De 20-jarige Nina Engerman, tweedejaars aan het University College Maastricht (UCM), deed begin oktober al haar stembiljet op de post. “Om zeker te weten dat het op tijd binnen is. Het is de eerste keer dat ik mag stemmen en ik vind het belangrijk om dat ook te doen.” Al denken niet al haar vrienden in de VS daar hetzelfde over. “Ik hoor veel pessimistische geluiden. Hoewel we veel over politiek praten, zien ze het nut van stemmen niet in. Ik ben opgegroeid in Massachusetts en heb daarna nog in Connecticut gewoond. Allebei staten waar de Democraten ruim in de meerderheid zijn. ‘Die ene stem maakt toch geen verschil’, hoor ik vaak.”
"Te slechte kandidaten"
Dat ligt anders in de zogeheten swing states, waar volgens prognoses kleine groepen stemmers de verkiezingen gaan beslissen. Isaiah Smith, derdejaars European Studies, is stemgerechtigd in de staat waar misschien wel de meeste ogen op gericht zijn: Pennsylvania. Toch heeft hij besloten om geen stem uit te brengen. “Het stemproces vanuit het buitenland is zo ingewikkeld, je wordt zowat ontmoedigd. Bovendien voelt het voor mij alsof ik niet het recht heb om te stemmen: ik woon er niet meer en ben ook niet van plan om ooit weer in de VS te gaan wonen.”
En bovenal vindt de 21-jarige gelovige Amerikaan, die zichzelf omschrijft als “gematigd, in het midden”, zowel Harris en Trump “te slechte” kandidaten. “Wat betreft Trump: dat behoeft denk ik geen uitleg. Hij is een verschrikkelijk persoon, een narcist zonder waarden. Hoewel ik het op sommige punten met hem eens ben, kan ik niet met een zuiver geweten op hem stemmen. Harris is juist een heel normaal, degelijk mens, maar met haar ben ik niet eens op enkele voor mij cruciale punten. Heel frustrerend. Veel liever zou ik de keuze hebben uit meerdere partijen, zoals hier in Nederland.”
"Deze stem voelt goed"
Ook Ella Leffler (20), tweedejaars UCM en stemgerechtigd in de ‘Democratische’ staat Maryland, is “niet per se de grootste fan van Harris”, maar toch heeft ze afgelopen weekend haar vakje aangekruist op het stembiljet. “Vooral haar steun aan Israël in het conflict met Palestina stoort me enorm. Maar op dit vlak is elke keuze hopeloos: Israël is nu eenmaal een bondgenoot van de VS, en Trump zal het land nog steviger steunen.” Ook Engerman is het op dit onderwerp oneens met Harris, maar ook haar hield het niet tegen om op de Democratische kandidaat te stemmen. “Deze stem voelt goed. Ik vind het fijn dat ze jonger is, een vrouw en een kind van immigranten.”
Een andere optie zien beiden sowieso niet. Een stem voor Harris is namelijk ook een stem tegen de “antidemocratische, seksistische, xenofobische” Trump, die zegt ‘de grootste deportatie uit de Amerikaanse geschiedenis’ te gaan uitvoeren. “Het is zeer frustrerend om al zijn nepnieuws over immigranten te horen”, verzucht Engerman. “Ik hecht juist veel waarde aan migratie, ik ben opgegroeid in een zeer diverse omgeving.” Leffler maakt zich zorgen om Trumps “gevaarlijke beleid” voor vrouwen, homoseksuelen en transgenders. “Veel van mijn vrienden in de VS behoren tot die groep. Het ziet er niet goed uit als Trump wordt verkozen.”
Bang voor geweld
Engerman is bovendien bevreesd over de toekomst van “het democratische systeem. Zeker omdat die al verzwakt en ondermijnd is door de sekte rond Trump.” Ook is ze bang voor geweld rondom de verkiezingen. “Sinds ‘6 januari’ (de Capitoolbestorming door Trumpaanhangers, red.) voelt dat als een reële dreiging. Een vreemde gewaarwording, want ik heb me altijd veilig gevoeld in de VS. Ik kan me simpelweg geen voorstelling maken van waar we precies op afstevenen.” Ook Leffler sluit gewelddadigheden niet uit. “Bij een verlies zal Trump waarschijnlijk toch de overwinning claimen. Zijn retoriek is nog extremer geworden. Het is erg onvoorspelbaar wat gaat gebeuren.”
Extreemrechtse retoriek
Smith verwacht dat het niet zo’n vaart zal lopen. “Ons politieke systeem is robuust. De macht van de president is beperkt, die kan niet zomaar een dictator worden.” Ook niet als dat iemand is als Trump, die zijn politieke opponenten de ‘vijand van binnenuit’ noemt, waartegen ‘in het uiterste geval het leger’ kan worden ingezet? “Er zijn genoeg Democraten en competente Republikeinen die hem in het gareel kunnen houden... hoop ik. Eigenlijk ben ik toch ook een beetje nerveus. Ik heb nog nooit zulke extreemrechtse retoriek gehoord in de VS. En sommige mensen zeggen bereid te zijn geweld te gebruiken om Trump te steunen. Zelfs een familielid van me denkt er zo over. Dat sentiment is eng.” Wie volgende week ook als winnaar uit de bus komt: Smith hoopt in elk geval dat het verschil in stemmen geen ruimte voor twijfel laat. “Zeker Trump is bij een nipt verlies tot gekke dingen in staat... Weet je, als ik in de VS woonde zou ik toch op Harris hebben gestemd.”