Bijna twee jaar geleden trapte toenmalig rector Rianne Letschert de serie af met een verhaal over haar ‘onofficiële’ carrièrepad. Zo’n tien edities later was het afgelopen dinsdag de beurt aan haar opvolger Pamela Habibović.
Haar eerste ‘bekentenis’: een uitgestippeld plan voor haar carrière heeft ze nooit gehad. Hoewel Habibović uiteindelijk in de biomedische technologie belandde, wilde ze als tiener eigenlijk antropoloog of journalist worden. Toch koos ze op de middelbare school voornamelijk voor bètavakken. “Niet omdat ik dat wilde, maar omdat mijn Nederlands niet goed genoeg was; ik was hier pas net nadat ik met mijn moeder en zusje voor de Bosnische Burgeroorlog was gevlucht. Met cijfers en formules kon ik daarom beter uit de voeten.”
Haar vakkenpakket leidde haar naar de hts-opleiding Chemische Technologie. Haar plan: met een propedeuse op zak alsnog antropologie gaan studeren, wat met haar havodiploma alleen niet ging. “Maar ik maakte de studie uiteindelijk toch helemaal af. Niet omdat het onderwerp zo leuk was, maar omdat ik me voor het eerst ergens op mijn gemak voelde.”
Als stagiair en later analist in een chemisch laboratorium raakte ze geïnteresseerd in onderzoek. Hoewel ze geen masterdiploma had, stapte ze naar de directeur en vroeg om een promotieplek. “Hij zag potentie in mij en gaf me de kans. Het was een geweldige tijd, maar ook eenzaam: voor jou betekent je onderzoek vier jaar lang alles, voor iemand anders is het gewoon een project. Ik probeer daar nog steeds rekening mee te houden als ik promovendi spreek.”
Geen privéleven
Tijdens haar twee postdocs in de Verenigde Staten en Canada ontdekte ze andere schaduwkanten van de wetenschap. “Bijvoorbeeld hoe heftig en negatief concurrentie kan zijn. Sommige mensen namen hun laptop mee naar het toilet, omdat ze bang waren dat collega’s zagen waar ze mee bezig waren.”
Ook zag ze hoe mensen misbruik kunnen maken van de hiërarchische structuur. “Een begeleider oefende enorme mentale druk uit op een collega van me. Toen hij hoorde dat ze op een avond met vrienden de stad in wilde, gaf hij haar snel de opdracht om honderden buisjes in het lab schoon te maken. Toen ze klaar was, gooide hij ze allemaal in de prullenbak. De boodschap: vergeet als wetenschapper je privéleven.”
“Ik liet dat allemaal gebeuren. Niet uit angst, maar omdat ik dacht dat keihard werken en concurrentie nu eenmaal erbij horen. Nu besef ik dat ik er toen iets van had moeten zeggen. Mijn advies aan iedereen is dan ook: als je iets meemaakt dat niet door de beugel kan, laat dan van je horen.”
Meer genieten
De moeilijkste periode in haar carrière? Die maakte Habibović mee toen ze haar eerste kind kreeg, terwijl ze net een vaste aanstelling had bij de Universiteit Twente. Het combineren van die twee dingen viel haar zwaar. “Thuis had ik het idee dat ik een slechte moeder was, omdat ik zoveel met werk bezig was. Andersom dacht ik op de universiteit dat ik een slechte wetenschapper was, omdat ik daar niet met mijn volle aandacht was.”
Welk advies zou Habibović aan haar jongere zelf geven, wil een van de aanwezige onderzoekers weten. “Geniet meer en neem meer de tijd voor de dingen die je doet”, luidt haar antwoord. “Je hoeft jezelf niet altijd opnieuw te bewijzen en je mag ook ‘nee’ zeggen als iemand je vraagt iets te doen. Al weet ik niet of ik daar zelf toen naar geluisterd had, omdat ik dacht dat dat harde werken normaal is in de wetenschap. Terwijl dat niet altijd efficiënt is. Iedereen heeft zijn eigen kwaliteiten en manier van werken. Het is dan ook belangrijk om de discussie te voeren over wat normaal is in de wetenschap.”