Britse Lord en econoom houdt Joan Muysken Lezing

Britse Lord en econoom houdt Joan Muysken Lezing

Eigengereid, erudiet en tegendraads 

02-11-2021 · Nieuws

The human condition in the age of machines. Zo heet de Joan Muysken Lezing, die Robert Skidelsky volgende week verzorgt. Hij is een Lord met Russische wortels, lid van het Britse Hogerhuis, emeritus hoogleraar politieke economie, en een eigenzinnig denker. In 2009 kwam hij met een boek over Keynes, dood en begraven voor de meeste economen. Maar hij noemde het: The return of the master.

Hoe is het om temidden van machines te leven? Wat is de impact van technologie op ons leven? En hebben we daar nog enige invloed op? Deze vragen zal Skidelsky (82), uitgenodigd door de School of Business and Economics en Studium Generale, in zijn lezing aan de orde stellen.

Skidelsky is geen econoom maar een historicus gespecialiseerd in economische geschiedenis, zegt Tom van Veen, emeritus hoogleraar economie bij SBE. "Zo typeert hij zichzelf. Hij kijkt altijd met een brede blik, waarbij ook de politicologie en psychologie nooit ver weg zijn."

Het meest opvallend is zijn liefde voor Keynes, de vooroorlogse econoom die vond dat de overheid moet investeren als de economie is vastgedraaid. John Maynard Keynes behoort samen met Adam Smith en Karl Marx tot de 'grote drie', maar met de opkomst van neoliberalisme en marktdenken is Keynes uit de mode geraakt.

Niet voor Skidelsky, zegt Van Veen, die in 2019 zelf de Joan Muysken Lezing hield. "En dat maakt hem zo eigengereid. In een tijd dat Keynes nog slechts een handjevol aanhangers heeft, publiceert hij The return of the master. Zijn punt is dat de markt niet zorgt voor een stabiele economische ontwikkeling, zoals neoliberalen menen. Zie alleen al de bankencrisis in 2008."

De neoliberalen gaan ervan uit dat consumenten zich rationeel gedragen, zegt Van Veen, maar dat is lang niet altijd het geval. "Mensen zijn onzeker, laten zich leiden door psychologische drijfveren, kunnen het vertrouwen in de toekomst ineens verliezen. Daarom pleit Skidelsky voor een actieve rol van de overheid, die kan investeren op momenten dat het tegenzit." 

In opiniestukken in onder meer The Guardian laat hij zijn licht schijnen over de vraag of machines banen opleveren of vernietigen. In ieder geval ziet hij de coronacrisis en bijbehorende lockdowns als katalysatoren van een voortschrijdende automatisering. Dat komt deels door de toename van online shoppen en andere parallelle ontwikkelingen als kassaloze winkels die volhangen met detectoren om de bewegingen van klanten te volgen. Amazon had de primeur maar er zullen nog vele volgen.

Ook het thuiswerken tijdens de crisis heeft de automatisering opgestuwd, schrijft Skidelsky. In Engeland groeide het aantal thuiswerkers in één jaar tijd van 27 naar 37 procent. Met onder meer als gevolg een toename in de technologie die mensen thuis in de gaten moet houden, inclusief camera's en microfoons. Iets wat de discussie over automatisering verbreedt: het draait niet alleen om banen maar ook om vrijheid.

Lezing Robert Skidelsky (in het Engels), maandag 8 november, Franz Palm Lecture hall, Tongersestraat 53; ook beschikbaar via live stream