“Het is een win-win situatie. Maastrichtse studenten kunnen veel ervaring opdoen, en het St. Anne’s Hospital krijgt structurele hulp, niet alleen van onze juniordokters, maar ook van sponsors die wij willen werven.” Dat is het idee achter de net opgerichte MUSTANGH (Maastricht University Students Twinning a North Ghanaian Hospital) Foundation, zo vertellen de twee initiatiefnemers – de kersvers afgestudeerde basisartsen Gaël Pennings en Noëmi Nijsten – in mei 2004 aan Observant.
De bedoeling is dat jaarlijks een aantal geneeskundestudenten vanuit Maastricht naar Ghana zal afreizen om coschappen te lopen. Ook gaat sponsorgeld naar het enige ziekenhuis – bestaande uit een aantal oude barakken op een onverhard terrein – in West Gonja, een arme en dunbevolkte provincie in het noorden van het Afrikaanse land. Dat kan de hulp goed gebruiken. Er zijn weinig medisch specialisten, de voorzieningen zijn slecht en de apparatuur is verouderd.
Twee decennia later mag geconcludeerd worden dat die structurele hulp waarvan de initiatiefnemers droomden, bewerkstelligd is. De samenwerking tussen MUSTANGH en het Ghanese ziekenhuis is nog steeds springlevend. En ook de opzet is nagenoeg onveranderd, vertellen de huidige voorzitter Sjors van Dinteren en secretaris Beau Mingels – onderdeel van een achtkoppig bestuur, volledig bestaand uit geneeskundestudenten – in het kantoortje van de stichting aan de Universiteitssingel 50.
Malaria
Inmiddels liepen al tientallen Maastrichtse studenten coschappen in West Gonja. “Normaal gesproken zo’n zes tot acht per jaar”, zegt Van Dinteren. “Zij blijven er tien weken. Tot een aantal jaar geleden was dat soms ook voor vijf maanden, voor de zogeheten wetenschappelijke stage, maar de UM heeft besloten dat die niet meer in het buitenland mag plaatsvinden.”
Zo’n stage in Ghana zorgt voor ervaring die je in Nederland niet kunt opdoen, vult Mingels aan. “Je wordt er in het diepe gegooid. In ons curriculum zit vrijwel niks over tropengeneeskunde. Je krijgt dus te maken met ziektebeelden waar je nog weinig over weet, zoals malaria of slangenbeten. Daarbij komen patiënten vaak pas in een laat stadium opdagen, omdat ze eerst een rituele behandeling proberen of lang moeten reizen. Je leert improviseren, creatief zijn: er zijn minder voorzieningen voorhanden dan je gewend bent. Terwijl je veel slachtoffers van verkeersongelukken, gevallen van uitdroging of bevallende vrouwen voor je neus krijgt. En dat onder heel andere omstandigheden, zoals in een ziekenzaal zonder enige privacy.”
Duur
De ‘wederdienst’ van MUSTANGH is het in Maastricht inzamelen van sponsorgeld. “Onder meer via acties als de verkoop van ijsjes of chocoladerepen aan studenten en een vrije gave tijdens ons jaarlijkse tropenblok – een serie lezingen over tropengeneeskunde voor studenten”, zegt Van Dinteren. “En eerder deze maand hadden we bijvoorbeeld nog een benefietgala in de Muziekgieterij ter ere van het jubileum.”
Eens per jaar reizen twee bestuursleden naar Ghana om met het ziekenhuisbestuur te overleggen waar het geld aan besteed wordt. “Waarbij we uitgaan van hun wensen; het zou raar zijn als wij gaan bepalen wat zij nodig hebben”, zegt Van Dinteren. Aanvankelijk lag de focus vooral op nieuwe voorzieningen. Zo werd inmiddels een nieuwe kinderafdeling gebouwd, de radiologie-afdeling gerenoveerd, een medische auto (voor het vervoer van medische spullen en personeel), couveuses en een echoapparaat aangeschaft, en een omheining rond het terrein aangelegd – ter bescherming tegen onder andere wilde dieren. Het meest recente project was de renovatie van een gebouw met operatiekamers. “Samen met geld van andere stichtingen, want zoiets is ontzettend duur. Ons spaarpotje voor zulke projecten is nu weer even leeg.”
Op eigen benen
Sinds een aantal jaar vormen nieuwe voorzieningen niet meer het hoofddoel. “Dat is nu het lokaal opleiden van ziekenhuismedewerkers tot specialisten, bijvoorbeeld tot operatieassistent, IC-verpleegkundige of oogheelkundige. Een traject van een tot twee jaar. In totaal zijn er nu al acht mensen opgeleid en nog eens vijf op dit moment bezig. Na de zomer starten er mogelijk nog twee mensen. Dat is vrij prijzig: voor elk van hen betalen we per jaar zo’n 700 tot 800 euro aan opleidingskosten.”
Het idee erachter: met genoeg eigen specialisten kan het ziekenhuis uiteindelijk op eigen benen staan. Mingels: “Als je aan bepaalde voorwaarden voldoet, krijg je een andere status en daarmee meer overheidssteun. Dat is ons einddoel: dan kan men de boel zelf runnen en zijn wij niet meer nodig. Al is dat nog een lang traject.” In de tussentijd is er een bijkomend voordeel, zegt Van Dinteren: “Doordat er steeds meer specialisten zijn, neemt de professionaliteit toe en is er meer kennis. Daar profiteren de Maastrichtse studenten ook weer van tijdens hun coschap.”
Dankbaar
Zit zo’n Ghanees coschap er ook in voor Mingels en Van Dinteren zelf? Vooralsnog bezochten de twee het West Gonja District Hospital alleen als bestuurslid. “Een coschap daar lijkt me heel mooi, maar dat hangt ook af van de richting die ik in mijn master kies”, reageren beiden. Maar, zegt Mingels, “als ik terugdenk aan mijn tijd daar, stap ik het liefst morgen weer in het vliegtuig. De mensen zijn ontzettend dankbaar en hun mentaliteit is heel inspirerend. In Nederland zijn mensen vaak vooral op hun eigen prestaties gericht, in Ghana draait alles om het grotere geheel. Je wordt direct opgenomen in de gemeenschap.”
Wat wel zeker is: beiden gaan, ondanks de werkdruk (“gemiddeld zo’n tien tot twaalf uur per week”), nog een jaartje door als bestuurslid. Mingels: “Voor de continuïteit, maar ik vind het ook gewoon iets te leuk.”