Extreemrechtse eenlingen en het nut van coronamaatregelen

Extreemrechtse eenlingen en het nut van coronamaatregelen

Studentenprijzen voor beste bachelor- en masterscripties van 2021

20-05-2022 · Interview

Van het effect van een malaria-infectie op de productie van bloedcellen tot hoe de Europese Commissie over migratie communiceert. De achttien bachelor- en negen masterscripties die vorige week tijdens de diesviering beloond werden met een Studentenprijs – bestaande uit een certificaat en 500 euro - zijn zeer uiteenlopend, maar hebben één ding gemeen: ze waren de beste van hun jaar. Observant licht er twee uit.

Extreme eenlingen

Toen begin vorig jaar een menigte het Capitool in Washington bestormde, was masterstudent Forensica, Criminologie & Rechtspleging Bart van de Steeg net op zoek naar een onderwerp voor zijn scriptie. Het zette hem op het spoor van het rechts-extremistische gedachtegoed, dat ook in Nederland in opmars was. “Tijdens de coronacrisis radicaliseerden hier mensen, tot gewelddadig gedrag aan toe.”

Op advies van zijn begeleider David Roef besloot hij zich te richten op de zogenaamde lone actors, de extreemrechtse eenlingen die niet in een groep opereren maar op eigen initiatief overgaan tot geweld. Een bekend voorbeeld is Anders Breivik, die in 2011 tientallen Noorse jongeren doodde. “Anders dan bij leden van georganiseerde terreurgroepen wordt er bij zulke eenlingen vaak een verband gelegd met psychische stoornissen. Ik vroeg me af of dit terecht is, en welke rol dit speelt in de berechting, bijvoorbeeld bij het bepalen of iemand toerekeningsvatbaar is.”

Van de Steeg onderzocht negentien Nederlandse strafzaken rondom extreemrechtse eenlingen: “Vaak jongvolwassenen die online terroristische bedreigingen uitten of geweld pleegden, zoals brandstichting bij een moskee. In de meeste gevallen bleek er inderdaad sprake van een psychische stoornis bij de dader. Maar of en hoe die stoornis tot dit gedrag leidde? Meestal is er een mix van meerdere problemen en omstandigheden die uiteindelijk tot een geweldsuitbarsting leiden.”

Het is gevaarlijk om te denken dat iemand met extreemrechtse ideeën wel gek zal zijn, zegt hij. “Lone actors zijn niet per definitie ontoerekeningsvatbaar. Daarom is het belangrijk om niet alleen de eventuele stoornis te behandelen, maar tegelijkertijd ook op deradicalisering te focussen. En verder zou het goed zijn als juristen, mensen uit de geestelijke gezondheidszorg en anderen één taal leren spreken als het over dit dadertype gaat. De communicatie tussen de disciplines verloopt nu niet altijd optimaal. Dat maakte deze scriptie ook pittig, ik moest me in meerdere vakgebieden verdiepen.”

Al zorgde die brede aanpak er misschien ook wel voor dat de scriptie in de prijzen viel, beaamt Van de Steeg, die momenteel een traineeship volgt bij het Europees Parlement. “Iets heel anders, vooral om meer internationale ervaring op te doen”.

De zin en onzin van coronamaatregelen

Wat is het effect van maatregelen als het sluiten van sportscholen of het dragen van mondkapjes op het aantal coronabesmettingen en –doden? Dat is al een redelijk uitdagende onderzoeksvraag voor een masterscriptie, benadrukte haar scriptiebegeleider Stephan Smeekes, maar toch koos Amber Rerimassie deze voor haar bachelorscriptie bij econometrie. “Omdat ik liever iets doe wat lastig maar leuk is, dan makkelijk maar saai.”

De uitdaging zat vooral in het verzamelen van de data. “Mijn onderzoek is gebaseerd op een Amerikaanse studie waarin methoden uit de econometrie werden ingezet om de effecten van coronamaatregelen aldaar te meten. Op dezelfde manier wilde ik bekijken hoe dit in Europa zat. Het was veel werk om de juiste data op de vele websites van overheden, instanties en bedrijven te vinden én deze vervolgens ‘op te schonen’. Zo kwam ik een grafiek tegen die door bepaalde correcties een negatief dodenaantal aangaf. Het was dus nodig om alles zelf te controleren en corrigeren.”

Ze ontdekte dat het sluiten van winkels het grootste effect had. “Ook bleek dat als deze maatregel tijdens de tweede golf in Nederland niet pas in december, maar al in september was ingevoerd, er veel besmettingen en doden voorkomen waren. Al blijft het lastig om dat met zekerheid te zeggen, want je weet nooit hoe goed mensen zich aan een maatregel houden als de ziekenhuiscijfers nog niet de pan uit rijzen.”

‘Vrijwillig gedrag’, zoals het bewust meer thuisblijven van mensen, bleek namelijk ook een groot effect op het aantal besmettingen en doden te hebben. “Dat viel onder meer op te maken uit gegevens van Google Maps, die tonen waar en wanneer gebruikers reizen. Wanneer mensen zien dat er veel doden vallen, blijken ze meer thuis te blijven, waardoor het aantal besmetting daalt. Andersom zie je dat dit ook betekent dat maatregelen het slachtoffer kunnen worden van hun eigen succes: als de cijfers verbeteren, denken mensen “het gaat goed” en gaan ze er weer vaker op uit.”

Inmiddels is Rerimassie begonnen aan een onderzoeksmaster bij econometrie en hoopt ze volgend jaar als onderzoeksassistent dieper in het onderwerp te duiken. “Bijvoorbeeld door de modellen te verbeteren en nog meer data te gebruiken. Wie weet kan ik dit dan ook meteen gebruiken voor mijn masterscriptie.”
 

Foto: Joey Roberts

Tags: dies2022,dies,studentenprijzen,scriptieprijs,bachelorscriptie,masterscriptie,lone wolfs,lone actors,extreemrechts,corona,maatregelen,prijs

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.