“Uiteindelijk zijn wij de dupe van een mislukt experiment”

“Uiteindelijk zijn wij de dupe van een mislukt experiment”

Maastrichtse ‘pechstudenten’ blij met terugkeer basisbeurs, maar teleurstelling over lage compensatie overheerst

29-03-2022

Afgelopen vrijdag maakte onderwijsminister Robbert Dijkgraaf de kabinetsplannen voor de terugkeer van de basisbeurs bekend: vanaf september 2023 hebben alle studenten weer recht op een maandelijks bedrag van de overheid, terwijl de ‘pechgeneratie’ een compensatie voor de basisbeursloze jaren tegemoet kan zien. Is dit waar de studenten op hoopten?

De reacties onder Maastrichtse studenten in de Universiteitsbibliotheek zijn maandagmiddag niet laaiend enthousiast. Het is fijn dat de basisbeurs terugkomt, vinden de meesten, maar tegelijkertijd rijst de vraag: waarom is die zo laag? De voorgestelde bedragen (maandelijks 91 euro voor thuis- en 255 euro voor uitwonenden) liggen bijna twintig procent lager dan toen de beurs in 2015 verdween (zie kader). Om nog maar niet te spreken over de tegemoetkoming die ze volgens de kabinetsplannen zullen krijgen: een lachertje vergeleken met de totale studieschuld die de ‘pechstudenten’ hebben opgebouwd, rekenen ze voor.

“Maar goed, een lage compensatie is nog altijd fijner dan niks”, zegt tweedejaars psychologiestudent Marieke Godding, die samen met studiegenoot Marjolein de Coninck in de UB zit. De twee thuiswonende studenten vinden het vooral sneu voor degenen die op kamers wonen. “Zij hebben waarschijnlijk hogere schulden”, zegt De Coninck. Al was dat voor henzelf niet de reden om bij hun ouders te blijven. “We hoeven niet lang te reizen”, zegt Godding. “Hoewel bij mijn beslissing misschien toch ook onbewust heeft meegespeeld dat ik zag hoe het mijn oudere zus verging op kamers. Zij bouwde opeens hoge schulden op toen ze van het oude systeem overging naar het leenstelsel.”

Het ene jaartje dat ze, zoals de plannen er nu uitzien, alsnog een basisbeurs krijgen is een schrale troost voor de twee tweedejaars (alle studenten die in studiejaar 2023/2024 nog binnen hun nominale studieduur zitten, kunnen vanaf dat moment gebruikmaken van het nieuwe systeem). “Dat gaat wel iets helpen, maar maakt geen wereld van verschil”, zegt De Coninck.

Halve ton schuld

Voor twee studenten die een paar tafeltjes verderop zitten, komt de nieuwe basisbeurs sowieso te laat: zij zijn dan al afgestudeerd. Echte ‘pechstudenten’ dus, want de oude basisbeurs was al afgeschaft toen ze aan hun studie begonnen. “Uiteindelijk zijn wij de dupe van een mislukt experiment van het kabinet”, concludeert student International business Jop Kissels. “We hebben hoge schulden, terwijl we maar weinig hebben gemerkt van de investeringen die in het onderwijs zijn gedaan ter compensatie van de afschaffing van de basisbeurs.” Sterker, door het online onderwijs was de kwaliteit twee jaar lang zelfs slechter, vult Jules Bonfrère (master Globalisation and law) aan. “Dat kun je de regering natuurlijk niet helemaal aanrekenen, maar extra zuur is het wel.”

Dat de basisbeurs voor volgende lichtingen terugkomt, vinden ze dan ook een goede zaak. “Zeker omdat jongeren in deze tijd sowieso al veel pech hebben, bijvoorbeeld met de huidige woningmarkt”, zegt Kissels. Voor de compensatie van hun eigen ‘pechgeneratie’ hadden ze echter op meer gehoopt. Bonfrère: “Het is erg krom dat je maar een paar duizend euro gecompenseerd krijgt op een schuld van meer dan een halve ton. Ik heb nog geen goede verklaring van het kabinet gehoord waarom dit zo weinig is.”

Was het ‘mislukte experiment’ dan alleen maar slecht? De twee zien toch nog een positief punt. “Ik denk dat onze generatie het studeren iets serieuzer heeft genomen”, zegt Bonfrère. “Omdat er wat meer druk achter zat, zullen minder mensen er met de pet naar hebben gegooid.” Maar ging die extra druk dan niet ten koste van andere activiteiten naast de studie? “Dat heb ik zelf gelukkig niet zo ervaren”, zegt Kissels.

Volledige compensatie

De Maastrichtse studenten staan niet alleen in hun teleurstelling over de hoogte van de voorgestelde basisbeurs en compensatie. Zo liet Lisanne de Roos, voorzitter van het Interstedelijk Studenten Overleg, eerder al weten dat studenten er zeker financieel op vooruit gaan, “maar hun problemen en zorgen zullen met de voorgestelde basisbeurs blijven.”

En ook de Landelijke Studentenvakbond is kritisch. “Aan de pechgeneratie komt op deze manier geen einde”, schrijft de belangenbehartiger op twitter. In hun petitie #nietmijnschuld, inmiddels bijna 88 duizend keer ondertekend, eist men een volledige compensatie van studenten die onder het leenstelsel vielen en een basisbeurs waarmee het mogelijk is om – in combinatie met een bijbaan - een opleiding schuldenvrij af te ronden.

Kabinetsplannen voor herinvoering basisbeurs:

  • De basisbeurs keert vanaf het studiejaar 2023/2024 terug. Studenten die al eerder aan hun opleiding begonnen en nog binnen de nominale studieduur zitten, kunnen er vanaf dat moment ook gebruik van maken.
  • Voor thuiswonende studenten wordt de basisbeurs 91 euro per maand (dit was 112 euro bij afschaffing in 2015); uitwonende studenten mogen maandelijks 255 euro bijschrijven (dat was 312 euro).
  • De aanvullende beurs voor studenten met ouders onder een bepaalde inkomensgrens blijft, net als in het huidige leenstelsel, maximaal 419 euro per maand.
  • Wie ten minste één jaar zonder basisbeurs onder het leenstelsel heeft gestudeerd, krijgt een tegemoetkoming van 359 euro per jaar, met een maximum van 1.436 euro (oftewel vier studiejaren). Daarvoor moet je wel binnen tien jaar je diploma hebben behaald.
  • De eerste vier lichtingen van het leenstelsel kunnen vanaf 2025 daarnaast eenmalig 1770 euro van hun studieschuld aftrekken, of hetzelfde bedrag op hun rekening ontvangen wanneer ze geen studieschuld hebben.

De peititie #nietmijnschuld van de Landelijke Studentenvakbond en FNV Young & United werd afgelopen dinsdag aangeboden aan de Tweede Kamer, die komende maandag met minister Dijkgraaf in gesprek gaat over diens plannen. Lees hier verder.

Foto: Loraine Bodewes

Tags: basisbeurs,stufi,compensatie,pechgeneratie,dijkgraaf,pechstudenten,leenstelsel,kabinet,nietmijnschuld,studieschuld,beurs

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.