Een avond op initiatief van de studentenverenigingen Circumflex en Amphitryon (verbonden aan de Hotel Management School), geholpen door de stichting Waar Trek Jij De Lijn, die zich landelijk inzet voor bewustwording over middelengebruik onder studenten. Deelname is vrijwillig, al zijn vooral eerstejaarsleden aangemoedigd om te komen, vertelt Circumflex-voorzitter Sarah Cox. “Juist aan hen vinden we het belangrijk om te laten zien dat een lijntje snuiven of pilletje slikken niet iets is dat ‘erbij hoort’ in het studentenleven.”
En dat laatste is wel een gevaar, houdt Pauline Heuperman, preventiedeskundige bij ggz-instelling Mondriaan, de aanwezige studenten voor. “Drugsgebruik is tegenwoordig mainstream geworden, de kans dat je het tegenkomt in het uitgaansleven of op een festival is groot. Dan kun je gaan denken: ‘Iedereen doet het toch’.”
Terwijl er veel onwetendheid is over de gevaren. “Bij festivals staat tegenwoordig vaak al standaard een traumahelikopter paraat. Bij een overdosis XTC kun je bijvoorbeeld oververhit raken, met kans op orgaanfalen, en stikken in eigen braaksel door een kaakklem (waarbij de mond niet meer voldoende open kan, red.).” Toch wil Heuperman vandaag niet gaan preken in de Sint Janskerk. “Afschrikken werkt niet. Wel een open discussie. Groepsdruk speelt vaak een rol, dus praat erover met elkaar. En wees je bewust van de risico’s: veilig gebruik bestaat in principe niet.”
Gevoelens wegsnuiven
Bijvoorbeeld het risico op verslaving, zo vertelt verslavingsarts Julia Deuss. “In mijn praktijk zie ik veel jongeren die niet zonder cannabis kunnen. ‘Huh, maar daar raak je toch niet aan verslaafd’, hoor ik mensen dan vaak zeggen. Nou, zeker wel. De gevolgen zijn niet zo onschuldig als ze lijken, het heeft veel invloed op je dagelijks leven. Soms ook fysiek: ik behandel jongeren die mogelijk hun blaas kwijtraken door overmatig ketaminegebruik.”
En nee, niemand kiest voor een verslaving, merkt Deuss op. “Vaak is het een glijdende schaal: van experimenteel gebruik, naar recreatief en uiteindelijk overmatig gebruik. Totdat je er afhankelijk van bent: je hebt het nodig om je niet slecht te voelen.” Of iemand vatbaar is voor verslaving, hangt van veel factoren af: erfelijke, maar ook psychische (denk aan stress) of sociale (bijvoorbeeld op jonge leeftijd ermee in aanraking komen).
‘Wat als je merkt dat een vriend of studiegenoot steeds meer gebruikt?’, wil een student uit de zaal weten. “Oordeel niet. Vaak zit er een reden achter, er gaat iets niet goed. Maak dat bespreekbaar en zeg: ‘Misschien moet je hulp zoeken’.” Dat is ook wat een ervaringsdeskundige, die ruim veertig jaar met een alcohol- en drugsverslaving kampte nadat hij in zijn jeugd werd misbruikt, de studenten meegeeft: “Blijf niet met een probleem zitten. Blijf je gevoelens niet jarenlang wegdrinken en -snuiven.”
Narcostaat
Maar de gevolgen gaan veel verder dan alleen jezelf, vertelt misdaadjournalist Mick van Wely van De Telegraaf. “Als land zijn we in de afgelopen tien jaar rap afgegleden. We vertonen veel tekenen van een narcostaat.” Als voorbeeld noemt hij wat Nederlandse cijfers over 2023: 60 duizend kilo cocaïne onderschept, ruim 120 drugslabs ontdekt, 1600 criminele organisaties ontmanteld, zo’n tweehonderd lozingen van drugsafval in de natuur, honderden druggerelateerde bomaanslagen en tien vergismoorden. “De oorlogen worden gevoerd in het publieke domein, je ziet de excessen op straat.” Als dieptepunten noemt hij de ontdekking van een ‘martelcontainer’ in een Brabants dorpje in 2020 en de moord op zijn collega Peter R. de Vries in 2021. En ook de impact op zijn eigen leven is groot: door bedreigingen uit de criminele wereld leeft hij al jaren onder de strengste vorm van persoonsbeveiliging. “Mijn huis is omgetoverd tot een bunker en ik kan niet meer spontaan ergens naartoe.”
De oorzaken liggen deels bij tekorten bij de politie, politici die het probleem lang niet serieus genoeg namen, maar vooral bij de enorme vraag naar drugs in Nederland, vertelt Van Wely. Toch zegt hij niet: gebruik het niet. “Ik ben extreem liberaal, doe wat je wil. Maar denk wel na over de gevolgen. Ik schrik er enorm van als ik hoor dat in veel studentenhuizen op vrijdagavond een lijntje coke op tafel ligt. Een keer per jaar een pilletje op een festival is wat anders dan wekelijks je neus volproppen.”
Strafblad
En wie denkt dat de criminaliteit vooral elders in het land zit: ook Maastricht heeft een duistere kant, vertel een officier van justitie (haar naam deelt ze niet) van het Limburgse Openbaar Ministerie. “Daar komen ook soms studenten in terecht, bijvoorbeeld door hun kamer als opslaglocatie beschikbaar te stellen aan dealers. Ze zijn gevoelig hiervoor omdat ze bijvoorbeeld geld nodig hebben of zelf gebruiken.” En ook alleen het bezit van drugs (meer dan een gebruikershoeveelheid) kan al tot een strafblad leiden. “Wat grote gevolgen kan hebben: soms kun je dan geen Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) krijgen, wat je voor bepaalde beroepen nodig hebt. Of je komt bepaalde landen, zoals de VS of Australië, niet meer in. Jammer voor die buitenlandstage of dat reisje met vrienden.”
Na afloop wordt er nog nagepraat op de (alcoholvrije) borrel. Er kwamen vanavond toch wel wat schokkende voorbeelden langs, klinkt het bij een groepje studenten. “Het is niet zo dat ik nu direct met alles stop, maar ik ga er wel beter over nadenken”, zegt één van hen. Een ander besluit: “De eerste keer dat ik een lijntje ga snuiven is denk ik wel verder opgeschoven.”