Het is onderdeel van een symposium voor derdejaars studenten van de richting Geestelijke Gezondheidszorg binnen de bachelor Gezondheidswetenschappen, over onderwerpen die niet of nauwelijks in het reguliere curriculum terugkomen (“daarvoor is er simpelweg te weinig ruimte”), maar wel “heel belangrijk” zijn, vertelt richtingscoördinator Dalena van Heugten. Vanochtend ging het al over zelfmoordpreventie, positieve gezondheid en het verband tussen slaap en mentale klachten, nu is het de beurt aan ervaringsdeskundigheid. Dat thema is de afgelopen jaren aan een flinke opmars bezig binnen de ggz. Menige instelling heeft tegenwoordig een team van professionals die hun eigen ervaringen met psychische stoornissen en herstel inzetten om anderen te helpen, bijvoorbeeld tijdens praatgroepen.
Twee van deze ervaringsdeskundigen gaan na afloop van de documentaire in gesprek met de studenten. Waarom werken ze nu zelf in de zorg? “Ik vind het heel fijn om op die manier mensen te kunnen geven wat ik zelf heb gemist”, aldus een van hen. “Het hebben van een eetstoornis is heel eenzaam. Anderen begrijpen niet wat er in je hoofd omgaat, dat kun je denk ik alleen als je het zelf hebt meegemaakt. Ik hoor nu regelmatig van cliënten: ‘Tegen de therapeut durf ik dit niet te zeggen, maar jij begrijpt wat ik bedoel’.”
Dilemma
De twee komen met een oefening: ‘Bedenk zelf een moment waarop je je heel kwetsbaar voelde’. “Wie durft dit hier te vertellen? Niemand? Dit is wel wat jullie later aan cliënten gaan vragen: stel je open voor een vreemde.” Er volgen tips voor de toekomstige therapeuten. “Vaak ligt de focus alleen op het ziektebeeld, maar ontbreekt er een stukje menselijkheid. Ik had het meeste aan de therapeut waarbij ik merkte dat mijn verhaal echt binnenkwam. Als je alleen een lijstje afwerkt voor het behandelplan of de verzekeraar, dan voelt dat niet oprecht. Laat zien: ik ben ook een mens.”
Om te vervolgen: “In de toekomst kom je geheid een cliënt tegen die je een spiegel voorhoudt, in wie je je (deels) herkent.” Laat je dat op dat moment merken, luidt de vraag aan de zaal. “Het is mooi om dat te laten zien, ik denk dat daar veel kracht in zit”, aldus een student. “Maar je moet goed opletten of je de cliënt daar ook echt mee helpt”, merkt een ander op. “Wanneer zet je je eigen ervaringen in?”
Op die vraag volgt geen eenduidig antwoord deze middag. “Het is complex”, zegt Van Heugten na afloop. “We leren studenten om professionele afstand te bewaren, om neutraal te zijn. Maar vandaag zien ze dat nabijheid ook belangrijk is. Dat is soms een dilemma, waar je uiteindelijk een balans in moet vinden.” Een kwestie van ervaring, dus.
Ervaringsdeskundigen Rob van Heugten en Shannon Blezer na afloop van het symposium. Foto: Li Chen.