"De cleanroom vormde de grootste uitdaging”

"De cleanroom vormde de grootste uitdaging”

Opening ETpathfinder 

08-11-2021 · Nieuws

Vandaag opende demissionair onderwijsminister Ingrid van Engelshoven met een druk op de rode knop ETpathfinder, het Maastrichtse lab met daarin het schaalmodel van de Einstein Telescoop. Al viel daar nog niet veel van te zien. Vorige week woensdag is pas het eerste onderdeel - een van de torens - gearriveerd op het Duboisdomein 30. Als de rest ook binnen is en op z'n plek staat, zal hier in worden geëxperimenteerd met techniek die later in de telescoop zal belanden.

Net als the real thing kent het schaalmodel meerdere torens, pilaren eigenlijk, opgesteld in de vorm van een horizontale V. Vanuit de punt vertrekt een laserstraal die zich meteen in tweeën splitst, via twee tunnels op diepgekoelde spiegels stuit en teruggekaatst wordt. Als beide stralen niet op hetzelfde moment terug zijn, kan dat duiden op een zwaartekrachtgolf. Al is ETpathfinder te klein om die op te pikken.

De experimenten vinden straks plaats in de smetteloos witte cleanroom. “Die vormde de grootste uitdaging”, zegt Ralph Herben, de projectleider bij de facilitaire dienst, die Observant rondleidt. “Daarvoor hebben we een Belgische aannemer in de arm genomen, die ook cleanrooms bouwt voor chipfabrikanten. Deze ruimtes kennen nauwelijks temperatuurverschillen en nagenoeg geen stofdeeltjes. Mensen en materiaal gaan via een sluis naar binnen.” 

De kosten: twee miljoen euro.

Ook de betonnen vloer was allesbehalve een routineklus. “Die is 45 centimeter dik en rust op 178 palen van acht meter. De vloer ligt los van de muren om trillingen als gevolg van het trein- en autoverkeer te beperken.” 

De echte Einstein Telescoop zal daar evenmin last van hebben, omdat die zich driehonderd meter onder de grond bevindt. Of dat onder de löss van Zuid-Limburg zal zijn, moet in 2025 blijken. Ook Sardinië is nog in de race. 

Voor ETpathfinder maakt de keuze voor de standplaats weinig uit. Deze testfaciliteit zal sowieso tientallen jaren in bedrijf zijn. De eerste experimenten starten in de zomer van 2022.

 

Einstein Telescoop in jip en janneke-taal

Wie van toeten noch blazen weet en eindelijk eens wil meepraten over de Einstein Telescoop, kan terecht bij het Discovery Museum. In een reeks van drie online uitzendingen werpt het museum licht op de detectie van zwaartekrachtgolven. In de eerste aflevering is UM-onderzoeker Gideon Koekoek te gast. Presentator is Frans Pollux.