"Een samenvatting? Hier vindt onderzoek plaats van mond tot kont"

"Een samenvatting? Hier vindt onderzoek plaats van mond tot kont"

Een middagje meelopen met UM-wetenschappers op Campus Venlo; wat gebeurt daar?

23-11-2022 · Reportage

De ambities zijn groot: de Brightlands Campus Greenport Venlo moet de place to be worden op het gebied van veilige, gezonde voeding en duurzame landbouw. Binnenkort neemt het future farming instituut zijn intrek in een nieuw pand: het Brighthouse. Ook zal er op het campusterrein een kassencomplex van tweeduizend vierkante meter verrijzen. Maar wat gebeurt er nu al op onderzoeksgebied? Daarvoor moeten we in Villa Flora zijn. Tijd om eens te gaan kijken.

“Welkom in mijn huiskamer.” Remco Havermans, bijzonder hoogleraar Jeugd, Voeding en Gezondheid stapt een kamer binnen op de eerste verdieping van Villa Flora. Het gebouw deed in 2012, tijdens wereldtuinbouwtentoonstelling Floriade, dienst als expositieruimte. Nu behoort het tot de Brightlands Campus Greenport Venlo. De ‘huiskamer’ van Havermans ziet er keurig uit: tapijtje op de vloer, een ouderwetse schemerlamp, eettafel, gestoffeerde stoelen en aan de muur ingelijste kinderfoto’s. “Die zijn van medewerkers.” Ook een jonge Havermans ‘hangt’ erbij.

Hier ontvangt hij proefpersonen die hij verschillende gerechten - afhankelijk van het experiment - voorschotelt. Hetzelfde gebeurt in een sober ingerichte ruimte met enkel wat stoelen en tafels die met een tussenschot van elkaar zijn gescheiden. Groter kan de tegenstelling bijna niet zijn. “Voor sommige experimenten wil je niet dat mensen beïnvloed raken door de omgeving.” Havermans is gefascineerd door de psychologie van eten. Waarom raken mensen bijvoorbeeld verveeld als ze steeds hetzelfde eten? Hoe zit het met de smaakbeleving van patiënten met dikke darmkanker? En bij mensen met de longziekte COPD? Hoewel hij de beschikking heeft over een grote geoutilleerde keuken, roert hij nooit in de pannen. De maaltijden worden vaak kant-en-klaar gekocht. “Ik heb van een collega begrepen dat zo’n bak lasagne van de Jumbo best lekker is, een aanrader als je niet kunt of wilt koken.”

Startups

Hoewel Villa Flora nog steeds doet denken aan een gigantische kas vanwege het glazen dak, is er grondig in verbouwd. De verdieping met de UM-laboratoria was er in 2012 nog niet. “Hier stonden allemaal planten”, zegt Havermans. Hij herinnert zich hoe hij en zijn collega’s zo’n vijf, zes jaar geleden mee mochten denken over de herinrichting. “In mijn lab, waar het draait om smaak, mogen geen geuren van buiten binnendringen, daarom is er een extra tussendeur geplaatst.” Wat had hij terugkijkend liever anders gezien? “Toiletten op de eerste verdieping. Die zijn er nu alleen op de begane grond. Het is vooral voor onze proefpersonen onhandig.”

Villa Flora is een bedrijfsverzamelgebouw met allerlei (meestal agrifood gerelateerde) startups, kantoren van Brightlands, horeca, zelfs een locatie voor kookworkshops voor kinderen. De Universiteit Maastricht heeft er relatief weinig vierkante meters in gebruik. Volgens Havermans en voedingswetenschapper Alie de Boer, die aan het hoofd staat van het Food Claims Centre Venlo (en Observant mede rondleidt), zijn er in totaal zo’n vijftig medewerkers van de UM aan de campus verbonden, inclusief ondersteunend personeel zoals technici.

Poepmonsters

Deze woensdagmiddag is het erg rustig. Geen proefpersonen die op bezoek zijn, geen studenten in de speciale skills training labs. Er loopt slechts een handjevol promovendi rond. In het human intervention lab van Freddy Troost, universitair hoofddocent aan de faculteit Health, Medicine and Life sciences en expert op het gebied van voedselinnovatie en gezondheid, staan een hardloopband en fitness-fiets onaangeroerd. Ook in het microbiologisch lab van prof. Koen Venema is niemand te zien. Het lab is verboden terrein, dus dan maar met de neus tegen de glazen deur naar binnen koekeloeren. “In die vriezers liggen allemaal poepsamples”, zegt Havermans. Poep? Microbioloog prof. Venema onderzoekt de spijsvertering met behulp van een zelf ontwikkeld kunstmatig maag-darmmodel. “Hij bekijkt hoe (on)gezond bepaalde voedingsstoffen zijn.”

InnerBuddies is een spin-off van de UM, waar iedereen die dat wil (tegen betaling) een testkit bestelt en vervolgens een poepmonster opstuurt naar Venema’s lab. Hier, in Venlo, wordt de poep onderzocht op de aanwezigheid van allerlei bacteriën. Uiteindelijk vloeit er een voedingsadvies op maat uit. “Zo zou je bijvoorbeeld de tip kunnen krijgen om vaker artisjok te eten. Of prei. Door je voedingspatroon aan te passen, kun je de samenstelling van je microbioom [darmflora] al binnen twee, drie dagen veranderen”, meldt Brightlands op de eigen site.

Kipstuckjes

De Boer leidt het Food Claims Centre (de vierde onderzoekslijn naast die van Havermans, Troost en Venema); ze beschikt niet over een eigen lab in Villa Flora, “dat hebben we ook niet nodig voor ons type onderzoek”. De ‘thuisbasis’ van haar team is het UM-gebouw in de binnenstad  van Venlo, waar onderwijs wordt gegeven. Binnen het Food Claims Centre worden drie aspecten van voeding bestudeerd: veiligheid, gezondheid en duurzaamheid. Denk aan onderzoek naar voedselclaims (‘dit product bevat vezels’) en gezondheidsclaims (‘dit doet vitamine c met je lichaam’). Ook naamgeving is een belangrijk thema, bijvoorbeeld bij vleesvervangers. Volgens De Boer loop je met namen vaak het risico op misleiding. Kipstuckjes van De Vegetarische Slager zijn niet gemaakt van kip. Kweekzuivel roept ook vragen op; mag je het nog steeds zuivel noemen als het niet afkomstig is van een dier? En wat vinden mensen van een insectenburger? Want die kan best lekker zijn, zegt ze, maar mensen zijn toch huiverig. “De vraag is vervolgens: hoe krijg je het product verkocht?”

Havermans en De Boer lopen naar buiten, richting het Brighthouse, een nieuw pand voor onder andere het Brightlands Future of Farming Institute (BFFI), waar momenteel nog in verbouwd wordt. Er komen labs, kantoren, een collegezaal en onderwijsruimten. In het BFFI zal het draaien om thema’s als plantengenetica en circulaire landbouw. Een toevoeging aan het al bestaande, tja, hoe zullen we het samenvatten? “Wij zeggen altijd: hier vindt onderzoek plaats van mond tot kont”, lacht Havermans. 

 

Onderwijs in Venlo: voor de ‘groene’ student

Ruim driehonderd studenten volgen momenteel een UM-studie in Venlo: de bachelor University College Venlo of een van de twee masteropleidingen Health Food and Innovation Management en Global Supply Chain Management and Change. In september 2024 komt daar de bachelor Sustainable Bioscience bij, net als een derde master: Crop Biotechnology and Engineering.
Thomas Cleij, decaan van de faculteit Science and Engineering, heeft het al eerder in de media gezegd: over tien jaar telt Venlo meer dan duizend studenten. Een deel zal op de campus gaan wonen, daar is hij nog steeds van overtuigd.
Hij is van de vergezichten, hij houdt van nieuwe dingen, van bouwen, maar is duizend studenten niet een beetje te overdreven? Waar komen die vandaan? Wie wil er naar Venlo – als je ook voor Maastricht of een andere studentenstad in Nederland kunt kiezen? “Venlo is interessant! Venlo is geen Maastricht en moet dat ook niet willen zijn. Maar het argument dat Venlo ver weg ligt, vind ik onzin. Het is een uurtje reizen. In het buitenland zijn universiteitscampussen soms zo groot dat je ook een uur onderweg bent om van A naar B te komen.” Aandachtspuntje: “Je moet het logistiek wel goed regelen.” Dus geen bus die maar één keer per uur rijdt alsjeblieft (zoals nu). “Je moet eerst massa hebben, daarna kun je gaan praten met de busmaatschappij.” In Venlo wil Cleij bovendien een “andersoortige student”, “iemand die nog niet bediend wordt door andere Nederlandse universiteiten, ook niet door onze eigen faculteiten in Maastricht. Voor de student die zich graag met duurzaamheid bezighoudt, in de lunchpauze het bos in gaat of lid wil zijn van een tuinclub.”

Auteur: Wendy Degens

Foto: Loraine Bodewes

Tags: venlo,campus venlo,villa flora,bffi,brightlands,smaaklab,havermans,alie de boer,voedselveiligheid,claims,gezondheid,voeding,troost,venema

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.