“Je ziet hoe smaken veranderen”

“Je ziet hoe smaken veranderen”

Drie kunstwerken uitgelicht; afscheid van conservator Mieke Derickx

22-03-2022 · Interview

Conservator Mieke Derickx (1955) is met pensioen en heeft deze maand het beheer van de kunstcollectie aan de Universiteit Maastricht overgedragen aan Barbara Strating, programmamaker bij Studium Generale. Voor Observant koos ze drie kunstwerken uit die haar nauw aan het hart liggen. Een moeilijke klus voor iemand die er honderden voorbij heeft zien komen.

Hadassah Emmerich en Zinnelijk Exotisme

Mieke Derickx was nooit vies van een experimentje. Toen kunstenares Hadassah Emmerich in 2006 de wanden van het studentenservicecentrum (SSC) van boven tot onder beschilderde met reusachtige en kleurrijke plantmotieven, kon dat niet iedereen bekoren.

“Het was haar eerste officiële opdracht”, weet Derickx nog. Terwijl Emmerich aan het werk was in de gerenoveerde universiteitsbibliotheek aan de Ezelmarkt hoorde Derickx geluiden als “Pak dat kind die kwast af”, “Veel te wild” en “Het lijkt wel een kraakpand”, voornamelijk van medewerkers die in het SSC werkten. “Ik bleef vasthouden.” Derickx haalt haar schouders op: “Er is altijd wel iemand die iets lelijk vindt. Tja, dan vind je het maar niet mooi.” Gelukkig werd het gegrom stilletjes aan minder.
En toen kwam dat experimentje van Derickx dus. “Ik vertelde een hele tijd later, voornamelijk aan de critici, dat de wanden werden overgeschilderd. Ik dacht: Ik laat het gewoon eens vallen. Ik was helemaal nog niets van plan hoor. Oei, dat vonden ze wel heel erg.” Ze lacht. “Je ziet hoe smaken veranderen. Nu is men juist trots op Hadassahs werk. Het wordt zelfs als ‘branding’ gebruikt. Is er een stukje uit de wandschildering, dan zijn het de mensen van het SSC zelf die het opknappen.”
 

Brainwave van Jan van Munster

Een lichtgevende ‘hersenkronkel’ aan het plafond in de centrale hal aan de Universiteitssingel 40 staat “aan de wieg” van haar carrière als conservator. “Bij de Kunst- en Erfgoedcommissie had ik Jan van Munster aangedragen. In 2000 heeft hij voor ons de lichtsculptuur Brainwave gemaakt die onderdeel is geworden van het interieur. Het valt sommigen niet eens op, het lijkt net een moderne lamp.” Van Munster liet een EEG maken van zijn eigen hersenactiviteit dat resulteerde in een patroon van lijnen – zijn inspiratie voor het object.

De keuze voor Brainwave brengt Derickx, zelf beeldend kunstenaar, bij haar beginjaren als conservator: “Ik werd rond 1996 gevraagd om lid te worden van de Kunstcommissie Randwyck. Ik werkte toen als onderzoeksassistent bij medische sociologie en kwam zo in contact met een paar commissieleden. Het was een fanatiek clubje, met Gerjo Kok (em. prof. psychologie) en Hans Philipsen (oud-rector). Het werd ook steeds serieuzer. We hadden een leuk budget om kunst aan te kopen, dat was toen best een redelijk percentage van de verbouw of koop van rijksgebouwen, de zogeheten percentageregeling.” De binnenstad had een kleinere kunstcommissie in de bibliotheek en er was ook nog een groep die zich bezighield met museale collecties vanuit het Jezuïetenerfgoed.

Inmiddels is er aan de UM één Kunst- en Erfgoedcommissie. Was Derickx in de beginjaren nog vrijwillig lid, nu worden de conservatorsfuncties (er zijn er drie – voor erfgoed, kunst en Bijzondere Collecties) voor een bepaald aantal uren betaald door de UM. De aankoop van kunst wordt gefinancierd vanuit het huisvestingsfonds en deels door het college van bestuur. “De universiteit is gegroeid, de collectie is gegroeid, het is langzaam doorgedrongen tot alle faculteiten wat we doen. Medewerkers weten ons te vinden als ze vragen hebben over werken bij hen op de gang, men initieert zelfs eigen exposities, er komen tips en kritiek. Daar ga ik serieus op in.”

Ze herinnert zich het ‘relletje’ van de poort aan de Grote Looiersstraat, bij de ingang van de universiteitsbibliotheek. De Tsjechische kunstenaar Borek Sipek maakte er een hekwerk met mond geblazen bloemen. “Studenten vonden dat we het geld beter aan laptops en lockers konden besteden. Als reactie maakten we er een film van, voor op sociale media, waarin we studenten, voorbijgangers, maar ook Sipek zelf aan het woord lieten over het kunstwerk.”
 

Scans van Florentijn Hofman

Meer dan eens heeft Derickx een grote naam weten te strikken voor de UM. Zoals fotograaf Robin de Puy bijvoorbeeld, met haar project Screening Diversity, een portrettenserie voor het verbouwde Carrégebouw op Tapijn. Maar Derickx neemt ons mee naar een ander fotowerk, in Randwyck: Scans van Florentijn Hofman (u weet wel, van de gigantische gele badeend).

De portretten van Scans bevinden zich aan de gevel van de Oxfordlaan 55. Niet alleen vanwege de creativiteit van Hofman kiest ze voor dit werk. Ze wil ook een inkijkje geven in het proces: hoe een vraag naar een kunstwerk ontstaat en erover wordt gediscussieerd met de ‘gebruikers’. “We hebben geprobeerd naar boven te halen wat de medewerkers in de Oxfordlaan (onder andere faculteit psychologie en onderzoekscentrum Scannexus) willen. Ook al zeggen sommigen dat ze geen verstand hebben van kunst, het mooie van zo’n gezamenlijk overleg is dat we toch tot consensus komen. Dat gebeurt doordat de juiste vragen worden gesteld: wat voor functie moet het hebben, wat voor kleur, wat voor uitstraling, et cetera.”

Het moest in elk geval iets met MRI-scans te maken hebben. Ook zou het buiten worden geplaatst tegen de grijze betonnen gevel, want “dat zou meer openheid creëren”. Helaas was alle geld op aan het einde van de nieuwbouw. “De aanschaf van kunst sneuvelt als eerste als de bouwkosten het budget overschrijden. Gelukkig was er toch nog ergens een potje van zo’n 25 duizend euro.” Niet heel veel, zegt ze, maar Hofman wist er wel raad mee. Samen met fotografe Inge Hondebrink portretteerde hij een aantal vrijwilligers, met hun hoofd en hand liggend op een kopieerapparaat: “Platgedrukt, maar tegelijkertijd alsof ze zich naar buiten proberen te drukken.”

 

Auteur: Wendy Degens

Foto's: Joey Roberts

Tags: kunstcommissie,kec,derickx,conservator,florentijnhofman,brainwave,scans,janvanmunster,hadassahemmerich

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.