Ezgim Mistikoğlu, derdejaars psychologie, komt uit Hatay, een stad op ongeveer twee uur van het epicentrum van de aardbeving. “De hele stad is in een klap platgeslagen; alles ligt in puin”, zegt Mistikoğlu. “Het appartementencomplex van mijn ouders is het enige gebouw in de straat dat nog overeind staat.”
Haar directe familie – ouders, ooms, tantes, neefjes, nichtjes en grootouders – is in veiligheid, maar verschillende klasgenoten van de middelbare school of hun familie liggen nog onder het puin. “Zij delen wanhopig adresgegevens op Instagram in de hoop dat mensen komen helpen met zoeken.” Het vliegveld van de stad is volledig verwoest en ook via de weg is de stad moeilijk te bereiken. “Er is nog totaal geen professionele hulp met de juiste (graaf)machines. Mensen graven met hun handen in de brokstukken om hun familie en vrienden te bevrijden.”
De eerste aardbeving was iets na 4.00 uur in de nacht van zondag op maandag en direct kreeg ze een appje van haar vader dat de familie veilig was. Sindsdien kijkt Mistikoğlu non-stop naar het Turkse nieuws. Af en toe gaat ze naar de colleges als afleiding. Ze eet slecht en slaapt nauwelijks. “Ik maak me heel veel zorgen. Er is geen benzine, water, eten of elektriciteit. Mijn familie slaapt in een koude auto. Al het verkeer in en uit de stad wordt tegengehouden om de straten begaanbaar te houden. Alleen hulpdiensten mogen erdoor. Ik voel me schuldig dat ik een warm huis heb. Dit is de grootste ramp in de Turkse geschiedenis sinds begin vorige eeuw.” Het is machteloos toekijken, zegt ze. “Het enige dat ik nu kan doen is aandacht vragen voor de situatie in mijn stad, bijvoorbeeld via dit interview.”
Vrienden zijn oké
Een student aan de School of Business and Economics die liever anoniem wil blijven, komt uit Kayseri, een industriestad in het midden van Turkije. Ze wilde net in een vliegtuig stappen toen het nieuws van de tweede aardbeving haar bereikte. “Ik belde meteen mijn ouders in Kayseri, ik kreeg ze gelukkig aan de lijn voor ik aan boord moest. Zij maken het goed, al zijn ze enorm geschrokken.” In haar stad staat alles nog overeind, al heeft iedereen de (na)schokken gevoeld. Maar een stuk zuidelijker, zegt ze, in de regio rondom Adana, richting de grens met Syrië is de schade niet te overzien. Ze heeft vrienden die in het getroffen gebied studeren, maar “die waren allemaal terug naar huis voor vakantie, gelukkig. Die zijn oké.”
Afstand
Yusuf Can Semerci, post-doc bij het Department of Advanced Computing Sciences, komt uit de West-Turkse stad Uşak. Toch heeft hij veel vrienden in het getroffen gebied in het zuidoosten. "Maandag heb ik met zoveel mogelijk van hen contact opgenomen en de meesten van hen zijn relatief veilig, hoewel sommigen dierbaren hebben verloren. De reden dat ik het woord 'relatief' gebruik, is dat het in gebied 's nachts koud is, momenteel bedekt is met sneeuw en dat er nog altijd iedere 5-10 minuten (na)schokken zijn. Ze beschikken niet over de juiste uitrusting of middelen om zich 's nachts warm te houden; sommigen houden zich warm in een auto, als ze die hebben."
De voortdurende schokken en de beschadigde wegen en luchthavens bemoeilijken het werk van de zoek- en reddingsteams. "Sommigen van mijn vrienden wachten nog steeds op de redding van hun familie." Dat hij zo ver weg is, valt hem zwaar. "Ik woon al 2,5 jaar in Nederland en dit is de eerste keer dat ik het volle effect voel dat ik op duizenden kilometers afstand woon. Ik heb mijn familie en vrienden altijd gemist, maar door deze ramp mis ik ze nog meer, vrees ik meer voor hun veiligheid en voelt de afstand tussen Nederland en Turkije groter dan hij in werkelijkheid is. Ik ben niet getraind om te helpen bij de zoek- en reddingsacties, dus ik weet dat ik daar niet veel zou kunnen betekenen, maar het minste wat ik had kunnen doen was er zijn voor mijn vrienden, hun pijn zoveel mogelijk verzachten en de pijn die ik niet kan verzachten, delen. Dat ik er fysiek niet voor mijn vrienden kan zijn, versterkt het verdriet om de vele mensen die we hebben verloren bij deze verwoestende ramp."
Hij probeert hen op afstand te steunen en doneert geld aan lokale organisaties, maar kijkt ook vooruit. "Ik heb me voorgenomen om trainingen te volgen voor het geven van eerste hulp en het helpen bij zoek- en reddingsacties."
Bij de Turkse moskee in Maastricht worden kleren, dekens en andere hulpmiddelen verzameld.
Opbouwen
Burak Can, universitair hoofddocent Data Analytics and Digitalisation aan de School of Business and Economics, komt uit Adana, een stad in het aardbevingsgebied. Zijn ouders, zus en broer zijn zo’n tien jaar geleden naar Istanboel verhuisd. “Zij zijn niet direct getroffen door deze tragedie. Ook familie en vrienden die we konden bereiken in Adana, Antakya and Maras lijken veilig, maar ik weet niet hoe het zit met hun huizen, of waar ze ’s nachts slapen.”
Hij wijst erop dat de omvang van de ramp veel groter is dan nu zichtbaar is. “Er zijn complete steden weggevaagd in regio’s waar nog geen reddingsteams zijn gearriveerd. Je ziet dat niet op CNN of andere tv-kanalen. Die beelden zijn alleen op de sociale media te zien. Experts gaan ervanuit dat het dodental kan oplopen tot 100 duizend of zelfs 200 duizend.”
Hij gaat over tien dagen met zijn gezin naar Turkije, naar Istanboel. Die reis was al gepland. Hij denkt niet dat hij nu meteen iets kan doen voor de vele slachtoffers, behalve geld doneren. “Maar straks, als we moeten gaan opbouwen, dan is er ook enorm veel te doen. Toen ik nog studeerde in Istanboel, bezocht ik twee jaar na de aardbeving van 1999 een nabijgelegen universiteit die zwaar was beschadigd. Studenten kregen les in grote hallen, vergelijkbaar met de immense tenten die hier tijdens de coronapandemie zijn opgebouwd, bijvoorbeeld bij het MECC. Ik zou straks tijdelijk, bijvoorbeeld als gastdocent, kunnen gaan lesgeven aan een van de universiteiten die nu zijn weggevaagd. En helpen met het opzetten van een structureel beursprogramma voor studenten uit die regio’s.”
Inzamelingsactie
Dilara Gönültas (eerstejaars geneeskunde) startte afgelopen maandag samen met Naz Karaoğlan (eerstejaars European Law School) een geldinzamelingsactie. Ze gingen met de digitale pet rond in verschillende groupchats, waaronder die van hun islamitische studentenvereniging MSA Nour. “Tot nu toe hebben we 450 euro opgehaald”, vertelt Gönültas op woensdagochtend. Het geld gaat naar AFAD, de Turkse overheidsorganisatie die te hulp schiet als er rampen zijn.
De familie van beiden woont in Istanboel, een stad die buiten schot is gebleven, maar toch komt de ramp voor Gönültas heel dichtbij. Een aantal vrienden van haar woont in Hatay, een volledig verwoeste stad die nagenoeg onbereikbaar is. “Ik had net een vriendin aan de telefoon. De mensen die niet zijn gestorven door de aardbeving sterven vroeg of laat van de kou, zei ze. Mensen slapen in auto’s of op straat.” Ze is er “elke minuut van de dag mee bezig. Ik had vanochtend een tentamen, dat heb ik niet echt voorbereid.” Het tweetal zamelt dus geld in, maar het liefst doet Gönültas nog meer. “Het Nederlandse hulpteam dat onderweg is, heeft tolken nodig. Ik spreek vloeiend Nederlands, Engels en Turks. Als mijn ouders het goed vinden, ga ik met alle liefde die kant op.”
Cleo Freriks, Riki Janssen, Yuri Meesen