twee jaar eerder in de overgang. Uit Amerikaans onderzoek van McKenzie Peltier, een van de sprekers die werkt aan de universiteit van Yale, blijkt bovendien dat er een verband is tussen de hormoonhuishouding en rookgedrag. 

Peltier heeft 1397 rokende vrouwen jarenlang gevolgd en daaruit blijkt dat vrouwen in de overgang minder gaan roken als ze over meer estradiol beschikken, een vrouwelijk hormoon dat valt in de groep oestrogenen. Dit terwijl meer testosteron samenhangt met een grotere kans op terugval. Dit zijn volgens Peltier belangrijke aangrijpingspunten voor een antirook-programma, al is er nog meer hormoononderzoek nodig.

Vaders

Als vrouwen zelf niet roken, zijn ze dikwijls het slachtoffer van meeroken. Wereldwijd is de helft van alle doden als gevolg van meeroken vrouw, een kwart is kind (jonger dan vijf jaar). Het is weliswaar minder schadelijk dan roken, maar kan dezelfde ziektes veroorzaken. Volgens het Trimbos Instituut rookt 10 procent van de Nederlanders regelmatig mee, 5 procent dagelijks.

Rachel O’Donnell, verbonden aan de Universiteit van Stirling in Schotland, heeft onderzoek gedaan naar rookvrij wonen. Hoe kun je stimuleren dat mannen en vrouwen binnen niet roken? “Wat opvalt, is dat de meeste studies zich richten op de moeders. Maar wat vinden vaders eigenlijk van een rookvrije woning? En wat zijn hun ervaringen? Zij roken per slot het meest.”

Tijdens de interviews die O’Donnell met rokende vaders hield, signaleerde ze in ieder geval genoeg kennis over meeroken en de schadelijke effecten. Tegelijk voelden veel vaders zich schuldig en vonden dat ze meer konden doen om hun kinderen (en vrouw) te ontzien. Psychische problemen blijken soms in de weg te zitten. Eén vader meende: ‘Als ik me slecht voel, wil ik niet met buren worden geconfronteerd en rook ik in de keuken.’

Een strategie om vaders over de streep te trekken, zou moeten aanknopen bij twee zaken die mannen belangrijk vinden. O’Donnell: “Ze willen graag een goede vader zijn en daarbij hoort dat ze hun kinderen beschermen. En dat ze het goede voorbeeld geven, dat ze een positief rolmodel zijn.”