Charlotte Rodriguez Conde mocht het hoogste treetje beklimmen voor haar onderzoek naar existentiële vraagstukken rondom werk, waarmee ze vorig jaar haar master Work and Organisational Psychology (FPN) afsloot. Een filosofisch getinte scriptie rondom een veelomvattende vraag: hoe mensen betekenis aan hun leven geven. “Dat is iets wat me altijd al heeft gefascineerd”, vertelt Rodriguez Conde. Ze richtte zich op de rol van een baan hierin. “In de Westerse cultuur zijn mensen steeds meer op zoek naar de waarde of betekenis van het werk dat ze doen. Dat kan positief zijn, maar ook veel druk of teleurstelling opleveren. Er is weinig bekend over de effecten daarvan op de mentale gezondheid.”
Aangezien er nog geen manier bestond om dit te meten, ontwikkelde en testte ze er zelf een. Aan de hand van vragen over thema’s als dood (verspil ik niet te veel van mijn beperkte tijd aan werken) en identiteit (kan ik mezelf genoeg tot uitdrukking brengen in mijn werk), meet deze 'test' de existentiële zorgen van ondervraagden. “Daarmee kunnen we onderzoeken hoe zulke zorgen invloed hebben op bijvoorbeeld burn-out of de prestaties van werknemers. Naar dat eerste heb ik tijdens mijn scriptie al gekeken, en we vonden aanwijzingen dat er inderdaad een verband was. Dat is redelijk nieuw: normaal gesproken focust men tijdens studies vooral op vermoeidheid door overbelasting van werk, maar we zien nu ook dat zaken als het niet voldoende betekenis in je werk vinden - wat weer kan leiden tot een gebrek aan motivatie of een vorm van apathie - een rol spelen bij een burn-out. Het vaststellen van die oorzaken is belangrijk voor het ontwikkelen van programma's die burn-out proberen te voorkomen.”
De winst van de scriptieprijs kwam voor Rodriguez Conde, die momenteel promoveert aan de KU Leuven en UCLouvain, als een verrassing. “Misschien heeft het meegeholpen dat het onderwerp door de coronacrisis herkenbaarder is geworden. Veel mensen zaten iedere dag thuis achter een schermpje te werken en vroegen zich soms af: ‘Waarom doe ik dit eigenlijk?’”
Betere focus
Ook de scriptie van Dieuwertje van Dijk, die de derde prijs in ontvangst nam, was dankzij de pandemie extra relevant. Tijdens haar master Learning and Development in Organisations (SBE) onderzocht ze de stress die managers ervaren tijdens een crisis. “Zij hebben soms langdurig met een ontzettend hoog stressniveau te maken, maar lijken daar goed mee om te kunnen gaan”, vertelt Van Dijk. Om te achterhalen hoe dat komt, interviewde ze leiders bij onder meer de politie en op de covid-afdeling van een ziekenhuis.
“Wat opviel was de positieve manier waarop zij naar stress keken. Ze zagen het niet als iets ongezonds, maar juist als iets waardoor je beter functioneert, waarvan je bijvoorbeeld een betere focus krijgt. Dat sluit aan bij de theorie dat als je gelooft dat stress positieve effecten heeft, dat ook daadwerkelijk beïnvloedt hoe je lichaam erop reageert.” De onderzoeksresultaten worden inmiddels al door OTO Limburg gebruikt voor het ontwikkelen van een masterclass voor crisismanagers over stress.
De jury roemde Van Dijk om haar uitgebreide aanpak, waarbij ze veel data verzamelde. Al betekent dat laatste ook dat er veel gegevens geanalyseerd moesten worden. Was dat niet stressvol? “Dat was inderdaad heftig, ik heb er veel tijd aan besteed. Maar de interviews waren ook waardevol voor mezelf. Ik kreeg veel persoonlijke tips van de crisismanagers, bijvoorbeeld dat je ook moet genieten van de dingen die je doet.”
Zelfgebouwde camper
Mede dankzij die tips weet ze ook al wat ze met het prijzengeld van duizend euro wil gaan doen: dat gaat naar de camper die ze samen met haar vriend bouwt. “Daarmee willen we een tijdje gaan reizen.” Ook Rodriguez Conde heeft al een idee waaraan ze de tweeduizend euro voor haar eerste plek wil besteden: een cursus alpinisme. Dat idee is, net als haar scriptie, filosofisch getint. “Als je tegen zo’n enorme berg opklimt, word je ervan bewust dat je maar een klein wezen bent in deze grote wereld.”