Laat studenten denken

Laat studenten denken

"Was het niet Thomas More die al fijntjes signaleerde dat velen geschoold zijn maar slechts weinigen zich hebben ontwikkeld?"

21-02-2024 · Column

Wat willen we onze studenten bijbrengen? Een hele hoop, is het gratuite antwoord. ‘Vooruit, met de billen bloot nu, Jansen’, hoor ik u denken, ‘wat dan?’ Grondige kennis natuurlijk. Tot zover de veilige repliek. Maar dan zijn we er nog niet. Het volstaat voor academische studenten niet om zich te beperken tot het vergaren van feitenkennis, hoe nuttig ook. Dat brengt mij tot een zekere David Foster Wallace. In zijn essay This is Water waarschuwt hij studenten tegen blinde zekerheid. Wat je in je studententijd vooral zou moeten leren, is denken, aldus Wallace. Zo is het. Het vermogen om kritisch te reflecteren, is van eminent belang. Groepsdenken doorbreken. Bewust willen worden van je eigen bekrompen denkraam om dat vervolgens te verlaten. (Ja, dat geldt ook voor docenten en columnisten.) Leren om de verleiding jezelf als middelpunt te beschouwen, te onderdrukken. Dat betekent ook dat studenten intellectuele twijfel moeten durven toelaten. In het verlengde daarvan: het streven van studenten behoort te zijn om zich te ontwikkelen. Was het immers niet Thomas More (inderdaad, die van Utopia) die al fijntjes het probleem signaleerde dat, vrij vertaald, velen geschoold zijn maar slechts weinigen zich hebben ontwikkeld? Vragen stellen, zelfkritiek. Denken dus. Mooi meegenomen is dat zo’n grondhouding het vermogen tot compassie en medeleven versterkt. Een win-winsituatie, in lelijk managementjargon.

Het is geen geheim dat onze wereld aan het polariseren is. Aan bubbels, waterscheidingen en – soms letterlijk – hoog opgetrokken muren geen gebrek. Denken, durven denken, is een geschikt instrument om uit die bubbels te breken, die scheidingswanden omver te beuken. Dat verlangt nogal wat van studenten. Leren denken is minder eenvoudig dan informatie opzuigen. Hier ligt ook een schone taak – archaïsch voor het populaire ‘uitdaging’ – voor de medewerkers van de universiteit om de studenten te prikkelen, hen daartoe uit te nodigen. Kortom, ze aan het twijfelen te brengen. Aan het denken te zetten. We verlangen dus ook wat van degenen die doceren. Zelf lanceer ik graag de drietrapsraket: 1) hoe zit het, 2) waarom zit het zo, 3) kan het anders? Studenten ervaren de tweede en derde vraag niet als de meest eenvoudige; gelukkig vaak wel als de meest (in)spannende. Ik ben hoopvol gestemd.
 

Sander Jansen, universitair hoofddocent aan de rechtenfaculteit

Auteur: Redactie

Foto: archief Sander Jansen

Categoriëen: Columns en opinie
Tags: sanderjansen,denken,twijfelen,studenten

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.