"Wie ‘media weg’ roept, treedt de academische standaard van transparantie met voeten"

"Wie ‘media weg’ roept, treedt de academische standaard van transparantie met voeten"

Over pro-Palestijnse studentenprotesten

22-05-2024 · Opinieartikel

Ze vindt het belangrijk dat mensen demonstreren tegen onrecht, maar volgens Julia Schnepf, universitair docent sociale psychologie aan de faculteit Psychologie en Neurowetenschappen (FPN), moeten demonstranten ook bereid zijn zichzelf kritisch te bevragen. Ze moeten zich houden aan bepaalde normen die beschermen tegen discriminatie, desinformatie en wangedrag.

Demonstreren is van groot belang. Het is een fundamenteel mensenrecht. Als studenten samen willen komen om zich te verzetten tegen geweld en te pleiten voor gerechtigheid, is dat prijzenswaardig. Maar als geweld wordt gebruikt om geweld tegen te gaan of wordt gezien als een middel om een doel te bereiken, is het een ander verhaal.

Zoals bij veel demonstraties zijn ook de groepen op Europese universiteitscampussen die pleiten voor een einde aan het conflict in Gaza heterogeen. Sommige leden uiten hun mening vreedzaam en wijzen op het lijden van mensen in Gaza. Ze sympathiseren met zowel de Israëlische gijzelaars en hun families als de lokale Gazaanse bevolking die slachtoffer is geworden van Hamas en de militaire operatie onder leiding van de Israëlische regering. Er zijn echter ook mensen die antisemitisme propageren en het bestaansrecht van Israël ontkennen. Deze diversiteit is normaal bij dit soort demonstraties.

Academische normen in acht nemen

Desondanks is het belangrijk dat studenten en universiteitsmedewerkers academische normen in acht nemen wanneer ze demonstreren. Dit betekent dat ze argumenten gebruiken die ‘evidence based’, transparant, onbevooroordeeld, eerlijk, praktisch, logisch consistent en nauwkeurig zijn. Maar wat betekent dit in de praktijk?

  1. Transparantie: in Maastricht meldden lokale omroepen als Wat is Loos in Mestreech en ook andere journalisten dat demonstranten "media weg" riepen en dat camera's werden bedekt door demonstranten op de campus van de UM. Dit gedrag is niet in overeenstemming met de academische standaard van transparantie, die een open uitwisseling en de aanwezigheid van onafhankelijke media vereist.
  2. Onbevooroordeeld: tijdens de protesten zijn antisemitische en anti-Israëlische sentimenten geuit. Dit druist in tegen het principe waarbij men streeft vrij te zijn van vooroordelen. Demonstranten die pleiten voor vrede en gelijkheid voor iedereen moeten afstand nemen van dergelijke uitspraken en de moed hebben om mensen met dergelijke opmerkingen binnen de protestgroep te confronteren en te veroordelen, bijvoorbeeld wanneer uitspraken als "from the river to the sea" klinken.
  3. Eerlijkheid: dit betekent onder andere dat we onszelf aan dezelfde normen houden die we voor anderen hanteren. Demonstranten zijn echter vaak gevoeliger voor bepaalde kwesties of groepen dan anderen. Eerlijkheid betekent dat je inziet wat je eigen perspectief is en zorgvuldig afweegt of je woorden en daden andere mensen of groepen mogelijk schade kunnen berokkenen. Eerlijkheid betekent ook dat medeleven met het lijden aan de ene kant niet zwaarder mag wegen dan medeleven met het lijden aan de andere kant.
  4. Logische en praktische consistentie: een eis die onlangs door sommige demonstranten is gesteld, is dat de universiteiten hun samenwerking met Israëlische onderzoeksinstellingen moeten boycotten en beëindigen. Vanuit een praktisch en logisch perspectief kun je je afvragen: wat is het doel van deze actie? Welke resultaten worden verwacht? Eeuwenlange ervaring en talrijke studies hebben aangetoond dat weinig inspanningen zo waardevol en heilzaam zijn voor wederzijds begrip, maatschappelijke vooruitgang en vrede als de uitwisseling van kennis en academische mobiliteit.  
    Hoeveel studenten profiteren van academische uitwisselingsprogramma's zoals Erasmus? Hoeveel van hen zijn enthousiast over hun studie-ervaringen in het buitenland en hun persoonlijke groei tijdens het reizen? Welk doel wordt gediend door academische uitwisselingen te boycotten en het opbouwen van internationale netwerken, samenwerkingen en vriendschappen te belemmeren? Een dergelijke eis mist praktische en logische onderbouwing. In plaats van een probleemgerichte oplossing aan te bieden, zullen dergelijke maatregelen sociale uitsluiting in stand houden. Pleiten voor een boycot van wapenleveringen door de staat kan wel als een redelijke eis worden beschouwd, vooral als het doel is om militaire escalatie te voorkomen.
  5. Precisie: precisie betekent streven naar taalkundige duidelijkheid en correctheid, vooral voor wetenschappers en mensen die wetenschappers willen worden. Sommige demonstranten bij pro-Palestina demonstraties doen generaliserende uitspraken over Israël of Joodse mensen. Dergelijke generalisaties worden ook in het nieuws gedaan. Krantenkoppen als "Israël plant een groot offensief in Rafah" missen bijvoorbeeld taalkundige precisie. In Israël is de legitimiteit van de regering Netanyahu de afgelopen maanden aanzienlijk afgenomen. Dit blijkt uit de grootschalige demonstraties tegen de regering in Israël. Opiniepeilingen geven aan dat meer dan tweederde van de Israëli's tegen de huidige regering is, die bestaat uit rechts-conservatieve en ultraorthodoxe partijen. Dit betekent dat de meerderheid van de Israëlische bevolking het buitenlandse, nationale en veiligheidsbeleid van de regering niet steunt. Om taalkundig nauwkeurig te zijn, moet men daarom generaliserende uitspraken vermijden en waar mogelijk directe kritiek uiten op de verantwoordelijke actor, bijvoorbeeld de regering of de Israel Defence Forces (IDF). Schrijf daarom liever: “De Israëlische regering plant een groot offensief in Rafah.”
  6. Argumenteren op basis van bewezen feiten: tijdens protesten en gepolariseerde, verhitte situaties is het verspreiden van verkeerde informatie en desinformatie gebruikelijk. Het is echter inherent aan de wetenschappelijke denkwijze om informatie kritisch te onderzoeken en bronnen te controleren. Onder geen enkele omstandigheid mag informatie worden herhaald zonder grondig feitenonderzoek, noch mag men deelnemen aan de verspreiding van verkeerde informatie en desinformatie.

Jezelf kritisch bevragen

Nogmaals, het is ongelooflijk belangrijk voor mensen om samen te komen en te demonstreren tegen onrecht. De anti-oorlogsprotesten van studenten in de VS in de jaren '60 en '70 hebben bijvoorbeeld een belangrijke bijdrage geleverd aan het vergroten van het bewustzijn over de Amerikaanse acties en misdaden tijdens de Vietnamoorlog en hielpen om het einde van de oorlog te bewerkstelligen.

Demonstranten moeten echter ook bereid zijn om zichzelf kritisch te bevragen en zich aan bepaalde normen te houden die beschermen tegen discriminatie, desinformatie en wangedrag. Als demonstranten zich aan deze ethische en praktische normen houden, dan is er niets mis met vreedzaam protest en burgerlijke ongehoorzaamheid.

Julia Schnepf, universitair docent sociale psychologie