"Dit gaat niet over religie, het gaat over keuze, over autonomie over je lichaam"

"Dit gaat niet over religie, het gaat over keuze, over autonomie over je lichaam"

College van bestuur geeft geen statement af over protesten Iran, maar overweegt organiseren bijeenkomst

19-10-2022 · Achtergrond

Voor de 33e dag op een rij zijn er vandaag protesten in Iran, aanleiding is de dood van Mahsa Amini in een politiebureau. Deze jonge vrouw werd gearresteerd en geslagen omdat ze haar hoofddoek niet correct droeg. De demonstraties (centraal staat de leus ‘Woman. Life. Freedom.’) stuiten op fel en gewelddadig verzet van de Iraanse regering. Hoe gaan Iraanse studenten en medewerkers van de Universiteit Maastricht hiermee om? En wat doet de universiteit? Hoewel het college van bestuur het geweld veroordeelt en vrouwenrechten steunt, komt er geen solidariteitsverklaring op de website van de UM. "We voelen ons ongemakkelijk bij het simpelweg publiceren van een symbolische verklaring."

"Het gaat niet goed met ons, het gaat zeker niet goed", zegt een Iraanse UM-onderzoeker. Om haar familie en vrienden thuis niet in gevaar te brengen, wil ze anoniem blijven. "Ik heb contact met andere Iraniërs uit de Maastrichtse gemeenschap, we maken ons voortdurend zorgen over de mensen daar, terwijl we ons ook schuldig voelen, omdat we hier veilig zijn. Het beïnvloedt ons leven enorm."

Ze somt een paar zaken op die zijn voorgevallen sinds de protesten begonnen. Studenten, die deelnamen aan een walk-out en anti-regime spreuken schreeuwden aan de Sharif Universiteit in Teheran, werden geslagen, neergeschoten en soms opgepakt door de oproerpolitie. Vorige week werd een meisjesschool in Ardabil binnengevallen nadat sommige leerlingen weigerden een pro-regime volkslied te zingen. Dat resulteerde in de dood van de 16-jarige Asra Panahi, zij werd afgeranseld. In totaal zijn naar schatting 20 duizend mensen gearresteerd en minstens 240 gedood. Ondanks dat gaan de demonstraties door.

Vaste telefoonlijn

Het contact met familie en vrienden is minimaal, zegt een Iraanse student. Hij wil ook anoniem blijven om familieleden in Iran te beschermen. "Diensten als Instagram en WhatsApp zijn geblokkeerd door de overheid. Ze vertragen het internet of sluiten het volledig af, waardoor videocalls onmogelijk worden. Als je een VPN gebruikt (om te voorkomen dat het regime meeluistert tijdens je gesprek, red.) gaat het nog langzamer." De enige manier van communiceren gaat via vaste telefoonlijnen. "Snelle gesprekken van 2 minuten, net genoeg om te horen dat ze nog leven. Het is duur en de geheime dienst tapt huistelefoons af. Mijn familie? Ze doen alsof het goed met ze gaat, maar ik hoor het verdriet in hun stemmen. Ik voel me zo machteloos omdat ik zo ver weg ben."

Zowel hij als de UM-onderzoeker hebben demonstraties in Nederland bijgewoond. "Het was hartverwarmend om daar niet alleen Iraniërs te zien," zegt ze. "En ook vrouwen met een hoofddoek. Sommige mensen begrijpen de situatie verkeerd, ze denken dat we protesteren tegen de islam. Maar de islam heeft er niets mee te maken." De student voegt eraan toe: "Dit gaat niet over religie, het gaat over keuze, over autonomie over je lichaam."

Steunen

Wat zou de UM kunnen doen ter ondersteuning? "Toon empathie, laat de Iraanse gemeenschap aan de UM weten dat je eraan werkt", zei Amien Abid, universiteitsraadslid voor NovUM en zelf van deels Iraanse afkomst, vorige week al tegen Observant. Stuur een bericht met links waar mensen hulp kunnen krijgen; studieadviseurs, studentenpsychologen." De universiteitsraad, zo laat voorzitter Amanda Kluveld weten, zal "alles in het werk stellen om hulp te bieden aan Iraanse medewerkers en studenten – op mentaal, administratief of financieel gebied."

Verklaring

Verschillende Nederlandse universiteiten, waaronder de Erasmus Universiteit in Rotterdam, het netwerk van vrouwelijke wetenschappers van de Technische Universiteit Delft en de Rijksuniversiteit Groningen, hebben zich solidair getoond met de demonstranten in Iran, net als de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). De Iraanse student en onderzoeker willen dat de UM hetzelfde doet. "Het zou laten zien dat de UM achter haar eigen waarden staat", zegt de student. Hoewel, vinden beiden, het slechts een eerste stap zou zijn.

Er komt geen officiële verklaring op de website van de universiteit, zegt UM-voorzitter Rianne Letschert. "Je kunt wel opschrijven dat we het geweld van de Iraanse regering tegen haar volk absoluut veroordelen en dat we de rechten van vrouwen steunen. Natuurlijk doen we dat." Waarom dan geen statement, iets waar de afgelopen weken verschillende UM-ers om vroegen? "We voelen ons ongemakkelijk bij het simpelweg publiceren van een symbolische verklaring, alsof je niet op een andere manier helpt. Bovendien zijn er helaas veel problemen in de wereld. We zouden elke week een verklaring kunnen afgeven als we dat zouden willen. En welke impact zou dat echt hebben? Maar het is een moeilijke beslissing, daar wil ik eerlijk over zijn. Als blijkt dat het een verschil zou maken voor de mensen in de gemeenschap, kunnen we het heroverwegen."

Bijeenkomst

Letschert denkt dat het organiseren van een bijeenkomst nuttiger zou zijn. "Vergelijkbaar met wat we hadden toen de oorlog in Oekraïne begon. We zijn op dit moment aan het kijken wat dat zou kunnen zijn. Als zo'n evenement plaatsvindt, zal ik of rector Pamela Habibović erbij zijn."

De Iraanse student wil graag dat de universiteit meer doet voor het geestelijk welzijn van zijn landgenoten aan de UM. "Helaas hebben de mensen waarvan ik weet dat ze naar de studentenpsycholoog zijn gegaan, zich onbegrepen gevoeld. De psychologen zijn niet in staat om de specialistische zorg te bieden die ze nodig hebben. In het verleden hebben andere universiteiten de stap gezet om externe experts in te huren voor een beperkte tijd, zoals twee maanden."

Letschert denkt dat de studentenpsycholoog ook hier een rol kan spelen. "Soms kan een luisterend oor al helpen. Als het gaat om trauma kunnen we mensen doorverwijzen naar de juiste hulp en in dringende gevallen kunnen we collega's van de faculteit psychologie en neurowetenschap vragen om bij te springen."

Onderzoek

Een andere actie die de Iraniërs in Maastricht graag zouden zien, is van academische aard. "Ik zou willen dat de UM een universiteitsbreed onderzoek opzet en de hedendaagse politiek van Iran analyseert op basis van twee belangrijke mogelijke scenario's," zegt de onderzoeker. "Wat gaat er gebeuren als de huidige machthebbers op het pluche blijven: welke veranderingen kunnen worden verwacht in het binnenlandse beleid met betrekking tot politieke, maatschappelijke en economische zaken en welke met betrekking tot het buitenlands beleid? In het bijzonder: wat zijn de voor- en nadelen van sancties (met name de economische sancties die gewone mensen nu dramatisch treffen) als algemeen buitenlands beleid?"

"Sancties maken de machthebbers vaak alleen maar rijker, terwijl de bevolking eronder lijdt”, vult de student aan. “Het duwt hen verder in de driehoek van voedsel, kleding en huisvesting. Dit heeft gevolgen op lange termijn; je kunt niet van mensen verwachten dat ze vechten voor democratie als ze zich voortdurend zorgen maken over hun basisbehoeften. Toen de oorlog in Oekraïne begon, gebruikte men ineens de term 'slimme sancties', bijvoorbeeld om de oligarchen rechtstreeks aan te vallen. Wij leven al meer dan veertig jaar met sancties, waar was dit idee al die tijd?"

Het tweede scenario dat de onderzoeker graag geanalyseerd ziet, is dat van een instortend Iraans regime. "Ook hier, wat kunnen we verwachten? Hoe kunnen we interventies van buitenlandse mogendheden beperken? Welke maatregelen kunnen een vreedzame overgang naar democratisering waarborgen? Als academisch instituut denk ik dat dit de meest haalbare en interessantse actie is voor zowel de Iraanse als niet-Iraanse gemeenschap van de UM."

"Er zijn onderzoekslijnen die ingaan op de voor- en nadelen van sancties", zegt Letschert. “Hoewel niet specifiek gericht op Iran, het is breder dan dat. En ik kan me voorstellen – al weet ik het niet zeker – dat ze dit bij Global Studies ook bespreken. Die opleiding is bedoeld om complexe kwesties vanuit verschillende gezichtspunten te bekijken - politiek, juridisch, economisch. Dat gezegd hebbende, sommige expertise is alleen te vinden op andere universiteiten, waar specifiek onderzoek naar Iran wordt gedaan. "

INPACT-project

Rianne Letschert noemt ook het INPACT-project, waarbij verschillende Europese universiteiten betrokken zijn, waaronder de UM, en de Tehran University of Medical Sciences. Het heeft tot doel een Centre of Excellence en een masterprogramma rondom Global Health in Iran op te zetten.

Het project gaat voorlopig door, zegt projectleider Anja Krumeich, hoogleraar Translational Ethnographies in Global Health and Education.  "Sommige mensen hebben ons gevraagd om de banden te verbreken, anderen dringen er bij ons op aan om te blijven. Besturen van Iraanse universiteiten zijn door het regime ingesteld. Projecten als deze zijn vaak een van de weinige manieren waarop onderzoekers nog onafhankelijke wetenschap kunnen beoefenen. We lopen voortdurend op een dunne lijn en beoordelen de situatie telkens opnieuw. We hebben onze activiteiten wel op een laag pitje gezet. We gaan niet naar Iran; alles is online, hoewel dat met de huidige internetuitschakelingen betekent dat dat er – buiten een werkoverleg hier en daar – op dit moment niets gebeurt. En we vermijden elke vorm van publiciteit die zou kunnen bijdragen aan het prestige van het regime." 

Het verbreken van de banden heeft niet Letscherts voorkeur. "Ik heb het gevoel dat we dan in plaats van een signaal af te geven aan het regime, de onderzoekers en studenten daar in de steek zouden laten. En dat is precies wat we níet willen."

Auteur: Cleo Freriks

Foto: archief Observant

Tags: iran,demonstraties,protest,cvb,letschert,inpact,teheran,mahsa amini,vrouwenrechten

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.