Cultuurverandering

Cultuurverandering

"Als coalitie moet je koste wat kost de wethouders in het zadel houden, als oppositie grijp je alles aan om ze af te branden"

06-04-2022 · Medewerkerscolumn

De gemeenteraadsverkiezingen zijn achter de rug. Overal in het land zijn vorige week nieuwe gemeenteraadsleden geïnstalleerd. Alle gemeenten organiseren een inwerkprogramma voor de vernieuwde gemeenteraden. Door het grote verloop onder raadsleden bestaan die soms voor meer dan de helft uit nieuwelingen. Net als veel vakgenoten houd ik op allerlei plekken inleidingen over taken en verantwoordelijkheden van de gemeenteraad.

Mijn agenda op zulke avonden is om de raadsleden een beetje uit de ‘partij-modus’ te halen. Maandenlang hebben ze meegedraaid in het partijcircus: samen een verkiezingsprogramma opstellen en samen campagnevoeren, terwijl het contact met andere partijen enkel bestond uit bekvechten in publieke debatten.

Deze weken zijn ze met hun fractie verwikkeld in stevige coalitieonderhandelingen, of moeten ze gefrustreerd toekijken hoe hun fractie niet mee mag doen. En de komende maanden worden ze in de eigen fractie geschoold in het politieke handwerk. Hun ervaren fractiegenoten hebben door de jaren heen politieke routines ontwikkeld: als coalitie moet je koste wat kost de wethouders in het zadel houden, als oppositie grijp je alles aan om ze af te branden. Dat is wat de nieuwe raadsleden als normaal politiek gedrag gaan beschouwen. Dat is hoe cultuur wordt overgedragen.

Maar op zo’n avond in het inwerkprogramma zitten ze met z’n allen in de raadszaal en mag ik met ze in gesprek. Mijn insteek is dat ze zich realiseren dat ze samen met die andere partijen de volksvertegenwoordiging vormen en dat je ook kunt proberen om uit die coalitie-oppositiegroef te blijven. Natuurlijk hoort politiek bedrijven bij het raadswerk. Maar als gemeenteraad moet je soms ook de handen ineen slaan en samenwerken. Dat geldt vooral voor de rol van controleur: zorgen dat je je als oppositie en coalitie niet tegen elkaar laat uitspelen, om namens de inwoners en hun belangen het bestuur kritisch te volgen. Als daar dingen niet goed gaan, moet de volksvertegenwoordiging het willen zien en er wat aan doen. Macht en tegenmacht, checks and balances. Dat hoort óók bij politiek.

Ik realiseer me dat ik op dit soort avonden probeer die cultuuroverdracht binnen de partijen in de raad een beetje in te dammen. De cultuur op dit vlak te veranderen. Hoe meer nieuwelingen, hoe makkelijker dat is, zou je denken. In welke organisatie wordt van de ene dag op de andere de helft van de mensen vernieuwd? Dat biedt kansen, ook voor onderzoekers van dit soort processen. Ik leer er zelf altijd veel van.  

Klaartje Peters, bijzonder hoogleraar lokaal en regionaal bestuur bij Fasos

Auteur: Yuri Meesen

Foto: Archief KP

Categoriëen: Columns en opinie
Tags: Klaartje,Klaartje Peters

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.