“Hoe bewijs ik dat ik minder dan 25 procent thuiswerk?” “Ik heb het gevoel dat ik word gestraft omdat ik in Nederland werk.” “Ik voel me verloren in deze wereld van regeltjes, kent iemand een goede adviseur?” De chatberichten buitelen over elkaar heen tijdens de onlangs door de HR-afdeling van de UM georganiseerde informatieochtend voor grenswerkers uit België. Zo’n 180 mensen nemen deel aan de zoomsessie (zo’n tachtig mensen zoomden diezelfde dag mee tijdens de bijeenkomst voor Duitse grenswerkers die overigens een stuk rustiger verliep) die geheel in het Engels plaatsvindt. Die taal roept meteen vragen op: waarom is er geen aparte Nederlandstalige sessie? “Het is al zo’n lastige materie.” Zijn er mensen die het Nederlands niet beheersen, schrijft iemand in de chat. Meteen komt er een handjevol reacties: “Only English.” De vragen mogen in het Nederlands gesteld worden, zegt gespreksleider van de ochtend, Maud Engelen van HR.
Veel vragen
En vragen zijn er, heel veel, vooral over de eigen situatie, maar de antwoorden van medewerkers van het Grensinfopunt (onderdeel van het Maastricht International Center) en later de Nederlandse Belastingdienst blijven noodgedwongen algemeen. Wie op de persoonlijke situatie afgestemde antwoorden wil, zal een afspraak moeten maken (via grenzinfo.eu), klinkt het meer dan eens. Of kan met vragen terecht bij een speciaal mailadres van de UM (zie beneden).
Dat laatste lijkt te werken, zegt Engelen desgevraagd twee weken later. “Het is een ingewikkelde materie, er is nog veel werk aan de winkel voor ons, maar we merken dat medewerkers het waarderen dat ze een persoonlijk antwoord op hun vragen krijgen. ”
Ambtenaar of niet
Kan de UM deze nieuwe regel niet aanvechten, vraagt iemand. Nee, helaas, het gaat om Europese wetgeving. Waarom is die wet nu een punt, wil een ander weten. De uitleg volgt meteen: het heeft alles te maken met de WNRA (Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren) die per 1 januari 2020 in werking trad. Vanaf dat moment zijn medewerkers van de UM geen ambtenaren meer, maar werken ze nog wel voor een overheidsinstantie. Dat heeft gevolgen voor hun rechtspositie. Waar een grenswerkende ambtenaar volledig onder de Nederlandse wetgeving valt, geldt dat niet voor de grenswerker in dienst van een overheidsinstituut. Met alle gevolgen van dien: wie hybride werkt - 25 procent of meer thuis en de rest op kantoor - gaat over naar de sociale zekerheid van zijn woonland: zorgverzekering, AOW, werkloosheidsuitkering, enzovoort.
Tot nu toe heeft de wet nog weinig impact gehad en dat heeft alles te maken met corona, het bijbehorende gedwongen thuiswerken en de tijdelijke afspraken hierover tussen landen. De verwachting is dat dit na Nieuwjaar - start 2022 - gaat veranderen. “Ik ga niet over naar het Belgische stelsel”, laat een medewerker haar collega-zoomers weten. “Dat kost me veel geld.” Hoeveel? Dat hangt af van de persoonlijke situatie, zegt Engelen desgevraagd.
Hamvraag
En dan de hamvraag: hoe bewijs je dat je minder dan 25 procent thuiswerkt? Het regent ideeën tijdens de ochtendsessie: houd een excel-sheet bij met de gemaakte uren. Dat roept meteen de vraag op: wie controleert dat, gelooft de Belgische ambtenaar de betrokkenen op zijn of haar blauwe ogen? Koop elke dag een kopje koffie met je betaalkaart als bewijs dat je in Maastricht was, suggereert een ander. Hack het systeem, klinkt het dan. Laat collega’s voor je inchecken. Vraag een “A1 –verklaring met je werkpatroon” aan bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid in Belgie, zegt iemand van Grensinfo. “Die is twee jaar geldig. Je hoeft dan geen bewijzen te overhandigen dat je minder dan 25 procent thuiswerkt.”
Thuiswerkovereenkomst
“Kan de UM geen formulier in het leven roepen, dat zou enorm helpen”, vraagt iemand aan het einde van de ochtend. Daar wordt naar gekeken, reageert Engelen. Twee weken later vult haar collega Susan Boltong aan: “Hoogstwaarschijnlijk komt er een thuiswerkovereenkomst – hoeveel werk je thuis, hoeveel ben je op het werk, welke thuiswerkvoorzieningen gebruik je, enzovoort – voor alle medewerkers. De Taskforce Future Working @UM is ermee bezig. Wij pleiten er binnen HR voor dat grenswerkers voorrang krijgen, zodat ze een bewijs hebben voor de Belgische en Duitse overheidsinstanties.”