Van der Vleuten is sinds 1982 verbonden aan de Universiteit Maastricht, vanaf 1996 als hoogleraar. Hij was lange tijd voorzitter van de vakgroep onderwijsontwikkeling en -onderzoek en van 2005 tot 2020 wetenschappelijk directeur van de School of Health Professions Education (SHE).
Hij specialiseerde zich in toetsing en ontwikkelde zich tot de kartrekker van het programmatisch toetsen. Hierbij krijgt de student door het jaar heen feedback op zijn toetsen en andere competenties zoals samenwerken, communiceren en organiseren. Alle informatie over de progressie die de student maakt gaat in een dossier, dat aan het einde van het jaar wordt beoordeeld. Pas dan worden er studiepunten uitgedeeld.
Zo’n vijftien jaar geleden werd het programmatisch toetsen geïntroduceerd in de onderzoeksmaster arts-klinisch onderzoeker (A-KO), inmiddels is het idee overgenomen zowel binnen als buiten de FHML. “Het vormt de basis van de huidige UM-visie op toetsing”, zei Mirjam oude Egbrink, vice-decaan onderwijs en wetenschappelijk directeur van het Onderwijsinstituut in haar speech. Ze roemde ook Van der Vleutens werk aan de ontwikkeling van de voortgangstoets bij geneeskunde en de vele malen dat hij als consultant aanschoof bij besprekingen over nieuwe curricula en nieuwe vormen van toetsing.
Het kroonjuweel op zijn werk noemde FHML-decaan Annemie Schols programmatisch toetsen voordat ze Van der Vleuten namens het college van bestuur de Tanspenning overhandigde. “Dankzij jou hebben we een beter begrip van de relatie tussen leren en toetsen.” Collegevoorzitter Rianne Letschert zat in Barcelona, maar dankte Van der Vleuten in een videoboodschap voor zijn “wijsheid, grenzeloze toewijding en creativiteit.”
Van der Vleuten werd al eerder onderscheiden voor zijn werk. In 2005 kreeg hij de Hubbard Award voor belangrijke bijdragen aan het streven naar uitmuntendheid bij toetsing in het medisch onderwijs en in 2012 ontving hij de tweejaarlijkse Zweedse Karolinska Instituut Prijs, de hoogste onderscheiding op zijn vakgebied. Ook is hij officier in de orde van Oranje Nassau.