Sinds kort mogen opleidingen met een beperkt aantal eerstejaars (zoals geneeskunde) weer gebruik maken van loting bij het toelaten van nieuwe studenten. En ze overwegen inderdaad om dat te doen, blijkt uit een rondgang van dagblad Trouw.
Wat is precies het nieuws?
De selectie voor de opleiding geneeskunde gaat flink op de schop om de diversiteit onder studenten te vergroten, stelt Trouw. Loting zou een comeback maken. “Zo gaat de Radboud Universiteit in Nijmegen mogelijk volledig over op ongewogen loting”, aldus het dagblad. “Daarbij maakt iedere kandidaat evenveel kans, ongeacht eerdere rapportcijfers of motivatie.”
Is de instroom van studenten nu niet divers genoeg?
Selectie werpt een drempel op voor studiekiezers zonder hoogopgeleide ouders, blijkt uit onderzoek, en voor studenten met een migrantenachtergrond. De Onderwijsinspectie kraakt de willekeur aan criteria in selectieprocedures. De opleidingen doen maar wat, was de kritiek.
En loten zou dat oplossen?
Met loting maakt iedereen in principe dezelfde kans. Wel kun je gewogen loting hebben, bijvoorbeeld voor studenten met hoge cijfers. Dan kan er weer enige ongelijkheid in sluipen.
Komt er in Nijmegen echt ongewogen loting, waarbij iedereen met een vwo-diploma evenveel kans maakt?
Nee, antwoordt een woordvoerder die we erover spreken. Want de loting wordt in elk geval gecombineerd met een ‘inspanningsverplichting’, al is nog onbekend hoe die eruit komt te zien. “Je wilt het speelveld zo eerlijk mogelijk maken.”
En in Maastricht?
Daar is men vooralsnog niet van plan om de huidige selectieprocedure van twee rondes aan te passen, zegt Mirjam Oude Egbrink, wetenschappelijk directeur van het onderwijsinstituut van FHML, desgevraagd.
Ze verwijst naar het onderzoek naar de Maastrichtse procedure waarop Sanne Schreurs in 2020 promoveerde. “Daaruit bleek dat prestaties in onze selectieprocedure gerelateerd zijn aan studiesucces tot in de eindfase van de master geneeskunde, op 6 van de 7 competenties waarin deze studenten worden opgeleid. Bovendien bleek onze procedure kosteneffectief in vergelijking met het eerder gebruikte model van gewogen loting.”
Oude Egbrink herkent de zorgen over kansengelijkheid. Maar, zo zegt ze: “Wij weten dat gender en leeftijd bij ons geen rol spelen; de verdeling onder geselecteerden is niet anders dan bij de kandidaten voorafgaand aan de selectie. Over andere aspecten hebben we geen informatie vanwege privacy-redenen, alhoewel nationale onderzoeken suggereren dat er bij ons geen grote problemen zijn.”
Kun je ook een beetje selecteren en daarna loten?
Ja, dat is mogelijk gemaakt. Groningen wil tempo maken en zo’n gemengd model volgend jaar al invoeren, vertelt een woordvoerder. Reden is het verbeteren van de kansengelijkheid. Ook het Erasmus MC heeft zo’n mengvorm van selectie en loting voor ogen. “Maar er moeten nog veel gesprekken gevoerd worden voor we zeker weten welke kant het op gaat”, licht een woordvoerder toe.
Wat vindt de politiek hiervan?
“Mooi dat meerdere geneeskundeopleidingen hier nu mee aan de slag willen”, twittert minister Robbert Dijkgraaf in een reactie op het artikel. De politiek steunde in meerderheid het toestaan van loting. Na een scherp debat is de uitkomst dat opleidingen loten en selecteren ook – tot op zekere hoogte – mogen vermengen.
Wanneer werd loting eigenlijk verboden?
Vanaf 2017. Want getalenteerde studenten moesten niet afhankelijk zijn van het lot, was toen het idee. Maar de politiek kwam er snel weer van terug, toen selectie allerlei nadelige gevolgen bleek te hebben voor de diversiteit.
HOP, Olmo Linthorst / Peter Doorakkers