5 november 2024. Amerikaanse presidentsverkiezingen. Fasten your seatbelts, de kans bestaat dat Donald Trump wordt gekozen. Dat zou het machtigste land ter wereld opzadelen met een populistische stokebrand, die zich niet laat leiden door de belangen van de VS – laat staan die van de wereld – of zelfs maar die van de Republikeinse Partij. Het enige belang dat Donald Trump dient, is het belang van Donald Trump. Sinds hij de politieke arena betrad, ging dat van kwaad tot erger. Misbruikte Trump aanvankelijk de Republikeinse Partij als vehikel voor de behartiging van zijn eigen belangen, inmiddels heeft hij de partij in een houdgreep waar ze maar niet uit weet te ontsnappen.
Wordt Trump verkozen tot president, dan zal hij zich omringen met ministers en adviseurs van twijfelachtig allooi. We zagen eerder hoe het de spaarzame bewindspersonen verging die er nog iets van bakten onder de eerste – en hopelijk laatste – regering Trump. Zij raakten uit Trumps gratie, werden de laan uitgestuurd of hielden, de wanhoop nabij, de eer aan zichzelf.
Veelzeggend was dat met het opstappen van defensieminister Mattis the last adult in the room van het regeringstoneel verdween. Weinig adults zullen zich lenen voor deelname aan nog een regering Trump. Opportunistische jaknikkers zonder bestuurlijke kwaliteiten (waarvan integriteit en het bieden van tegenspraak twee onmisbare zijn) en lieden van rechts-extremistische komaf, ja, die wel. Zij zullen staan te trappelen om zich bij Trumps entourage te voegen. Oké, zij zullen de VS samen met hun grote roerganger in ieder geval op één lijst flink laten klimmen: die van Sliding Democracies.
Timothy Snyder, hoogleraar geschiedenis aan Yale University, waarschuwde al: ‘Unless Trump loses, America ends’. Een tweede regering Trump, dat overleven de Amerikaanse democratische instituties niet. Mocht Trump in november de presidentsverkiezingen winnen, dan voorspel ik: hij zet alles op alles om zich nog een derde termijn als autocraat te gunnen. Aan grondwettelijke obstakels heeft hij geen boodschap.
Trump wist de grootste democratie ter wereld – India even niet meegerekend – vier jaar lang te kapen. Eens maar nooit weer. Een tweede termijn Trump is veel te riskant. Wint Trump, dan dreigt ‘the end of the world as we know it’.
Sander Jansen, universitair hoofddocent aan de rechtenfaculteit