Houd fonds voor wetenschap uit handen van bestuurders

Houd fonds voor wetenschap uit handen van bestuurders

Niet de kwaliteit van de onderzoeksvoorstellen maar koehandel en vriendjespolitiek bepalen wie geld krijgen.

11-01-2022 · Medewerkerscolumn

Na ruim tien jaar is er weer een wetenschapper minister van Onderwijs. De verwachtingen over Robbert Dijkgraaf zijn hooggespannen. Hoewel, de laatste wetenschapper als minister van Onderwijs was geen groot succes. Ronald Plasterk was, zoals veel wetenschappers, vooral overtuigd van zijn eigen gelijk. Hij riep daardoor veel weerstand op. Robbert Dijkgraaf heeft gelukkig een bredere blik en is een innemender persoon.

De nieuwe minister heeft ook meer geld te verdelen. Het nieuwe kabinet grossiert in eenmalige fondsen. Voor wetenschap en onderzoek komt er een fonds van €5 miljard om de komende tien jaar achtergebleven investeringen in onderzoek in te halen, de kwaliteit van onderwijs te verhogen, de werkdruk te verlagen en meer ruimte te bieden voor ongebonden onderzoek. Tijdens deze kabinetsperiode mag Dijkgraaf hiervan €2.5 miljard besteden.

Of we blij moeten zijn met dit fonds, is de vraag. De ervaringen met onderzoeksfondsen zijn negatief. Zo was er tussen 1995 en 2010 het Fonds Economische Structuurversterking waaruit vooral onnodige en prestigieuze onderzoeksprojecten werden gefinancierd. Wie herinnert zich nog de sleutelgebieden, het topsectorenbeleid of de Nationale Wetenschapsagenda? De overeenkomst tussen deze fondsen was dat onderzoeksgeld werd verspild. Zodra werkgevers of universiteitsbestuurders gaan bepalen hoe het geld wordt verdeeld, weet je een ding zeker: niet de kwaliteit van de onderzoeksvoorstellen maar koehandel en vriendjespolitiek bepalen wie geld krijgen.

Bedrijven en universiteitsbestuurders zullen vast weer staan te dringen om een vinger in de pap te krijgen bij het nieuwe onderzoeksfonds. Robbert Dijkgraaf is hopelijk sterk genoeg om deze druk te weerstaan. Als directeur van het Institute of Advanced Studies in Princeton weet hij als geen ander dat wetenschappers het beste zelf kunnen bepalen hoe onderzoeksgeld moet worden besteed. In Nederland hebben we daarvoor NWO. Bij NWO besluiten onafhankelijke onderzoekers op basis van kwaliteitscriteria over de toekenning van subsidies. Dijkgraaf zou het fonds voor onderzoek daarom bij NWO moeten onderbrengen.

Houd het geld van het onderzoeksfonds uit handen van het bedrijfsleven en universiteitsbestuurders. Alleen als het geld door wetenschappers zelf wordt gedeeld, kan verspilling worden voorkomen.

Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie en hoogleraar evidence based education

 

Auteur: Redactie

Foto: Loraine Bodewes

Tags: wim groot, robbert dijkgraaf, ronald plasterk, nwo, onderzoeksfonds, subsidies

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.