Te veel van het goede werkt remmend

Te veel van het goede werkt remmend

Sinds we massaal aan de Zoom zijn gegaan, is de verwachting aan álles deel te nemen toegenomen

06-02-2024 · Column

Laatst was ik op conferentie in Parijs, en woonde ik tussen mijn ochtendpraatje en latere meeting een online-vergadering bij. Dat gebeurde op een plastic bankje in een bomvolle metro door de banlieue, met een haastig gekochte papieren beker chocolat chaud tussen mijn knieën. Sinds we enkele jaren geleden massaal aan de Zoom zijn gegaan geldt dat, zolang je internetconnectie hebt, je altijd aan een vergadering deel kan nemen. Dat zie ik ook bij collega’s. Ik ben inmiddels goed bekend met de binnenkant van hun auto, slaapkamer, en met de speeltuin om de hoek.

Als je een raket tot grote hoogten wil laten opstijgen, moet je die brandstof meegeven. Maar té veel brandstof werkt averechts: al die extra kilo’s maken de raket zo zwaar dat de zwaartekracht haar op de grond houdt. Omgezet naar wiskunde leidt dit tot wat we in de fysica de rocket formula noemen, die voorrekent dat brandstof steeds minder efficiënt is naarmate je er meer van meegeeft. Vrij vertaald: te veel van het goede werkt remmend.

Tijdens het thuiswerken was Zoom de brandstof die we nodig hadden om vooruit te blijven gaan. Maar sinds die online mogelijkheid ingeburgerd is geraakt, is de verwachting aan álles deel te nemen toegenomen. De geschiedenis herhaalt zich: ooit waren e-mails tijdbesparend omdat je niet naar andermans kantoor hoefde te lopen om een vraag te stellen, maar sindsdien neemt je mailbox gemakkelijk je werkdag over. Wat aanvankelijk efficiënt bedoeld is, wordt remmend omdat ons verwachtingspatroon fundamenteel meeverandert. Wie is er niet tijdens de Zoom-meetings bezig met mailtjes wegwerken?

Je schijnt cursussen te kunnen volgen om meer uit je tijd te halen, waarmee je geinige gekleurde banden kan behalen alsof je op karate zit. Wat een gekke oplossing. In plaats van méér efficiëntiemiddelen, zouden we er juist minder moeten hebben. Dat tempert de verwachting hoe veel we beschikbaar zijn, en wat een tijd zouden we dan overhouden om ons werk tot grote hoogten te laten stijgen! Amerikanen hebben een uitspraak wanneer een simpele oplossing voorhanden is: it’s not rocket science.

Gideon Koekoek, universitair hoofddocent theoretische natuurkunde