De casus kent een lange geschiedenis en kan niet los worden gezien van de al jaren bestaande animositeit tussen twee groepen met overlappende vakgebieden binnen de faculteit Health, Medicine and Life sciences (FHML): voedings- en bewegingswetenschappen en humane biologie. De ontslagen hoogleraar (we noemen hem X) maakt deel uit van die eerste. De ten onrechte van seksueel grensoverschrijdend gedrag beschuldigde collega werkt bij de laatste. In 2014 zijn de twee vakgroepen gefuseerd, maar in datzelfde jaar alweer gesplitst, mede na bemoeienis van een extern bureau. Een coach zou moeten worden aangesteld voor ‘rust in de tent’, luidde het advies. Maar dat is nooit gebeurd, meldt de rechtbank.
Hoe komt het zover dat iemand kennelijk zonder goede reden een ander van grensoverschrijdend gedrag beticht? Ja, moeizame verhoudingen tussen de twee groepen en zeker ook tussen de twee personen, blijkt uit het rechtbankverslag, maar dat de situatie escaleerde, heeft alles te maken met plannen voor een nieuwe leerstoel Metabolic Imaging binnen humane biologie. X protesteerde daartegen omdat een soortgelijke leerstoel al binnen zijn eigen groep bestaat. De houder daarvan: zijn echtgenote.
Sociale onveiligheid
Maar het blijft niet bij verontwaardiging over die vacature – iets dat overigens wordt gedeeld door een aantal collega’s uit zijn vakgroep, blijkt uit een door de rechtbank geopenbaarde mail aan bestuurders. X stelt in verschillende berichten een gevoel van ‘sociale onveiligheid’ aan de kaak (concrete voorbeelden worden niet genoemd), het jarenlang niet gehoord worden en een FHML-decaan die meermaals beslissingen zou nemen ten nadele van zijn vakgroep.
Dan krijgt de zaak een onverwachte wending; X komt in het najaar van 2022 met een beladen beschuldiging. In een e-mail aan de voorzitter van het college van bestuur, Rianne Letschert, laat hij zich ontvallen dat zijn ‘rivaal’ bij humane biologie zich schuldig zou maken aan seksueel grensoverschrijdend gedrag. Zijn klacht, maar ook het gemor van collega’s over de vacature, doen Letschert besluiten tot een onafhankelijk onderzoek naar de situatie op de werkvloer bij beide vakgroepen. Als vervolgens blijkt dat X doorgaat met moddergooien in de richting van zijn collega, stelt Letschert hem voor de keuze: ziekmelden en daarna vertrekken of een ‘persoonsgericht feitenonderzoek’. Het wordt het laatste. Gedurende dat onderzoek staat X op non-actief (hij spant tevergeefs een kort geding aan tegen de UM omdat hij het daar niet mee eens is). Uiteindelijk blijkt de situatie niet meer houdbaar. De universiteit wil X ontslaan.
Onterecht
Wat oordeelt de rechter? In elk geval dat de beschuldiging van seksueel grensoverschrijdend gedrag aan het adres van de collega nergens op gebaseerd is. Wat betreft de ‘sociale onveiligheid’: de rechter benoemt dat X en andere leden van zijn vakgroep zich tegengewerkt voelen door onder andere de vakgroep humane biologie en de decaan, maar uit niets blijkt dat dit ook echt zo is.
Valt er nog iets op te merken over de manier waarop de nieuwe leerstoel tot stand is gekomen? Had dat anders gemoeten? Nee, daarbij zijn de geldende voorschriften gevolgd, stelt de rechtbank.
Dat de hoogleraar spijt heeft en zijn wetenschappelijke carrière moeilijk elders kan voortzetten, leidt niet tot een ander oordeel. X wordt ontslagen per 1 juli 2024 en krijgt een transitievergoeding van bijna 136 duizend euro.