In het huidige Maastricht loopt een docent aan de fictieve Faculty of Film Studies ernstige reputatieschade op nadat een belastende video over hem naar buiten is gekomen. Is hij wie men dacht dat hij was? Zijn de reacties terecht? Wat is de waarheid? Daar worstelen Weustens personages mee in de eerste helft van Fake Fish.
Perspectieven
“Ik weet nog steeds niet wat het juiste antwoord is”, zegt Weusten. Dat was ook niet haar intentie. “Ik wilde de verschillende perspectieven weergeven, die meerstemmigheid heb ik heel bewust nagestreefd. Ik hoop dat het boek inzicht geeft in het gezichtspunt van een ander, dat lezers na afloop meer begrip hebben voor mensen met een andere mening.”
Ze liet zich leiden door haar personages. “Hoe reageren zij op de situatie, wat zijn hun beweegredenen? Het moesten echte karakters worden, mensen met fouten, niet zwart-wit. In het begin leg je er veel van jezelf in, maar gaandeweg worden zij zichzelf. Soms gingen ze met me aan de haal. Tijdens een schrijfoefening ging ik de dialoog aan met een van de personages. ‘Waarom doe je zo, je bent toch feminist’, vroeg ik haar. ‘Dat ben ik helemaal niet, dat heb jij verzonnen’, antwoordde ze.” Lachend: “Dit klinkt wat schizofreen, maar op zo’n moment dacht ik echt: ‘waar komt dit opeens vandaan?’”
Wat is echt?
De vraag wat echt en niet echt is, speelt gaandeweg het boek op steeds grotere schaal. In de tweede helft springen we twintig jaar vooruit in de tijd, naar een dystopische wereld waar de autoriteiten vat op de werkelijkheid proberen te krijgen door alle vormen van fictie te verbieden.
Het levert een Maastricht op dat zowel herkenbaar is als totaal vreemd. Juist dat maakt het verhaal voor de lezer die de stad kent nóg beklemmender. Alle kunst is uit het straatbeeld verdwenen of vervangen door hyperrealistische afbeeldingen. Zingen is niet meer toegestaan: liedjesteksten wakkeren de fantasie te veel aan, de radio draait alleen instrumentale muziek. Overal hangen camera’s en alle telefoons zijn verplicht uitgerust met een speciaal trackingprogramma.
“Ik heb het advies opgevolgd dat ik zelf ook aan studenten in mijn blok Creative Writing geef: schrijf over wat je kent, maar fantaseer er verder rustig op los”, zegt Weusten. “Ik wilde mijn dagelijkse omgeving een twist geven én over een zwaar onderwerp schrijven in een stijl die je meteen pakt. In de stijl van bijvoorbeeld de Nederlandse Renate Dorrestein, de Canadese Margaret Atwood en de Japans-Britse Kazuo Ishiguro.” En inderdaad zorgt Weustens vlotte schrijfstijl ervoor dat je door het boek vliegt – een echte pageturner, maar wel een waar je na afloop over na blijft denken.
Inspiratie
Ze liet zich ook inspireren door films, muziek en gebeurtenissen die ze zelf meemaakte. “Er zijn twee belangrijke momenten. Het eerste toen een student mijn les binnenkwam met de mededeling: ‘Ik ga het boek van deze auteur niet lezen, want die heeft foute uitspraken gedaan.’ Dat laatste bleek later niet waar te zijn. We hebben daar toen goed over kunnen praten, maar dat lukt niet altijd.”
Het tweede moment was tijdens corona. “Ik raakte een vriendschap kwijt, omdat een vriendin volledig verstrikt raakte in allerlei complottheorieën. Wij begrepen elkaar niet meer, dat contact is nu helemaal verwaterd – zo jammer.”
In het Engels
Fake Fish verschijnt bij een Britse uitgeverij in het Engels, de taal waarin Weusten het heeft geschreven. Waarom koos ze niet voor haar moedertaal Nederlands? “Ik had oorspronkelijk niet de intentie om er een boek van te maken. Ik wilde mijn creatieve Engels verbeteren, heb me aangemeld en ben geselecteerd voor Faber Academy (bekende schrijversacademie in Londen, red.). Daarvoor moest ik al de eerste 20 duizend woorden inleveren. En ik geef natuurlijk ook al bijna twintig jaar les in het Engels, had al een paar korte verhalen in het Engels geschreven. Mijn creatieve brein is inmiddels helemaal daarop ingericht. Ik heb nog geprobeerd het eerste hoofdstuk in het Nederlands te herschrijven, maar dat voelde heel onnatuurlijk.”
Of er ooit nog een Nederlandse vertaling komt? “Ik hoop het, al weet ik niet zeker of ik dat zelf zal doen. Ik ben nu voor het eerst bezig om iets literairs te vertalen – een verhalenbundel, geschreven door FASoS-collega’s – om te zien of ik dat kan. Het is veel creatiever werk dan ik dacht, je moet er heel goed bij nadenken.” Daarnaast is ze bezig aan haar tweede roman en een serie semi-autobiografische fictieverhalen, ook in het Engels.