Behandeling van borstkanker gaat vaak over een operatie, bestraling en behandeling van het hele lijf met medicijnen. Al zo lang als ik werk als chirurg bij borstkanker, probeer ik te kijken waar we iets minder kunnen doen. En dat met behoud van (of zelfs betere) kwaliteit van leven en overleving. Samengevat in mijn motto: “Even goed, met minder.” Waarom? Omdat er door de jaren heen wat behandelmogelijkheden zijn bijgekomen; en eraf halen, dat gebeurt gewoon niet zomaar.
Een paar jaar geleden kwam ik erachter dat ook iets anders nog wel wat minder kon: het aantal borstkankerpatiënten met overgewicht. Er bleek een indrukwekkende relatie tussen beide. Maar ook roken, alcoholgebruik en (te) weinig beweging zijn gerelateerd aan het ontstaan van deze ziekte. Er wordt geschat dat ten minste een kwart van alle borstkanker gerelateerd is aan een ongezonde leefstijl. Dat zijn zo’n vierduizend patiënten per jaar.
En die relatie houdt niet op bij de diagnose. Daarna zorgen diezelfde factoren voor meer complicaties van bijvoorbeeld bestraling of operatie, maar ook voor minder impact van systemische behandelingen, zoals chemotherapie of hormonale therapie. En meer kans op uitzaaiingen, een slechtere overleving en dat alles bij een slechtere kwaliteit van leven.
En wat doen we dus tegenwoordig in het ziekenhuis? Dit bespreken met de patiënt. En dan kijken we samen waar we winst kunnen pakken. Door te stoppen met roken – door ze te verwijzen naar een ‘stoppen met roken’-poli –, meer te bewegen bij Maastricht Sport of waar dan ook, of onder begeleiding af te vallen.
Maar als je diep in mijn hart kijkt, vind ik het heel oneerlijk. Dat we een maatschappij gecreëerd hebben die een ongezonde leefstijl promoot, met allerlei bedrijven die daar enorm aan verdienen en dat een individu erop wordt afgerekend en er vervolgens mee aan de slag moet. En dat tijdens zo’n moeilijke periode in iemands leven.
Die maatschappij, die krijgen we niet zomaar veranderd. Laten we dus beginnen met bekendheid te geven aan deze feiten. Opdat mensen zelf bewust andere keuzes kunnen maken. Maar ook in de hoop dat erop termijn verontwaardiging ontstaat over de diepe zakken van de ongezonde leefstijl-industrie.
Marjolein Smidt, hoogleraar en oncologisch chirurg MUMC+