Opinie: Cultuurverandering bij Tragos? Die zal er nooit komen

Opinie: Cultuurverandering bij Tragos? Die zal er nooit komen

Sinds de jaren zestig halen de studentencorpora vrijwel jaarlijks het nieuws met misstanden

14-09-2022 · Opinie

Het is prijzenswaardig dat het college van bestuur prompt heeft gereageerd op de incidenten bij Tragos, door de subsidies voor bestuursleden tot nader order in te trekken en hun deelname aan de Inkom 2023-2024 te verbieden. Tragos mag weer door wanneer ze kunnen aantonen dat een cultuuromslag op handen is. Maar die cultuurverandering zal er nooit komen, betoogt Lies Wesseling, hoogleraar Cultural memory, gender, and diversity.

Sinds de jaren zestig halen de studentencorpora vrijwel jaarlijks het nieuws met misstanden. Ik vis een paar items op uit een diepe beerput:

  • Amsterdam 1962, “Dachautje spelen”. Aspirant-leden van het Amsterdams Studentencorps worden kaalgeschoren en een hele nacht dicht op elkaar gepakt op een kleine ongeventileerde zolder, half-gekleed, besmeurd en afgemat. Een biggetje wordt tussen hen losgelaten die voor de nodige poep en pies zorgt, onmisbare ingrediënten bij ontgroeningsrituelen, evenals kots en slachtafval. Het lijkt wel een concentratiekamp. “En nu gaan we Dachautje spelen!”, roept een ouderejaars dan ook, “Alle Joden naar voren komen!”
  • Utrecht 1965, “De Roetkapaffaire”. Aspirant-leden van de Utrechtse vereniging TRES,  geliefd bij aristocratische families, krijgen een puntkap over hun hoofd getrokken met roet. Dan volgt een rit per rijtuig. Eén student stikt in zijn kap, een ander blijft er bijna in.
  • Leiden 1966, “Schelpenkar ongeluk”. De jaarclubs van Minerva rijden een schelpenkarrace over het strand vanuit tegengestelde richtingen. Botsingen horen er bij. Een noviet komt daarbij om het leven.

Ik sla  een aantal jaren over om dichterbij deze tijd te komen:

  • Groningen 1997:
  1. Aspirant-lid Reinier Pfeiffer wil bewijzen dat hij toetreding tot een studentenhuis van Vindicat verdient. Daartoe moet hij een liter jenever drinken. Pfeiffer geraakt in coma, krijgt een zware epileptische aanval en sterft. 
  2. De novieten gaan op kamp. Het is weer verplicht zuipen en nauwelijks slapen. Een uitgeputte student valt buiten in slaap. Een kampleider rijdt ’s nachts per abuis over hem heen. Ook deze student kan het niet meer navertellen.
  • Leuven 2018: Sanda Dia, zoon van Belgisch-Senegalese ouders, wordt door leden van het corps Reuzegom doodgemarteld met een uitgebreid arsenaal aan kwellingen: excessieve alcoholinname, water-deprivatie, slaap-deprivatie, urenlange blootstelling aan kou halfnaakt in een waterput, afgerond met een banket van vermalen muis, levende goudvissen en alen, urine, en veel, heel veel bremzoute visolie. Reuzegom verdient vermoedelijk de hoofdprijs inzake ontgroeningen, maar die hadden dan ook een persoon met een donkere huidskleur in handen.

Een ontgroeningsritueel is niet af zonder een stevige dosis racisme en seksisme. Van het eerste werd hierboven al gewag gemaakt. Van het tweede gaf het Amsterdamse Studentencorps een sterk staaltje tijdens de viering van hun jubileum in juli 2022. Vrouwelijke en mannelijke leden dineerden in aparte zalen. De tafelspeeches bij de mannen logen er niet om. Vrouwelijke ASC-leden zijn allemaal hoeren, evenals de zussen, moeders en vriendinnen van de corpsballen, vrouwen zijn sperma-emmers etc. Ook Tragos mag zich graag aan racisme en seksisme vergalopperen volgens de berichtgeving.

Bij de hierboven genoemde voorvallen en nog veel meer zijn telkens protocollen opgesteld, afspraken gemaakt, sancties opgelegd en cultuurveranderingen geëist, aantoonbaar zonder resultaat. De voorvallen die het nieuws halen zijn slechts het topje van de ijsberg volgens een anonieme Tragos-alumnus: geheimhouding behoort immers tot de corporale mores. Iedere keer lijdt de universiteit grote imago-schade in de ogen van de belastingbetalers die dit instituut moeten financieren.

Zestig jaar gedocumenteerde vernedering en sadisme moet voldoende zijn om aan te tonen dat het hier om een systeem, en niet om incidenten gaat. Corpora bestaan om de maatschappelijke elite te reproduceren. Hun vermeende superioriteit moet voortdurend bevestigd worden door gedragingen die de meeste burgers ontoelaatbaar achten. Maar corpsleden permitteren zich dat gewoon. Natuurlijk besmeur je de muren van een toilet met poep bij restaurantbezoek: je hebt immers schijt aan het schoonmakend personeel! Door anderen naar beneden te trappen vergroot je je eigen status kunstmatig uit. Klassisme, racisme en seksisme zijn daarbij onontbeerlijk.

Van 30.000 euro meer of minder per jaar liggen deze studenten niet wakker. Een peanut voor de alumni-netwerken die de jonkies hun ‘geintjes’ gunnen. Er is slechts één oplossing: de corpora moet de toegang tot aankomende studenten permanent worden ontzegd. De UM kan beginnen met Tragos.

Lies Wesseling, hoogleraar Cultural memory, gender, and diversity, faculteit Cultuur- en Maatschappijwetenschappen