Universiteiten: iets minder internationale eerstejaars

Universiteiten: iets minder internationale eerstejaars

De internationale masterinstroom groeit uiteindelijk wel met 550 studenten, maar dat komt door degenen die hier een bachelor hebben gevolgd

10-11-2023 · Nieuws

NEDERLAND. Voor het eerst in jaren is de toestroom van internationale bachelorstudenten iets teruggelopen. De universiteiten roepen de politiek op om geen radicale maatregelen te nemen tegen de internationalisering.

De universitaire bacheloropleidingen verwelkomden dit studiejaar zo’n 900 eerstejaars minder, blijkt uit voorlopige cijfers. Er schreven zich bijna 700 Nederlandse studenten minder in dan vorig collegejaar. Ook het aantal buitenlandse eerstejaars kromp met 220.

Er kwamen bovendien minder internationals speciaal voor een masteropleiding naar Nederland, zonder hier al eerder een bachelor te volgen. Universiteitenvereniging UNL noemt de daling deze keer “licht”, maar het zijn er 1.700 minder dan twee jaar geleden.

Minder werven

Een mogelijke verklaring is volgens Jouke de Vries, interim-voorzitter van UNL, dat de universiteiten minder studenten werven in het buitenland en dat ze internationals tegenwoordig beter waarschuwen voor het tekort aan studentenwoningen in Nederland.

De internationale masterinstroom groeit uiteindelijk wel met 550 studenten, maar dat komt door degenen die hier een bachelor hebben gevolgd.

Volgens de voorlopige cijfers staan er in Nederland alles bij elkaar – dus eerstejaars plus ouderejaars – 340.700 universitaire studenten ingeschreven. Dat zijn er bijna 700 meer dan vorig collegejaar.

Toch zijn de universiteiten bang dat ze minder aantrekkelijk worden voor internationale studenten. “We roepen de politiek dan ook op geen radicale maatregelen te nemen die de kwaliteit van ons onderwijs en onderzoek ernstig kunnen schaden”, schrijft De Vries.

Partijen als NSC en VVD willen bijvoorbeeld flink bezuinigen op het hoger onderwijs door bacheloronderwijs weer Nederlandstalig te maken, al dan niet met een uitzondering voor de technische opleidingen.

Hard nodig

Maar volgens De Vries is de wetenschap “van nature grensoverstijgend” en moet Nederland het internationale karakter van de universiteiten koesteren. Bovendien heeft Nederland, gelet op de enorme tekorten op de arbeidsmarkt, meer dan ooit internationale studenten nodig die na hun studie in Nederland blijven.

Tegelijkertijd willen de universiteiten de instroom wel beter kunnen beheersen. Ze vragen de politiek sinds 2018 om “instrumenten” waarmee ze de instroom van internationale studenten kunnen sturen, bijvoorbeeld een numerus fixus voor het Engelstalige traject binnen een opleiding.

De definitieve tellingen voor studiejaar 2023-2024 worden in februari bekendgemaakt. Dan komen er ook gegevens per universiteit beschikbaar.

HOP, Hein Cuppen

Auteur: Redactie

Foto: Loraine Bodewes

Tags: UNL, internationalisering,toestroom,instroom,cijfers,nsc,omtzigt,vvd

Reacties

Ron van Meer

Hoewel het aantal internationale studenten niet is afgenomen, maar slechts minder snel stijgt, zijn de universiteiten nu al "bang", zo lees ik in dit artikel, om minder aantrekkelijk te worden voor internationale studenten omdat:

1.dIt het onderwijs en onderzoek zou schaden;
2.de wetenschap van nature grensoverschrijdend is;
3. er in Nederland grote arbeidstekorten zijn.

Ik loop deze argumenten kort langs:
1. Zal een teruggang van het aantal studenten tot ernstige schade voor onderwijs en onderzoek leiden? Ook voor de exponentiële groei van het aantal internationale studenten (vanaf 2015) was het onderwijs en onderzoek in Nederland van prima niveau, en genoot het (net als nu) internationaal aanzien. Het lijkt me dus wat overdreven om internationale studenten als voorwaarde te zien voor het behoud van goed onderwijs en onderzoek. Bovendien blijft er zelfs in de plannen van Omtzigt voldoende ruimte voor anderstalig onderwijs in de vorm van uitwisselingsprogramma's, masteropleidingen en phd-programma's. In het wetsvoorstel van Dijkgraaf mogen zelfs ook bacheloropleidingen anderstalig zijn, mits er duidelijke redenen zijn en de meerwaarde wordt aangetoond.
2. Druist een teruggang van het aantal internationale studenten in tegen het inherent internationale karakter van wetenschap? De wetenschap is altijd grensoverschrijdend geweest, ook voordat de internationale studenten in grote getale naar de Nederlandse universiteiten kwamen. En ook hier geldt: zowel bij de plannen van Omtzigt als het wetsvoorstel van Dijkgraaf zijn internationale studenten nog altijd (meer dan) welkom, alleen zal het aanbod wat minder ruim zijn dan het nu is (niet iedere bacheloropleiding zal vanzelfsprekend (zoals dat nu bijna overal het geval is) in het Engels zijn (die vanzelfsprekendheid zal alleen nog gelden voor bacheloropleidingen die voorbereiden op werk waar grote tekorten zijn (zie punt 3 hieronder).
3. Zal de teruggang van internationale studenten tot nog grotere arbeidstekorten leiden? Zeker, er zijn sectoren met flinke tekorten waar internationale studenten meer dan welkom zijn! In de informatica bijvoorbeeld of bij de ingenieursbureaus en in het biomedische onderzoek. Voor alle opleidingen die zich op dit soort sectoren richten, staan zowel Omtzigt als Dijkgraaf --zo vermoed ik-- graag Engelstalige varianten toe. Maar voor opleidingen als politicologie, bestuurskunde, cultuurwetenschappen of psychologie gelden geen arbeidstekorten (integendeel, in de sectoren van deze opleidingen is nog steeds eerder sprake van een overschot dan van een tekort aan afgestudeerden). En laat nu juist een groot deel van de internationale studenten deze opleidingen volgen (en het merendeel na het afstuderen bij deze opleidingen Nederland weer verlaten).

De "angst" van universiteiten om niet meer aantrekkelijk te zijn voor internationale studenten, lijkt me dus niet gegrond. Ik heb de indruk dat de univetsiteiten niet zozeer angst hebben voor de kwalitatieve schade aan onderwijs of onderzoek of voor de arbeidstekorten in het land. Nee, bang zijn universiteitsbestuurders eerder omdat hun instellingen niet meer zo kunnen doorgroeien als gepland of omdat ze minder geld zullen ontvangen van de overheid (per jaar en per internationale student ontvangen onderwijsinstellingen zo'n 10.000 euro en een flinke bonus wanneer de student zijn diploma behaalt).

Wat dit laatste betreft (het publieke geld van de Nederlandse overheid), stel ik mij steeds vaker de vraag of het wel zo eerlijk is dat er zoveel belastinggeld wordt uitgegeven aan opleiding van internationale bachelor-studenten waarvan slechts een klein deel in Nederland blijft werken, terwijl, omgekeerd, een veel kleiner percentage Nederlandse studenten in het buitenland gaat studeren. Andersgezegd; is dit wel een effectieve besteding van het belastinggeld?

Behalve de ineffectieve uitgaven van belastinggeld, heeft het grote aantal internationale studenten (en de bijkomende verengelsing van het hoger onderwijs) nog andere negatieve neveneffecten waarover universiteitsbestuurders zelden spreken: het beperkt doorstromen van kennis en inzichten van het universitair onderwijs naar andere onderwijssectoren (basis- en voortgezetonderwijs), het dalend niveau van Nederlandse uitdrukkingsvaardigheden onder studenten, de drempel die studenten met lagere sociaal-economische achtergronden ervaren om zich aan te melden bij universitaire opleidingen die het Engels als onderwijstaal hanteren, het verlies van het Nederlands als taal voor cultuur, wetenschap, debat en analyse.

Het is aan de samenleving en aan de politiek om in samenspraak met de universiteiten de juiste balans te vinden tussen de meerwaarde van internationalisering van het onderwijs (die er zeker is!) en de negatieve maatschappelijke effecten. Daarbij zouden, wat mij betreft, het algemeen belang en de publieke waarden voorop moeten staan, en zeker niet (alleen) de institutionele belangen van de universiteiten zelf.


Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.