Ons eigen telaat

Ons eigen telaat

We hebben de 'eerste generatie'-studenten zelf weggejaagd: de universiteit was er niet meer voor hen

27-09-2022 · Column

Onlangs herlas ik Vestdijks Het eeuwige telaat: dialogen over de tijd, geschreven in 1941. Over de wereld die toen in brand stond, helemaal niets. Wel over de menselijke conditie die zou worden bepaald door de ervaring van ‘het telaat’. Niet omdat de mens de tijd kent, wordt hij zich bewust te laat te zijn, maar juist andersom. Voor Vestdijk betekenden deze dialogen een sleutel tot zijn eigen werk en dat van anderen als Marcel Proust en Thomas Mann, dat zozeer in het teken stond van het verzet tegen het telaat.

Vestdijk heeft me niet echt geholpen bij mijn eigen steeds heftiger ervaring van het telaat, zij het dat die niet betrekking heeft op jeugd, liefde of kunstenaarschap, maar op de vluchtelingencrisis, de klimaatcrisis, de kinderarmoedecrisis, de stikstofcrisis, de energiecrisis, de woningcrisis, de inflatiecrisis, de arbeidsmarktcrisis… Niet alleen de overheid – al lijken velen zich daar maar al graag toe te willen beperken – ook de politiek en ja, ook wij, zijn te laat. Er zullen best oplossingen zijn, maar het is de samenhang van de crises die het gevoel van het telaat zo verlammend maakt.

Mechanismes die al die crises gemeen hebben, zie ik terug in de wildgroei van Engelstalige opleidingen. Toen ik ooit medeverantwoordelijk was voor de doorstroommaster aan de Faculteit Cultuurwetenschappen, begonnen we als Nederlandstalige opleiding. De studenten kwamen vooral uit de regio en kregen ook vaak via een stage een baan in diezelfde regio. Maar ja, de opleidingen moesten koste wat het kost groeien. Na tien jaar waren deze studenten er niet meer. Op de voorlichtingsdagen die net als de opleidingen volledig Engelstalig waren geworden, zag je ze met hun ouders verloren rondlopen. De universiteit was er niet meer voor hen.

Hetzelfde gevoel van het telaat overviel me dan ook toen ik las dat ons Bureau voor Diversiteit en Inclusiviteit als een van zijn speerpunten de zorg voor ‘eerste generatie’-studenten heeft. Helaas hebben we die studenten zelf allang weggejaagd. Veel collega’s geven het neoliberalisme de schuld, maar we hebben het toch echt ook zelf laten gebeuren. We stonden erbij en keken ernaar. Geldt dat niet evenzeer voor die andere crises?

Jan de Roder, universitair docent literatuur en kunst

Auteur: Redactie

Foto: archief Jan de Roder

Categoriëen: Columns en opinie
Tags: deroder,janderoder,telaat,eerste generatie

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.