De afgelopen twintig jaar zijn Nederlandse universiteiten zich steeds meer op geneeskunde gaan richten. Alle universiteiten noemen in hun strategische visie gezondheid en zorg als speerpunt. In het onderzoek in bèta- en technische wetenschappen is de nadruk ook meer komen te liggen op medische toepassingen. Zelfs in mijn eigen vakgebied, de economische wetenschap, is de aandacht voor de gezondheidszorg enorm toegenomen. Het aantal leerstoelen gezondheidseconomie is de afgelopen vijfentwintig jaar meer dan vervijfvoudigd.
Letteren
Tegelijkertijd zijn in de letteren en de geesteswetenschappen veel leerstoelen en vakgebieden verdwenen. Universiteiten zijn er de afgelopen decennia niet diverser door geworden. Integendeel, er dreigt een monocultuur van op geneeskunde gerichte wetenschap.
Vooral de vorming van universitaire medische centra (UMC) - de integratie van geneeskundefaculteiten in de academische ziekenhuizen - heeft de dominantie van het geneeskundeonderzoek sterk vergroot. Bij de meeste universiteiten betekende de UMC-vorming dat medewerkers van de faculteit geneeskunde overgingen naar het academisch ziekenhuis en de universiteit de zeggenschap over deze medewerkers vrijwel kwijtraakte. UMC’s zijn een typisch Nederlands verschijnsel. Andere landen kennen geen UMC’s en daar zijn universiteit en academisch ziekenhuis twee aparte instellingen.
Dominante partij
De voorgenomen fusie tussen de UM en het azM is uniek in de wereld. Hoewel, overname van de universiteit door het ziekenhuis is waarschijnlijk een betere omschrijving dan fusie. In de samenwerking tussen UM en azM is het ziekenhuis de dominante partij. De inkomsten en het aantal medewerkers van de laatste zijn ruim de helft hoger dan die van de UM.
Buitenwereld
De fusie tussen UM en het azM zal de monocultuur aan de universiteit verder doen toenemen. De fusie vormt een risico voor het bestaansrecht van de UM als brede universiteit. Vakgebieden die geen directe toepassing hebben in het ziekenhuis zullen achtergesteld worden. De nadruk zal komen te liggen op disciplines die bruikbaar zijn in het ziekenhuis. Voor de buitenwereld zal Maastricht een ziekenhuisuniversiteit worden. Daarmee wordt de UM een doelwit bij verdere bezuinigingen. Waarom zouden er in Maastricht geestes- en sociale wetenschappen moeten blijven bestaan als alles op geneeskunde is gericht? Of rechten en economie?
De UM maakt zich kwetsbaar door met het azM te fuseren.
Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie en hoogleraar evidence based education