Wie zoekt in het register van de Kamer van Koophandel komt honderden studentencoaches tegen, in allerlei gedaantes. Meestal eenmanszaken, maar ook bureaus die studenten helpen om een kamer te vinden, om effectiever te studeren, om af te studeren, om zich sociaal-emotioneel te ontwikkelen, om mentaal sterker te worden. Anderen begeleiden studenten bij het starten van een eigen bedrijf of bij het vinden van de juiste baan. Soms alleen voor ‘highpotentials’, of voor louter buitenlandse studenten.
Ook in het hoger onderwijs is coaching in opmars. Aan de UM kunnen studenten al jaren bij het studentenservicecentrum terecht voor gesprekken of workshops, maar ook de faculteiten maken er nu serieus werk van. SBE is samen met rechten aan het onderzoeken hoe coaching faculteitsbreed aangeboden kan worden. Nu zijn het overwegend losse initiatieven, onder meer bij biomedische wetenschappen en de master Learning & Development in Organisations bij SBE.
Studenten hebben er meer behoefte aan, zegt Wendy Nuis, onderzoeker bij SBE. “Meer dan vroeger zoeken ze naar manieren om zichzelf te ontwikkelen, als student maar ook als beginnend werknemer. Waar ben ik goed in? Wat past bij mij? Hoe kan ik mij onderscheiden van anderen?”
Samen met collega Niels van der Baan heeft ze er promotieonderzoek naar gedaan. Nuis richtte zich op coaching tijdens de studie, Van der Baan op het zoeken naar een baan. Dat mondt binnenkort uit in twee proefschriften, maar dinsdag al verscheen hun toegankelijkere boek Coaching op de grens van opleiding en werk. Dat schreven ze samen met hun promotor Simon Beausaert en de Belgische deskundige Johan De Wilde.
Voor welke studenten is coaching geschikt? Voor degenen die geen idee hebben wat ze willen?
Van der Baan: “Coaching is nuttig voor alle studenten. Het draait om employability, inzetbaarheid, competenties. Het is goed dat je je daar als student bewust van bent. Wat kan ik? Dat vinden werkgevers ook steeds belangrijker.”
Nuis: “Die willen weten of je leiding kunt geven en hoe je dan conflicten oplost. Of je kunt samenwerken en hoe je dat doet. In een coachingstraject kun je daarover nadenken. Dat is goed voor elke student, ook voor degene die wel weet wat-ie wil. Misschien heeft die student een blinde vlek, dacht-ie altijd dat consultancy niets voor hem was, maar komt hij daar nu van terug.”
Is een coach echt nodig? Werkgelegenheid genoeg tegenwoordig.
Van der Baan: “Studenten vinden nu makkelijk een baan, maar dat betekent niet dat ze erop voorbereid zijn. Soms vertrekken ze al na een paar maanden bij hun eerste werkgever omdat ze niet op hun plek zitten. Wij zijn allebei coach en helpen studenten om erachter te komen wat bij hen past. We zien ze zes keer per jaar.”
Waaraan herken je een goede coach?
Nuis: “Een goede coach stuurt een student niet in een specifieke richting en dringt zijn eigen ideeën niet op. Je luistert vooral en stelt kritische vragen. Soms daag je je ‘coachee’ uit. Als een student het moeilijk vindt om op een receptie naar een HR-manager te stappen, dan geef ik ‘m een zetje in de rug.”
Van der Baan: “Empathie is ook belangrijk. Als een student een gestreste indruk maakt, dan vraag ik daarnaar. Wat is de oorzaak? Welke emoties spelen hierbij een rol? Maar goed, we zijn geen psychologen. Als er iets in het privéleven dwars zit, dan verwijs ik studenten door naar een hulpverlener.”
Docenten lopen al op hun tandvlees. Niet iedereen zal het coachen van studenten zien zitten.
Nuis: “Toch wordt coaching, zowel in de literatuur als in de praktijk, vaak al gezien als één van de kerntaken van een docent.”
Van der Baan: “Niet iedereen voelt zich misschien op zijn gemak bij het coachen, maar daarom hebben we nou juist dit boek geschreven, om concrete handvatten aan te reiken.”
Wat blijkt uit jullie promotieonderzoek?
Nuis: “In een van mijn studies, waarin ik 160 studenten een jaar lang heb gevolgd, blijkt onder meer dat coaching daadwerkelijk bijdraagt aan kritische zelfreflectie en de ontwikkeling van bepaalde competenties, waaronder flexibiliteit en mondelinge en schriftelijke communicatie.”
Van der Baan: “Mijn onderzoek laat zien dat coaching werkt om studenten voor te bereiden op de arbeidsmarkt. Belangrijk daarbij is autonomie, de vrijheid om zelf de lijnen uit te zetten. Ik heb ook gekeken of ze een baan hebben gevonden die ze wilden. Dat was het geval voor de twaalf studenten die ik heb geïnterviewd. Bij het merendeel heeft de coaching daarbij geholpen, zeggen ze. En vooral de zelfreflectie.”