Een dag zonder fouten, is een dag niets geleerd

Een dag zonder fouten, is een dag niets geleerd

Waarom willen (of kunnen) veel jonge mensen zo moeilijk fouten maken?

15-11-2022 · Column

Ik ben gek op spreekwoorden en gezegdes. Vooral als ze hout snijden. Bijvoorbeeld: ‘Van fouten kun je leren’. Alleen door fouten te maken weet je hoe het niet moet. Dat geldt niet alleen voor onze studenten en promovendi. Immers, ‘een mens is nooit te oud om te leren’.

Leren kan ook door bewust geen fouten te maken. Deze methode, het zogeheten foutloos leren, wordt toegepast om patiënten met geheugenstoornissen nieuwe informatie of vaardigheden aan te leren. Als je de fouten niet opslaat, kun je er ook niet van leren.

Ik ga ervanuit dat onze leerlingen – studenten en promovendi -  een intact geheugen hebben. In dat geval is trial and error leren de aangewezen leermethode. Waarom willen (of kunnen?) veel jonge mensen dan toch zo moeilijk fouten maken?

In de wereld van de social media kom je geen fouten tegen. Alsof fouten gewoonweg niet bestaan. Niemand zakt voor een examen. Alle wetenschappelijke artikelen worden gelijk bij eerste aanbieding in een hoog tijdschrift gepubliceerd. Elke poging tot het verkrijgen van een persoonsgebonden subsidie slaagt. Iedere presentatie is succesvol. Ik geloof er werkelijk niets van. Of, ik ben gewoon een grote loser in de wetenschap.

Ik herinner me mijn eerste mediaoptreden. De Rijksuniversiteit Groningen stuurt een persbericht uit rondom mijn promotie. Dagblad van het Noorden hangt aan de telefoon. Vol trots leg ik uit dat ik een nieuwe behandelmethode heb ontwikkeld voor mensen met een beroerte. Waarom dat nodig was, vraagt de journalist. De kop bij het artikel in de krant vat mijn antwoord samen: ‘Zorgverleners doen maar wat volgens onderzoeker Van Heugten’. Bijzonder vervelend, maar o zo noodzakelijk voor volgende optredens. En ja, ik ga zeker nog eens uitglijden over een bananenschil.

Ik gun onze leerlingen alle mogelijke fouten. Hoe meer, hoe beter. Volgens Einstein heeft iemand die nooit fouten maakt, nog nooit iets nieuws geprobeerd. Dus, wil je iets leren? Maak een fout! En schroom niet om deze – net als de successen – (online) te delen. Een belangrijke voorwaarde is natuurlijk wel dat de leeromgeving veilig is. Dat lijkt mij een mooi onderwerp voor een volgende column.


Caroline van Heugten, hoogleraar klinische neuropsychologie bij de faculteit psychologie en neurowetenschap en de faculteit Health Medicine and Life sciences