“Voor een nieuw onderwijsmodel moet je vijf jaar uittrekken”

Learning spaces, niet van Fontys maar de UM - op de Tapijn Kazerne.

“Voor een nieuw onderwijsmodel moet je vijf jaar uittrekken”

Onderwijsmethode HILL, bij Fontys Hogeschool, is "geen nieuwlichterij"

07-03-2023 · Achtergrond

Fontys Hogeschool heeft een crisisteam opgericht nadat een nieuw onderwijsmodel in slechte aarde viel bij veel docenten en studenten. Deze HILL-methode lijkt sterk op het probleemgestuurd onderwijs, bovendien was de bedenker verbonden aan de UM en werkte later samen met onderzoekers van de SBE. Is het model mede aan de UM ontwikkeld? “HILL is het probleem niet, wel de manier waarop het aan Fontys is ingevoerd."

Net als in het probleemgestuurd onderwijs draait HILL (High Impact Learning that Lasts) om het activeren van studenten, die niet langer wortelschieten in collegebanken maar gezamenlijk aan opdrachten werken. Daarbij worden ze begeleid door docenten, die een coachende rol op zich nemen.

Anders dan de suggestie die misschien in een recent, drie pagina's tellend artikel in de Volkskrant is gewekt, is HILL geen nieuwlichterij, zegt Wim Gijselaers, hoogleraar onderwijskunde aan de School of Business and Economics. “Op grond van wetenschappelijke overzichtsstudies is gekeken wat wel en niet werkt in het hoger onderwijs, en op die sterke punten is HILL gebaseerd. Dat studenten ‘eigenaar’ van hun studie zijn bijvoorbeeld, oftewel dat ze leren omdat ze het zelf willen, omdat ze bijvoorbeeld een bekwame dokter willen worden, niet omdat ze dat moeten van hun ouders. Geen docent die dit onzin vindt. En ook niet dat het leerproces baat heeft bij goede feedback en samenwerking in groepjes.”

Allemaal heel belangrijk, zegt Gijselaers, maar allesbehalve nieuw. "Die sterke punten behoren ook tot de kern van het pgo. Het grote verschil is dat het Maastrichtse model het resultaat is van tientallen jaren overleggen, onderzoeken, experimenteren. Van vallen en opstaan dus, terwijl HILL voortkomt uit een inventarisatie van sterke punten. De gunstige effecten van pgo zijn al talloze keren onderzocht en aangetoond. Van HILL bij mijn weten nog niet."

Aardverschuiving

HILL is ontworpen door de Belg Philip Dochy, die van 1998 tot 2006 als onderwijsdeskundige verbonden was aan de Maastrichtse rechtenfaculteit. Daarna heeft Dochy veel samengewerkt met onderwijskundigen van de vakgroep Educational Research and Development (SBE), onder wie zijn echtgenote. Is HILL mede aan deze vakgroep ontwikkeld?

Nee, zegt Gijselaers. “Er is hier geen onderzoek gedaan naar deze methode. Wel hebben we HILL een keer gebruikt ter inspiratie. We hebben een van onze bacheloropleidingen een keer tegen het licht gehouden vanuit HILL-optiek, om eventuele verbeteringen in het vizier te krijgen. Meer feedback geven over het leerproces, vroegen studenten toen. We hebben ook ervaring opgedaan met coaching in sommige masteropleidingen, zoals ook bij het University College gebeurt. Dat heeft een grote meerwaarde. Alleen is dat nogal duur, ook omdat je docenten daarin moet trainen."

Dat HILL bij Fontys zoveel weerstand heeft gewekt, ligt volgens Gijselaers niet aan het onderwijsmodel zelf. "Het probleem lijkt te liggen in de manier waarop het is ingevoerd. In blogs van docenten las ik dat ze zich niet gehoord voelen, dat een nieuwe methode van bovenaf is opgelegd. En dan ook nog door een buitenstaander die hun problemen in de klas niet kent, maar wel komt vertellen hoe het moet. Bovendien betekende het nieuwe model voor een instelling als Fontys, niets minder dan een aardverschuiving. Om een nieuwe onderwijsmethode in te voeren moet je zeker vier à vijf jaar uittrekken."

En dan blijkt later ook nog eens dat 'buitenstaander' Dochy onlangs in België tot 4,5 jaar gevangenisstraf is veroordeeld voor verkrachting van een studente en dat hij bij zijn Leuvense universiteit al jarenlang geschorst was. Verder had hij, aldus de Volkskrant, zitting in visitatiepanels die zijn eigen onderwijsvernieuwingen beoordeelden. Het werkt, kortom, allemaal niet mee om ’s mans gedachtegoed te accepteren.

Venijnig

In het bewuste Volkskrant-artikel komt ook de Universiteit Maastricht tussen neus en lippen aan bod als een instelling die aan innovatief onderwijs doet, en die min of meer van het pad is geraakt. “Onzin natuurlijk”, zegt Gijselaers. “Alles wat we doen, is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Het artikel had wat mij betreft een nogal venijnige ondertoon van ‘onderwijsvernieuwing werkt niet’, waarbij alles op één hoop werd gegooid. Tot en met de Commissie Dijsselbloem aan toe, die toch echt het voortgezet- en niet het hoger onderwijs onder de loep legde.”