Over het soort meldingen doet het Utrechtse universiteitsbestuur geen uitspraak. Uit een rondgang onder (oud-)collega’s van de prof en oud-studenten door universiteitsbladen DUB, Ad Valvas (Amsterdam) en Observant komen vooral voorbeelden van seksueel grensoverschrijdend gedrag naar voren.
Aan de Universiteit Maastricht, waar de hoogleraar in 2003 promoveerde en tot 2013 aan was verbonden, herkennen sommige medewerkers het beeld niet van een collega die over de schreef ging. Ze hebben niets gemerkt. Maar hebben ze studenten wel ooit horen klagen over de prof? Nee, ook dat niet, klinkt het. Een enkeling bevestigt het wangedrag en wil er wel iets over zeggen, anoniem.
Mee uit gevraagd
Zo vertrouwde een Maastrichtse student een van haar docenten toe dat de hoogleraar haar had mee uitgevraagd. “Daarna heb ik met meer studenten gepraat en zij was niet de enige aan wie hij zoiets had gevraagd, ik zag een patroon”, vertelt de docent nu. “Hij had sowieso de reputatie van een womanizer, was altijd aan het flirten. Dat is natuurlijk zijn zaak, maar dat kun je niet doen als je in een machtspositie zit en die ander van jou afhankelijk is.”
Ook vertelt hij dat de hoogleraar in een blok de opdracht zou hebben gegeven aan studenten om hun seksuele fantasieën te beschrijven. “Al heb ik dat niet kunnen verifiëren, ik heb de opdracht zelf nooit gezien. Maar toen ik het hoorde, leek het me niet onmogelijk.” Dat gaat te ver, vindt hij. “Je kunt studenten zeggen dat ze voor zichzelf zoiets een keer kunnen uitwerken, maar je maakt er toch geen opdracht van?”
De docent heeft spijt dat hij nooit een melding heeft gedaan bij de UM. “Ik heb me altijd afgevraagd of hij na zijn vertrek uit Maastricht was opgehouden met dit soort gedrag.”
Openhartig taalgebruik
Een hoogleraar van de Vrije Universiteit diende in 2012 wel een klacht in bij zijn leidinggevende, vertelt hij aan DUB. “De ontslagen prof en ik waren beiden nieuw op de VU en gingen wat drinken met een jonge promovenda erbij. Ik stond werkelijk met mijn oren te klapperen van het openhartig seksuele taalgebruik in ons bijzijn. Dat kon echt niet. Ik heb teruggekregen dat met de persoon is gesproken en dat hij had beloofd het niet meer te doen. Maar dat blijkt nu toch niet waar te zijn.” Ook zou de beschuldigde hoogleraar in contact met promovendi of docenten voorstellen hebben gedaan voor een seksuele relatie. “Binnen het departement had hij de reputatie vaak privé met mensen op stap te gaan”, bevestigt de VU-hoogleraar aan het Utrechtse universiteitsmedium.
Meldingen UM
Aan de UM zijn er nooit officiële meldingen of klachten over deze man binnengekomen, zegt woordvoerder Koen Augustijn. “In de dossiers is dus niets terug te vinden. Wel heeft het college van bestuur onlangs vertrouwelijk gesproken met betrokkenen uit de Maastrichtse periode.” Hij benadrukt dat iedereen die naar aanleiding van deze gebeurtenissen behoefte heeft aan een gesprek of alsnog een melding wil doen, terecht kan bij het team sociale veiligheid van de UM.
Procedure
Een zogeheten Commissie Interpersoonlijke Integriteit is in opdracht van het bestuur van de Universiteit Utrecht in de loop van 2022 een onderzoek gestart naar de hoogleraar. De conclusies daarvan waren zo ernstig dat de universiteit een ontbindingsprocedure begon. Vorige week werd bekend dat de UU en de hoogleraar een ontslagovereenkomst hebben gesloten. Daarmee wordt een openbare rechtszaak vermeden.
Zo’n zaak kan nadelig zijn voor de prof (onder andere vanwege de openbaarheid), maar ook voor melders, want zij zouden kunnen worden opgeroepen om hun verhaal te doen voor de rechter. De universiteit ging akkoord met een overeenkomst, onder andere ook om te voorkomen dat hij ooit nog zou terugkeren op zijn werkplek. “Ondenkbaar” met het oog op een “veilig werk- en studeerklimaat”. De UU heeft bovendien geweigerd ontslagvergoeding te betalen.
Zorgplicht
De UM, maar ook de VU en andere organisaties waaraan de hoogleraar was verbonden, zijn eerder dit jaar ingelicht door de UU. In DUB noemt de Utrechtse collegevoorzitter Anton Pijpers dit soort situaties “echt een dilemma. Enerzijds verdienen mensen een tweede kans. Anderzijds voel ik als collegevoorzitter ook een zorgplicht die verder reikt dan mijn eigen universiteit. Je wil voorkomen dat iemand van de ene naar de andere universiteit hopt en ongewenst gedrag op die manier lange tijd kan voortduren binnen de academische gemeenschap. We willen graag in landelijk verband bespreken hoe je dat zou kunnen voorkomen en of er manieren zijn om elkaar hierover transparant te informeren bij sollicitatieprocedures.”
Vak seksualiteit
De ontslagen hoogleraar zegt tegen DUB zich niet te herkennen in de volledige inhoud van het onderzoeksrapport. Hij "betreurt de situatie die is ontstaan. Het is nooit mijn bedoeling geweest om mensen een ongemakkelijk gevoel te geven."
Wat de opdracht over seksuele fantasieën betreft, zoals een Maastrichtse docent aankaart, laat de prof aan de Utrechtse redactie weten dat hij in zijn Maastrichtse periode het vak seksualiteit heeft gecoördineerd in “nauwe samenwerking met meerdere collega’s. De genoemde opdracht is zorgvuldig getoetst door de opleidingscommissie en de opdrachten werden anoniem gemaakt. Alle passende maatregelen zijn destijds genomen en het vak werd goed geëvalueerd door studenten.” Ook vindt hij de beweringen over zijn reputatie, dat hij vaak met collega’s privé op pad ging of dat hij voorstellen zou doen tot een seksuele relatie, “nergens op gebaseerd”.
Wendy Degens en Cleo Freriks