Nieuwe werkwijze van huisartsen slaat aan

Rowan Smeets

Nieuwe werkwijze van huisartsen slaat aan

Maatschappelijke impact van UM-onderzoek

03-10-2023 · Interview

Een publicatie in Nature of The Lancet is tegenwoordig minder belangrijk dan de maatschappelijke impact van de bevindingen. Wat heeft onderzoek aan de UM in de afgelopen jaren teweeggebracht? Deze week: hoe een Maastrichtse studie in zeven huisartspraktijken uitgroeide tot een beweging met meer dan honderd praktijken.

In de afgelopen tien jaar hingen vijfhonderd huisartsen onder de vijftig jaar hun praktijk aan de wilgen. Alleen al in 2021 waren dat er 101, blijkt uit een peiling van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV). Ofschoon praktijkondersteuners steeds meer zorg voor hun rekening nemen in de praktijken, waaronder ggz en diabeteszorg, gaat driekwart van de huisartsen gebukt onder hoge werkdruk. 

Dat heeft te maken met gebrek aan personeel, dat in de uithoeken van het land het hoogst is, maar ook met de vergrijzing. Mensen worden ouder, wonen langer thuis en doen steeds vaker een beroep op de huisarts. 

Om de werkdruk terug te dringen, heeft onderzoeker Rowan Smeets samen met collega’s een nieuwe werkwijze en visie op huisartsenzorg ontwikkeld, die TARGET wordt genoemd. Dit in opdracht van zorggroep Dokter Drenthe. Het begon met een pilot onder zeven huisartspraktijken in Drenthe, die zich inmiddels als een veenbrand over de provincie heeft verspreid: nu hebben 119 praktijken de nieuwe manier van werken overgenomen. Ook buiten Drenthe groeit de belangstelling. 

Verslaving

Wat houdt TARGET in? Het klinkt misschien vreemd, maar huisartsen dienen zich eerst af te vragen wie hun patiënten zijn. En hoeveel zorg ze vragen, hoe vaak ze aan de lijn hangen of in de wachtkamer zitten. Dat kunnen huisartsen in beeld krijgen met Maastrichtse software, die hun patiëntenbestand analyseert. 

Smeets: “Uit ons onderzoek blijkt dat 6 procent van de bezoekers 23 procent van alle zorg opslokt in een praktijk. Van deze 6 procent heeft tweederde langdurige zorg nodig, zoals diabetes of COPD. De rest, eenderde, bestaat tot onze verrassing uit vijftigers of jonger. Die blijken vooral te kampen met mentale problemen zoals burnout."

Als eenmaal duidelijk is wie veel zorg opslokt, gaan huisartsen om de tafel met de patiënten van wie ze dat niet zouden verwachten, van wie ze het frequente bezoek op het eerste oog niet kunnen verklaren. Ze kampen bijvoorbeeld niet met een ziekte die steeds verder voortschrijdt, of die om andere redenen voortdurend in de gaten moet worden gehouden.

In de gesprekken met deze patiënten blijkt soms dat iets heel anders aan de hand is, zegt Smeets. "De een heeft schulden, de ander gaat gebukt onder een verslaving. En is dus beter af met hulp van de gemeente of van een verslavingsarts. Het zorgt tegelijk voor minder werkdruk. Belangrijk hierbij is dat huisartsen beschikken over een uitgebreid zorgnetwerk met hulpverleners uit andere disciplines. Sommige praktijken hebben speciaal daarvoor een netwerkcoördinator in hun praktijk aangewezen." 

Autonomie

Zo houden huisartsen meer tijd over voor patiënten die wel veel zorg nodig hebben. Al valt er nog meer winst te behalen door de teugels van de protocollen te laten vieren. "Diabetespatiënten moeten vier keer per jaar op controle volgens de landelijke richtlijnen. En voor degenen die de ziekte minder onder controle hebben, is dat ook verstandig. Maar voor wie gezond eet, veel beweegt en de juiste medicatie krijgt, kan één keer per jaar ook genoeg zijn. Zorgverzekeraar Zilveren Kruis doet mee met het TARGET-programma en geeft huisartsen meer vrijheid en autonomie om de zorg naar eigen wens in te richten." 

Bovendien kunnen veel controles ook via het beeldscherm of thuismonitoring plaatsvinden. "E-Health biedt een hoop kansen op dit vlak."

Maar de kernvraag is: lukt het om de werkdruk terug te dringen? "Dat valt niet mee", zegt Smeets, "in een tijd waarin het aantal complexe patiënten toeneemt en het zorgpersoneel steeds schaarser wordt. Sommige huisartsen kregen meer tijd voor patiënten, maar anderen niet. We gaan binnenkort evalueren. We proberen vooral het werkplezier te verbeteren, want dat verlicht de werkdruk aanzienlijk. Vooral de autonomie, de afgenomen registratieplicht op last van verzekeraars en het gevoel zinvol bezig te zijn, waarderen huisartsen zeer."

Zuid-Limburg

Rowan Smeets en collega's krijgen wekelijks vragen van huisartsen, zorgverzekeraars en medisch specialisten over TARGET. "De Raad voor de Volksgezondheid  & Samenleving heeft het project als een goed voorbeeld aangemerkt en Zilveren Kruis wil de werkwijze na Drenthe misschien ook elders introduceren. Vanuit andere provincies is er al heel veel belangstelling, waaronder Limburg, waar veel ouderen wonen. En waar TARGET goed zou passen."