Aan alle beleidsmakers die na de protesten op het Vrijthof met de handen in het haar zitten: ik ken een truc om alle bezuinigingsproblemen weg te poetsen: we schrijven voortaan ons budget in Japanse yens op! Dan zijn we in één klap zo'n 160 keer rijker, en van alle geldproblemen af. Tadaa! Gideon Koekoek, voor al uw economische consulten.
Wisseltruc
Die wisseltruc voer ik ook wel eens uit bij mijn studenten als ik ze vraag hoe snel het licht reist. 300.000 kilometer per seconde, antwoorden zij dan. Verbazing alom als ik hen corrigeer: nee hoor, licht reist met 186.000. Voor Amerikanen dan, want die meten afstand niet in kilometers, maar in mijlen. Er is een verschil tussen het getalletje waarin je iets uitdrukt, en de werkelijkheid zelf. Het eerste kun je aanpassen door van maatstaf te wisselen, de tweede trekt zich daar niks van aan. Licht reist zeven keer per seconde de aardbol rond, onafhankelijk of een Europeaan of Amerikaan zijn snelheid meet.
Slagingspercentage
In ons onderwijs vinden we de maatstafwissel heel normaal. Zie bijvoorbeeld Grading on the curve: een wiskundige goocheltruc die de puntenverdeling van een tentamen zodanig aanpast dat een gewenst slagingspercentage behaald wordt. Een prima manier om studenten aan een papiertje te helpen, maar of dat getalletje nog hun werkelijke begrip beschrijft is de vraag. Toch is dit zó ingeburgerd dat Canvas er een eigen knop voor heeft. Een andere maatstafwissel zit in het middelbaar onderwijs. Als lapmiddel om meer hoger opgeleiden voor de klas te krijgen, staat de Nederlandse overheid toe dat docenten in opgeteld twee, en niet in de normale vier jaar promoveren. Een masterdiploma om aan het promotietraject te beginnen is niet verplicht. Inderdaad, het getalletje 'aantal doctoren voor de klas' schiet dan omhoog. Of zij de inhoudelijke bagage hebben die we normaalgesproken aan die titel toekennen, is opnieuw de vraag.
Verleiding weerstaan
Er komen bezuinigingen aan, en dat gaan we voelen in ons onderwijs. Hopelijk kunnen we de verleiding weerstaan om van maatstaf te wisselen om zo alsnog mooie slagingspercentages te blijven produceren. Tuurlijk, studenten met de snelheid van het licht aan mooie cijfers te helpen is prachtig. Maar al is het diploma nog zo snel, de werkelijkheid achterhaalt hem wel.
Gideon Koekoek, universitair hoofddocent theoretische natuurkunde