"Had graag meer academisch debat gezien"
“Ik vind het goed dat wij als universitaire gemeenschap zichtbaar meeleven met wat er in de wereld gebeurt”, zegt Charles van Leeuwen, docent letteren en kunst, die voordat sommige actievoerders in hongerstaking gingen werd geïnterviewd. “We zitten niet in een ivoren toren. Tegelijk zie ik ook dat dit onderwerp veel onrust en ongemak bij mensen veroorzaakt. Toen ik het tentenkamp zag dacht ik dus ook even: spannend.”
Dat gezegd hebbende, vindt hij dat het “heel goed gaat. Ik heb zelf in de jaren ’80 verschillende bezettingen gezien en ook aan meegedaan en ik heb bewondering voor het optreden aan beide kanten hier. De studenten laten verantwoordelijkheidsgevoel zien, gaan het gesprek aan. Maar ook een collegevoorzitter die bij FASoS in een kamer gaat zitten om letterlijk dichtbij te zijn, een universiteitsraad en ook andere medewerkers die de dialoog aangaan – dat is goed. Wat me wel opviel is dat de demonstranten niet met de pers willen praten. Dat vind ik een gemiste kans. Als je alles zo goed regelt, richt dan ook even een persbureautje in. En ik had graag gezien dat ze meer academisch debat, meer ontmoetingen in hun programma hadden opgenomen.”
Of de UM inderdaad de banden met Israëlische instituten moet verbreken, zoals de actievoerders eisen, vindt Van Leeuwen een “ingewikkelde vraag, waar ik geen antwoord op heb. Er zijn binnen de gemeenschap mensen met allerlei verschillende relaties met Israël. Je kunt ook in een ingewikkelde oorlogssituatie toch loyaliteit voelen. Al die verschillende meningen moeten worden meegenomen.”
"Blij dat studenten in actie komen"
“Ik ben blij dat de studenten in actie komen, en ik vraag me af waarom het zo lang duurde”, zegt een anonieme universitair docent bij de faculteit Arts and Social Sciences. “Ook ben ik blij met hoe de universiteit er tot nu toe mee omgaat. Ik ben voor een open discussie, maar het is ook belangrijk om druk uit te oefenen op collega’s in Israël die tegen de oorlog zijn, zodat ze hun mening meer laten horen.”
"Heel gemengde gevoelens"
“Ik heb hier heel gemengde gevoelens en gedachten bij”, zegt Arie van der Lugt, universitair hoofddocent bij de faculteit psychologie en neurowetenschap. “Ik sta er volledig achter dat mensen aandacht vragen voor de verschrikkelijke dingen die er nu in Gaza gebeuren. Toen ik zo oud was, iets jonger nog, ging ik met de bus naar Den Haag om tegen kernwapens te protesteren. Dat je je op die manier kunt uiten is een groot goed.” Een hongerstaking vindt hij weliswaar “een extreme manier van protesteren, maar je benadeelt er geen anderen mee. En het is zo gruwelijk wat er in Gaza gebeurt, dat roept zoveel woede, frustratie en pijn op: misschien moet dat ook ergens naartoe.”
Wel vindt hij dat de open dialoog moet blijven bestaan. “Ik moet denken aan wat er in mijn blok kritisch denken voorbijkomt: stel je oordeel even uit, bedenk dat als iemand heel anders denkt dan jij, diegene daar misschien wel heel goede redenen voor heeft. Ik maak me er zorgen over dat we iemand met een iets andere mening meteen op het schavot van X [voorheen Twitter, red.] zetten, waarna er heel vuile onderbuikgevoelens loskomen. Ik zou het bijzonder kwalijk vinden als dat ook binnen onze gemeenschap gebeurt.”
Juist op een universiteit moet er ruimte zijn voor nuance en andere meningen, vindt hij. Om die reden wil hij ook niet dat de UM de banden met Israëlische instituten verbreekt. “Er werken daar mensen die al ver voor oktober de straat opgingen om te protesteren tegen hoe er daar wordt omgegaan met Palestijnen, hoe zij als tweederangsburger worden behandeld. Als je de banden verbreekt, snij je ook de levenslijn met deze mensen door. Daarom was ik er ook tegen om de banden met Russische instituten rücksichtslos te verbreken. Sluit slechts uit wat uitsluit, zoals mijn oude mentor zei.”
"Bezettingen maken een dialoog moeilijker"
Ruben Philipsen, receptionist bij UNS 40 in Randwyck, vindt dat “iedereen mag demonstreren, maar ik ben tegen elke vorm van bezetting, of dat nou om de bezetting van Palestijns gebied door Israël of de bezetting van universiteitsgebouwen door studenten gaat. Je moet de discussie over deze oorlog zuiver voeren, dus met woorden en in een onderlinge dialoog. Bezettingen maken een dialoog juist moeilijker. Over eisen moet je immers praten, je kunt niet zeggen: ‘Dit wil ik en ik blijf hier zitten tot het gebeurt.’” Philipsen voelt mee met de studenten, “maar als je voor de Palestijnen staat, moet je denk ik op een andere manier streven naar dialoog. Een academische setting zou vredig en verdraagzaam moeten zijn, hoe oneens je het ook met elkaar bent”.
Philipsen snapt de eis van de studenten, maar vindt die ook “eenzijdig”: “De Verenigde Staten hebben net toegezegd voor een miljard dollar aan wapens aan Israël te leveren, dan zou je ook moeten pleiten voor het doorsnijden van de banden met dat land. Ik hoop dat men gaat inzien dat een bezetting niet nodig hoeft te zijn; dat je kunt praten over de vraag wat we als universiteit kunnen doen om in deze kwestie zuiver te handelen. Als de uitkomst daarvan bijvoorbeeld is dat de banden bevroren – niet verbroken – moeten worden, dan is dat goed.”
En de hongerstaking die momenteel gaande is? “Ik vind dat op zich, in navolging van Mahatma Ghandi, een goed middel. Je mag protesteren zoals je wilt als je anderen daarmee geen kwaad doet. De vraag is wel of je dat op het universiteitsterrein moet doen: dan is het deel van je bezetting, en ik vind zoals gezegd elke vorm van bezetting verkeerd. Ook zou ik altijd eerst alle andere wegen bewandelen, ik weet niet of dat hier gebeurd is of niet. Als je meteen naar een hongerstaking grijpt, zonder een dialoog te hebben gevoerd, dan roept dat vragen bij mij op.”
"Belangrijk dat studenten ruimte krijgen om mening te uiten"
Skander Galand, universitair docent internationaal recht, was maandag in het tentenkamp en vindt dat het er vreedzaam aan toeging. En zolang het dat blijft, hebben mensen die zeggen dat de studenten mogen blijven een punt, voegt hij toe. De demonstranten hebben “legitieme redenen om hun mening over wat er in Gaza gebeurt te laten horen: het Internationaal Gerechtshof stelt dat de VN-genocideconventie mogelijk geschonden wordt. Het is belangrijk dat zij de ruimte krijgen om die mening te uiten, ook als anderen er anders over denken. Dat is wat het demonstratierecht inhoudt”.
Hun eis – dat de universiteit alle banden met Israëlische instellingen verbreekt – is “complex”. Galand snapt wel dat de studenten om een volledige boycot vragen – “dat kan een politiek drukmiddel zijn” – maar is er zelf nog niet uit. “Ik vind dat een moeilijke vraag, heb daar geen sluitende opvatting over. Wel zou ik momenteel niet naar Israël gaan voor een conferentie, om te laten zien dat ik niet goedkeur wat er gebeurt.”
Van de hongerstaking heeft hij op het moment dat we hem spreken nog niet gehoord. “Dat zijn persoonlijke keuzes van mensen, die hun eigen gezondheid in gevaar brengen. Het doet aan de legitimiteit van het tentenkamp voor mij niet af.”
Peter Doorakkers, Cleo Freriks en Simon Wirtz