Het verhaal van Akudo McGee begint met een misdrijf. In de jaren tachtig is haar moeder onder valse voorwendselen meegenomen naar de Verenigde Staten. Opgegroeid in het zuiden van Nigeria, net na een burgeroorlog, hoopte ze in de VS een nieuw leven op te bouwen. Maar na aankomst werd ze als nanny gevangen gehouden in een Nigeriaans gezin in Philadelphia.
“Ze ontsnapte en kwam mijn vader tegen, die in de beveiliging werkte”, zegt McGee, promovenda bij de faculteit cultuur- en maatschappijwetenschappen. “Een paar jaar later scheidden ze en vond mijn moeder werk als schoonmaakster. Mijn vader heb ik nauwelijks gekend. Ik groeide op samen met mijn oudere broer in Philadelphia. We waren arm, hadden niet altijd genoeg geld om te eten of de rekeningen te betalen. Dan moesten we het doen zonder elektriciteit, water of gas.”
Ondanks – of juist dankzij – de beroerde levensomstandigheden stimuleerde haar moeder haar kinderen om te leren. McGee: “Voor speelgoed was er geen geld maar wel voor boeken. Ik hunkerde naar kennis. Ze kocht ooit Shakespeare voor kinderen voor me, en ook andere klassiekers uit de literatuur. We zaten de hele zomer thuis, ik las het ene boek na het andere.”
Haar broer Daniel stak soms de draak met haar. “Hij was de cool guy, die mij een nerd noemde. Maar altijd met een glimlach, hij was heel beschermend en trots op me. Net als mijn moeder, die me als een trofee etaleerde aan familie, collega’s en buren. Dat vond ik als kind dan weer gênant, maar goed, ik realiseerde datgene waar mijn moeder haar leven lang naar had verlangd. Ze heeft later Engels geleerd en werkt mede daardoor nu als technicus in een kankerinstituut.”
Omgangsvormen
Na de middelbare school, met glansrijke cijfers afgesloten, wachtte de universiteit. McGee had zich aan de University of Pittsburgh ingeschreven voor de studie Duitse taal en cultuur, op vijf uur rijden. “Ik moest alles zelf uitzoeken, een beurs aanvragen, de inschrijving regelen, noem maar op. Heel frustrerend, en eenmaal op de campus voelde ik me een actrice zonder script. Iedereen leek makkelijk zijn weg te vinden, veel medestudenten hadden ouders die ook een studie achter de rug hadden, maar ik voelde me compleet verloren. Hoe regelde je een toegangspasje voor het campuscafé? Hoe ga je met geld om? Hoe studeer je voor een tentamen? Ik wist niets.”
Terugkijkend voelt ze zich trots maar ook verdrietig. “Ik was een eenzame student, geïsoleerd en niet op mijn plaats. Ik schaamde me voor de armoede waarin ik was grootgebracht, ik was als de dood dat medestudenten daarachter zouden komen. Zwarte studenten waren in de minderheid op ‘Upitt’, en dat hielp ook niet. Soms voelde je iets van racistische spanning op de campus, maar ik heb daar persoonijk weinig last van gehad.”
Een vechter
Na haar bachelor, in 2017, belandt ze in Amsterdam. “Ik zocht naar een master over migratie. Een docent raadde European Studies aan de UvA aan, volgens hem de beste opleiding op dat vlak in Europa. “Ik hou nog steeds van Amsterdam, een stad waar ik me heel welkom voelde.”
Sinds vorig jaar bezet ze in Maastricht een PhD-plek, waarin ze onderzoek doet naar de uitholling van normen in de EU, met de rechtstaat in Polen als voorbeeld. Inmiddels voelt ze zich veel meer op haar gemak op de universiteit. “Zeker in Nederland, waar hiërarchie veel minder belangrijk is dan in de VS, en waar je niet afgestraft wordt als je een fout maakt. Maar toch, zelfs nu nog voel ik me heel af en toe een imposter, een bedrieger, iemand die niet op een universiteit hoort en elk moment ontmaskerd kan worden.”
Voor de armzalige omstandigheden waarin ze opgroeide schaamt ze zich een stuk minder. “Het heeft me in gunstige zin gevormd, ik ben een vechter, geef niet op, ben hongerig, leergierig. Ik heb er ook als onderzoeker baat bij gehad. Ik merk veel op, kan goed luisteren, en herken terugkerende patronen snel.”
Dat ze de schaamte voorbij is, blijkt misschien nog wel het meest uit haar openhartigheid tijdens het interview? Ze knikt en glimlacht.