De Universiteit Maastricht onderscheidde zich ooit door haar kleinschalige en student gecentreerde onderwijs. Toen ik ruim 25 jaar geleden hier kwam werken, togen studenten uit alle delen van Nederland naar Maastricht voor het probleemgestuurd onderwijs. In de loop van de jaren gingen andere universiteiten dit succes kopiëren, waardoor het concurrentievoordeel verdween. De UM moest op zoek naar een nieuw verdienmodel. Dit werd gevonden in het aantrekken van zo veel mogelijk buitenlandse (lees: vooral Duitse) studenten.
Doorgeslagen
Voor alle duidelijkheid: internationalisering is goed voor de kwaliteit van onderwijs. Ik heb er zelf jarenlang voor geijverd. Het probleem is dat de internationalisering in de loop van de jaren volkomen is doorgeslagen. Van een verrijking voor de studenten werd het een verdienmodel voor universiteitsbestuurders. Het grote aantal buitenlandse studenten heeft niet alleen geleid tot een hoge werkdruk, daarnaast staat bij opleidingen met een massale studenteninstroom de kwaliteit van onderwijs onder druk.
Maatschappelijk onbehagen
Al meer dan tien jaar geleden werd gewaarschuwd dat dit verdienmodel op den duur onhoudbaar is. Deze waarschuwingen waren aan dovemans oren gericht. UM-bestuurders wilden maar één ding: groeien. Ze susten zichzelf in slaap door de UM te profileren als een Europese universiteit. Het toenemend maatschappelijke onbehagen over de gevolgen van het grote aantal migranten werd afgedaan als dom en xenofoob. Migranten waren toch hard nodig om de economie draaiende te houden en buitenlandse studenten waren een verrijking voor het onderwijs.
In slaap sussen
Voor het gemak werd vergeten dat het overgrote deel van de buitenlandse studenten na afloop van hun studie weer naar het land van herkomst teruggaat en dat een onderwijsprogramma met vrijwel uitsluitend buitenlandse studenten nauwelijks iets extra’s biedt voor Nederlandse studenten. Het waren gelegenheidsargumenten om het verdienmodel van de UM gebaseerd op het aantrekken van zo veel mogelijk buitenlandse studenten, in stand te houden.
Door zichzelf zo in slaap te sussen zagen universiteitsbestuurders de politieke omslag in het denken over buitenlandse studenten niet aankomen. De regeringsdeelname van de PVV en het wetsvoorstel ‘internationalisering in balans’ zal buitenlandse studenten afschrikken naar Nederland te gaan. Het verdienmodel van de UM is onhoudbaar geworden.
Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie en hoogleraar evidence based education