Nieuwe uitdaging: hiv-infecties onder Oekraïense vluchtelingen

Nieuwe uitdaging: hiv-infecties onder Oekraïense vluchtelingen

UM-onderzoekers helpen huisartsen bij hiv-zorg

15-06-2022 · Achtergrond

Behalve opvangproblemen veroorzaakt de vluchtelingenstroom van Oekraïners in de Europese gastlanden nog iets heel anders: meer hiv-diagnoses. UM-hoogleraar Kai Jonas probeert zorgverleners bewust te maken van het probleem en helpt hen om Oekraïners goede hiv-zorg te bieden.

Vóór de oorlog al telde Oekraïne volgens UNAIDS een kwart miljoen mensen met hiv. En anders dan elders in Europa, waar de infecties voornamelijk onder homoseksuele mannen voorkomen, verspreidt het virus zich in Oekraïne vooral onder heteroseksuele mannen en vrouwen (en onder drugsgebruikers). Zonder preventie kan het aantal infecties ook via vaginale seks snel uit de hand lopen, zegt Kai Jonas, hoogleraar toegepaste psychologie. 

Aangezien de Oekraïense mannen zich in de oorlog mengen, is de kans groot dat het virus zich in de gastlanden via de vrouwen verspreidt. “Rond 40 procent van deze vrouwen weet niet eens dat ze hiv-positief zijn. En als ze wel op de hoogte zijn, is een behandeling in een land als Polen nu niet vanzelfsprekend. Met 1,5 miljoen vluchtelingen draait de zorg daar ondermaats. Bovendien zijn er nu twee keer zo veel mensen met hiv in het land, die een behandeling nodig hebben." 

Sekswerk

In Nederland zal het aantal hiv-infecties met 30 procent stijgen, schat Jonas. “In 2020 telde Nederland 411 nieuwe gevallen. Daar kun je voor 2022 waarschijnlijk, op grond van het huidige aantal vluchtelingen, 150 Oekraïense vrouwen bij optellen.”

Dat zijn kleine aantallen, maar het virus kan zich snel verspreiden. “In Polen is nu al een stijging van het aantal infecties zichtbaar, terwijl je hiv uiterlijk na negentig dagen kunt vaststellen. Dus in de eerste dagen van de oorlog, kort nadat de eerste vluchtelingen voet op Poolse bodem zetten, is de verspreiding begonnen. Mede doordat sommige vrouwen in het sekswerk terechtkomen.”

Hiv-behandelcentra

Wat te doen in Nederland? “Door de decentrale opvang moet je zorgverleners, zoals huisartsen, eerst informeren over het probleem. En dan, omdat een hiv-test hier niet verplicht is, hoop je dat ze Oekraïense vrouwen zover krijgen dat ze zich laten testen en indien nodig met een behandeling beginnen. Daar is een techniek voor, motiverende gespreksvoering, die we nu aanpassen aan deze doelgroep en in het Oekraïens laten vertalen, zodat ook een tolk de juiste woorden kiest.”

Bovendien werkt Jonas, samen met zijn Maastrichtse collega Sarah Stutterheim, aan brochuremateriaal en een video om stigmatisering te voorkomen. “Dat is bedoeld voor zorgverleners en voor Nederlanders die nog een logeerkamer vrij hadden en Oekraïners in huis hebben genomen. Ze hoeven niet bang te zijn voor een hiv-infectie en steeds de wc-bril schoonmaken of nieuw bestek kopen. Laat staan dat ze de gasten op straat zetten. Ze kunnen beter helpen door vervoer te regelen naar een van de twaalf hiv-behandelcentra in Nederland. Oekraïners kunnen zich daar zonder verwijzing melden.”

Tot slot probeert de Maastrichtse hoogleraar samen met een Rotterdamse collega een inschatting te maken van wat Nederland te wachten staat. “Hiv-zorg is duur, kost tienduizend euro per patiënt per jaar. Bij 150 vrouwen draait het dus om 1,5 miljoen euro per jaar, en wekelijks nemen de aantallen vluchtelingen toe.” 

Foto: Shutterstock

Categoriëen: Wetenschap
Tags: Hiv, oekraïne

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.