“Maastricht is een onderdeel van mijn identiteit, net zoals Aleppo dat ooit was”

“Maastricht is een onderdeel van mijn identiteit, net zoals Aleppo dat ooit was”

Sphinx-debat over diversiteit in Maastricht

17-03-2022

Wie mag zich Maastrichtenaar noemen? Wat maakt dat je je thuis voelt in een stad? Is iedereen even welkom? Dinsdagavond in de Muziekgieterij ging het tijdens het tweede debat van de reeks Van wie is de stad?, georganiseerd door debatcentrum Sphinx, over diversiteit in Maastricht.

“Wie in de zaal voelt zich een Maastrichtenaar”, vraagt panellid Abakoula Argalaless, oprichter van een stichting die de levensomstandigheden in Niger wil verbeteren, aan het publiek. Hij wel, heeft hij net verteld. “Ik woon hier nu 29 jaar, ben met een Maastrichtse getrouwd en werk bij een Maastrichts zonweringsbedrijf.” Maar wordt hij ook als Maastrichtenaar gezien, vraagt gespreksleider Sander Kleikers. “Ik hoop het wel. Al moet ik zeggen, ik heb er nooit spijt van gehad dat we de kinderen mijn achternaam hebben gegeven, totdat mijn dochter hier een kamer zocht. Keer op keer werd ze afgewezen, totdat ze haar moeders naam ging gebruiken.”

Terug naar de zaal waar een handjevol mensen is opgestaan. “U twijfelde”, spreekt Kleikers een vrouw aan. “Waarom?” “Ik heb op zoveel plekken gewoond, ik voel me een wereldburger.” Panellid Hoseb Assadour, in 2015 als vluchteling in Nederland terechtgekomen, werkzaam als mondhygiënist, herkent dat. “Ik voel mij ook meer kosmopoliet dan Armeens of Syrisch.” Dat betekent niet dat hij geen band met de stad heeft. “Maastricht is een onderdeel van mijn identiteit, net zoals Aleppo dat ooit was.”

Thuis voelen

Om zich thuis te voelen, moet Assadour zich veilig voelen. Wat dat voor hem betekent? “Dat er geen bommen op mijn hoofd vallen. Eerst moeten de basale behoeftes zijn voorzien: veiligheid, eten, drinken, onderdak. Dan kun je verder gaan opbouwen: vrienden, een baan.” Voor Akudo McGee, promovenda bij de faculteit cultuur- en maatschappijwetenschappen Maastricht, zijn taal en zekerheid belangrijk. “Ik voel me soms nog een beetje een vreemdeling, omdat ik me nog niet volledig in het Nederlands kan uitdrukken. En mijn visum loopt over twee jaar af. Als ik geen nieuwe baan kan krijgen, moet ik terug naar Amerika, waar ik zelf vandaan kom, of Nigeria, waar mijn familie vandaan komt. Daardoor voelt alles – mijn appartement, mijn vrienden – tijdelijk.”

Hokjes

De Belgisch-Japanse fotograaf Tetsuro Miyazaki is geïnteresseerd in hoe we naar elkaar kijken. “Het is normaal om verwachtingen te hebben, om iemand in een hokje te stoppen. Maar we moeten ons bewust zijn van de gevolgen daarvan, zeker als we proberen iemand in een hokje te houden.” Voor zijn tentoonstelling Expats x Migrants – nu te zien in bushokjes door de hele stad – fotografeerde hij mensen met verschillende achtergronden uit Maastricht en vraagt hij de kijker: wat zie je, een migrant of een expat?

“We zijn daarna de straat opgegaan om die vraag te stellen met een camera erbij”, vertelt Miyazaki. “Veel mensen zeggen: ik zie een mens. Maar er zijn wel degelijk verschillen. Als je die niet erkent, erken je ook niet dat mensen verschillend behandeld worden en de problemen die daarbij komen kijken. Omarm de verschillen en ga zonder oordeel een gesprek aan.”

Dat laatste blijkt nog wel eens lastig te zijn. Argalaless wordt op zijn werk door klanten vaak in het Engels aangesproken. “Terwijl alle buitenlanders die naar Nederland komen de taal moeten leren – dat is het systeem.” Je kunt ervanuit gaan dat als iemand aan het werk is, diegene door die procedure is gegaan, vindt hij. “Begin daar dus met Nederlands.”

Je gehoord voelen

Wat kan de stad beter doen, is de vraag na de pauze. Inmiddels zijn ook Constance Sommerey, diversity officer van de UM, en Nathalie Ummels, coördinator Mondiaal Maastricht en projectleider Refugee Project Maastricht, aangeschoven. Alleen een diverse bevolking hebben is niet genoeg, zegt Sommerey. “Mensen moeten zich gehoord voelen, maar je wil nog een stap verder gaan: dat mensen ook meepraten.” Dat is niet altijd even makkelijk – (buitenlandse) studenten zullen zich bijvoorbeeld niet snel verkiesbaar stellen voor de gemeenteraad, ze gaan immers vaak na hun studie weer weg. “De individuen vertrekken, maar de studentenpopulatie blijft bestaan”, zegt Sommerey. “Hoe zorg je dat zij toch hun stem kunnen laten horen?”

“Ik kijk met een witte bril naar de wereld en neem een witte rugzak aan ervaringen mee”, zegt Ummels. “Dan vind ik mezelf al heel wat als ik vriendelijk ben en iemand probeer te helpen. Maar ik bepaal nog steeds de norm, ik laat degene naar mij toe komen. Het is aan ons om de afstand te verkleinen. Ik was gisteren in MECC terwijl een Oekraïens gezin een intakegesprek had. Ze werden heel liefdevol geholpen, maar er was geen tolk. Dit is een voorbeeld van hoe het systeem soms spaak loopt, ook al probeert het individu er het beste van te maken. Daar moeten we met z’n allen naar kijken.”

Acceptatie

Begin jong, vindt Assadour. “Laatst vroeg een kind tijdens een workshop of ik een vluchteling was en of hij me mocht aanraken. Daarna zei hij: ‘U bent echt.’ We moeten de acceptatie verhogen, dat kan door er aandacht aan te besteden op scholen. Ga het gesprek aan met pedagogen en docenten. Er gebeuren al dingen, maar het is niet genoeg. Als je nu één keer per jaar iets doet, maak er tien keer van. Misschien zijn dit soort gesprekken over vijftig jaar dan niet meer nodig.”

McGee denkt dat het helpt om meer contact te hebben. “Als ik met vrienden ben met verschillende achtergronden en verschillende huidskleuren, dan gaat het niet over wat je wel of niet kunt zeggen. Daar kun je alles zeggen en alles vragen.” Gesprekken moeten beginnen vanuit gelijkwaardigheid, zegt ook Miyazaki. “Accepteer dat we verschillend zijn, maar daarin ook gelijk. In een workshop laat ik mensen zichzelf zeven labels opplakken. Wie een soortgelijk label heeft moet bij elkaar gaan staan. We beginnen met één label, dan staat iedereen op zijn eigen eiland. Maar zodra er meer labels bijkomen ontstaan er allerlei verbindingen. We zijn niet één label.”

Dit was het tweede debat in een reeks van vier rondom het thema Van wie is de stad?. Tijdens de volgende bijeenkomst zal het gaan over burgerinitiatief, een datum is nog niet bekend. Alle debatten zijn ook terug te zien via de Facebookpagina van debatcentrum Sphinx.   

Auteur: Cleo Freriks

Still: uit de livestream op Facebook

Tags: sphinxdebat,diversiteit,vluchtelingen,migranten,expats,maastricht,student en stad

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.