“Ik houd er niet van om in het middelpunt te staan. Ik ben geen frontrunner of boegbeeld”

“Ik houd er niet van om in het middelpunt te staan. Ik ben geen frontrunner of boegbeeld”

Afscheidsinterview: collegelid Nick Bos gaat met pensioen

11-06-2024 · Interview

“Een zachte kant? Die heb ik niet”, zegt Nick Bos quasi serieus. Zijn secretaresse Sandra Kolkman, die binnenkomt met een drankje, is het daar niet mee eens. Als ze uitlegt waarom maakt de vicevoorzitter van het college van bestuur, die in juli met pensioen gaat, zich even uit de voeten: “Ik ga naar het toilet.”

Een harde werker, dossiervreter, verknocht aan de Universiteit Maastricht, kritisch, control freak, betrouwbaar, eerlijk, scherp denker en hoekig. Daarover zijn de meeste mensen die Observant sprak in aanloop naar het afscheidsinterview het eens. Maar er zijn ook verschillen. De ene groep vindt hem een afstandelijke man, stoïcijns, een sfinx bij “wie je niet makkelijk binnenstapt ”, terwijl anderen op zijn “zachte kant” wijzen, dat hij begaan is met mensen, ze steunt en waar nodig voor ze door het vuur gaat. Secretaresse Kolkman: “Je ziet die zachte kant niet meteen, dat heeft tijd nodig, en hij is alleen zichtbaar voor de inner circle.” Inmiddels is Bos terug van de wc. “Niet meer dan één alinea hierover”, zegt hij. Later in het gesprek: “Natuurlijk ben ik begaan met mensen, ik coach bijvoorbeeld een paar jonge medewerkers en doe dat met veel plezier, maar ik ben niet zo’n people manager. Ik ben hier om te werken. Mijn passie ligt meer op het inhoudelijke, op zaken bereiken. Daar haal ik de grootste bevrediging uit. Dat doe ik uiteraard nooit alleen, altijd in een team.”

Brigadegeneraal

Dat teamwerk was van levensbelang tijdens de cyberhack, die begon op 23 december 2019. Het is de grootste crisis die Bos in zijn vijfentwintig jaar aan de UM heeft meegemaakt. Een ingewijde: “Hij betrok het kleinste kamertje in de war room aan de Grote Looiersgracht, hij was als een brigadegeneraal die alles aanstuurde, maar zijn troepen niet in de weg liep. Hij was er toen het nodig was, daarmee heeft hij veel respect verdiend.” Bos: “Als mijn medewerkers op Eerste Kerstdag aan het werk zijn, ga ik niet thuis bij de open haard zitten.” Zonder valse bescheidenheid: “Ik ben een goede crisismanager, ik blijf rustig, houd het overzicht, lees me snel in en ken de universiteit. In die situaties [corona kwam vrij snel daarna, red.] kan ik heel efficiënt zijn.” Al is de rust die hij uitstraalt soms uiterlijke schijn, bekent hij. “Ik kan heel onrustig zijn, mijn hoofd staat nooit stil. Gepieker probeer ik snel te blokken. Ik probeer die onrust positief in te zetten door plannen te maken, zaken te bedenken. Dat begint zodra ik wakker word.” Dat is meestal rond vijven in de ochtend. Hij begint de dag standaard met een wandeling door de velden in de buurt van Amstenrade (zijn geboortedorp), Brunssum en Bingelrade. Altijd met zijn hond Borre, een Duitse staande. Hij haalt zijn stappenplanner tevoorschijn: de laatste 25 weken liep hij gemiddeld 10,1 kilometer per dag. Al wandelend stuurt hij de eerste mailtjes en appjes. “Ik kijk ook om me heen hoor en let erop dat Borre er niet vandoor gaat, die loopt los.”

Alleen maar trots

En nee, de hack was niet het dieptepunt uit zijn carrière. “Het was een heel intensieve periode, waarin ik heel diep moest gaan op alle fronten: hoe pak ik het aan? Waar haal ik de kennis vandaan? Ik had geen ervaring op dit vlak. Dat we zijn gehackt, is niets om trots op te zijn. We waren erg kwetsbaar, zo bleek. Maar op alles wat na de hack komt, hoe we het hebben opgelost, daar ben ik alleen maar trots op: de saamhorigheid, de loyaliteit, de toewijding van medewerkers en ook de transparantie achteraf.” Met de nadruk op achteraf, twee maanden na dato. In de tussentijd wilde de universiteit niet toegeven dat er losgeld was betaald en heerste er complete radiostilte. Het argument: men wilde de hackers niet wijzer maken. “We gaven een persconferentie, er stond een batterij camera’s opgesteld, we waren landelijk nieuws. Dat was spannend, ik zat niet bepaald in mijn comfortzone. Ik houd er niet van om in het middelpunt van de belangstelling te staan. Ik ben geen frontrunner of boegbeeld, dat laat ik graag aan anderen.” Zoals aan zijn naaste collega Rianne Letschert. Toen de baan van voorzitter door het vertrek van Martin Paul vrijkwam, zei hij dan ook meteen: “Rianne, dat moet jij doen.” Zij is “veel geschikter”, zegt hij. “Zij is een buitengewoon knap bestuurder. Ze heeft dat veelomvattende menselijke, dat is van de buitencategorie. Zij bouwt gigantisch snel een netwerk op, kweekt goodwill en heeft die gunfactor. Dat is niet aan te leren, dat heb je of heb je niet.”

Wapenfeiten

Nick Bos, die in Utrecht geschiedenis studeerde en daar ook promoveerde, kwam in 1999 naar de Universiteit Maastricht om directeur van het studentenservicecentrum te worden. In 2003 werd hij de hoogste ambtenaar - algemeen directeur - op de Berg, waarna hij op 1 januari 2014 aantrad als vicevoorzitter van het college van bestuur. Hij leek altijd de ‘vleesgeworden ambtenaar’, kon die wel bestuurder zijn, vroeg menigeen zich indertijd af. Hij bleek het te kunnen, al bleef hij zich al die jaren (“ik heb wel degelijk een helikopterview ontwikkeld”) ook met details bemoeien en dat viel niet altijd in goede aarde. Mensen voelden zich beperkt, kregen naar hun gevoel te weinig ruimte. Bos kan zich de irritatie voorstellen, maar “ik word als lid van het cvb op alles aangesproken. Soms moet ik details tot mij nemen om een dossier te doorgronden. Dan stel ik vragen, dat is niet onnodig.”

Hij kijkt tevreden terug. Bos mag zich de founding father van de vier Brightlands-campussen in Heerlen, Maastricht, Venlo en Sittard-Geleen (zie kader) noemen. Hij kreeg in zijn tijd als algemeen directeur al van het toenmalige college de ruimte (“daar ben ik dankbaar voor”) om Brightlands op poten te zetten en bouwde dat verder uit als collegelid. “Ik heb de regie genomen, heb bruggen gebouwd binnen de UM, tussen de UM en de provincie, tussen bedrijven en de universiteit, en heb mijn nek uitgestoken. Bijvoorbeeld door de Twentse onderzoeksgroep van Clemens van Blitterswijk (weefseltechnologie) naar Maastricht te halen. Je neemt dan een risico, het stond niet vast dat het een succes zou worden, maar het pakte heel goed uit. De onderzoeksgroep MERLN (regeneratieve geneeskunde) is nu toonaangevend.”

Zonder Brightlands was de faculteit Science and Engineering er niet geweest, vervolgt hij. “Die twee hebben een bijna symbiotische relatie. Die combinatie maakt de universiteit sterker, maar is ook goed voor de regio, zowel maatschappelijk als economisch. En het heeft nog heel veel potentieel.”

Tegelijkertijd is de UM de laatste 25 jaar enorm gegroeid, en bleef ze “financieel en bedrijfseconomisch solide én een fijne organisatie”, zegt de man die in het college verantwoordelijk was voor de financiën en de bedrijfsvoering. Maar die groei komt met een prijs, hoor je links en rechts. “De werkdruk”, concludeert Bos meteen. Zowel voor het wetenschappelijk personeel, dat steeds meer studenten zag binnenkomen, als voor het ondersteunend personeel. Lange tijd stonden de servicecentra op de nullijn: ondanks de groei van de universiteit en daarmee de toename van het werk.  “We lopen nog steeds achter”, klinkt het daar kritisch. Had dat niet anders gekund? Bos: “Ik snap dat het voor sommige servicecentra zwaar was, maar het kon niet anders. Alles wat ik deed was met het oog op de continuïteit van onderwijs en onderzoek, daar moest het geld naartoe. Kijk eens hoe belangrijk FSE is voor Brightlands en het medisch domein. We zijn een stuk beter op de toekomst voorbereid. Het heeft ons sterker gemaakt, ook de servicecentra, maar nu is er een inhaalbeweging nodig ja, daar zijn we mee bezig.”

Hoekig

Hij legt de lat hoog, voor zichzelf, maar ook voor zijn medewerkers. Is hij niet tevreden, dan kan hij pittig uit de hoek komen, “hoekig” is een term die nogal eens valt, of “boos”. Kan hij zich voorstellen dat mensen bang voor hem zijn? “Bang? Nee. Ik zal nooit schelden. Ik ben hoekig, of hoe je dat ook noemt, als ik teleurgesteld ben. Ik verwacht dan meer van mensen, maar niet meer dan ik van mezelf verwacht. Ik kijk naar het eindresultaat, het hoeft niet per se op mijn manier. Ik geef geen standjes of zo, dan pak ik het liever zelf op.”

Mensen die het goed doen krijgen lof en de ruimte, legt hij uit. En tegenspraak? “Ik heb geen behoefte aan jaknikkers om me heen. Ik hoor graag andere visies, uiteindelijk neem ik de beslissing maar dat doe ik graag goed geïnformeerd. Ik krijg genoeg tegengas, in het college van bestuur en uit de ambtelijke hoek.”

Humor

Over de vraag van wie hij veel heeft geleerd, hoeft hij niet lang na te denken. Hij noemt Louis Boon, de aan de wieg stond van onder meer de faculteiten gezondheidswetenschappen en psychologie en het University College Maastricht. “Ik vind het heel knap wat hij heeft gerealiseerd, bij hem heb ik gezien hoe je zaken bouwt.” Dan voormalig UM-baas Jo Ritzen, een “visionair", vindt Bos. “Hij liep vaak voor de troepen uit, maar hij was de eerste die zei dat de UM wat met de omgeving moest doen, met de Provincie, DSM, Philips.” Oud-collegevoorzitter Martin Paul is de volgende op zijn lijstje (“bestuurlijk heel behendig”) en uiteraard Rianne Letschert. “Hoe kun je niet leren van Rianne?” Oud-rector Gerard Mols liet hem zien dat humor belangrijk is, net als “relativeren”.

Het zwarte gat

“Een zwart gat? Dat komt er niet”, zegt hij, die op 6 juni het Teken van Verdienste van de stad Maastricht ontving voor zijn grote verdiensten voor de universiteit en stad, stellig. Toch was hij hier een half jaar geleden minder zeker van. Vlak voor een vergadering van de universiteitsraad bekende hij toen tijdens een praatje op de gang dat hij opzag tegen zijn naderend pensioen. Nu: “Ik heb geluk gehad dat de Provincie mij heeft gevraagd om me twee dagen per week, twee jaar lang, voor Brightlands te blijven inzetten. Als zzp-er.” Hij gaat aan het werk als bruggenbouwer die de vier campussen verder met elkaar moet verbinden; zoeken naar verdere onderlinge samenwerking, maar ook kijken of meer partijen uit het bedrijfsleven en de publieke sector willen aanhaken. “Het is een nieuwe rol, ik heb geen mandaat, ik zal mensen moeten overtuigen of verleiden om mee te doen.” Voor alle duidelijkheid: “Ik ga niet op de stoel van mijn opvolgers zitten, zowel Rianne, Pamela [Habibović, rector, red.] en Jan-Tjitte [Meindersma, zijn opvolger in het cvb] gaan een rol spelen. Ik heb Brightlands mee opgebouwd, het zou beroerd zijn als ik dat nu onder druk zou zetten door over mijn graf heen te willen regeren.”

Werken is leuk

Bij die twee dagen zal het niet blijven, hij zit nog in een aantal raden van bestuur, bijvoorbeeld bij het Venlose Museum van Bommel van Dam waar hij - een groot kunstliefhebber - voorzitter is. “Daar krijg ik wat meer tijd voor. Verder loopt er nog van alles, mensen vragen me nu voor dingen, dat ga ik op mijn gemak bekijken.” Hij zal iets minder gaan werken, dat wel. “Die 80 uur per week waar iedereen het over heeft, dat is onzin. Dan moet je minimaal zeven dagen per week elf uur aan de bak. Dat kan bijna niet.” Maar werken blijft hij. Waarom? “Ik vind het leuk.”

 

 

 

 

Brightlands campussen

De vier campussen zijn samenwerkingsverbanden tussen (vooral) de Universiteit Maastricht, het bedrijfsleven, gemeentes en Provincie. Het gaat om Chemelot in Geleen, om de Greenpark Venlo campus (agri&food en transport), de Maastricht Health campus en de Smart Services campus in Heerlen. Hun rol: het aanjagen van de regionale kenniseconomie en daarmee de werkgelegenheid, op de campussen zelf, maar ook in de vorm van startups.

Auteur: Riki Janssen

Foto's: Joey Roberts

Categoriëen: nieuws_boven, Mensen
Tags: nick bos,collegelid,afscheid,pensioen,cyberhack

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.